(Ghi chép của phóng viên Báo Quân đội nhân dân gửi từ Niu Y-oóc) 

QĐND - Vào lúc 9 giờ sáng 20-9-2010, LHQ đã chính thức khai mạc phiên họp toàn thể đặc biệt, kiểm điểm 10 năm thực hiện các Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ. Được chứng kiến Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết có mặt tại hội nghị cấp cao này của LHQ, tôi bồi hồi nghĩ tới một sự kiện lịch sử: Cũng vào ngày đó, giờ đó cách đó 33 năm (9 giờ sáng 20-9-1977), lễ thượng cờ Việt Nam được chính thức tổ chức tại cửa chính trụ sở LHQ. Hồi ấy, Chủ tịch Đại Hội đồng, Tổng thư ký LHQ, đoàn đại biểu Việt Nam do Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh dẫn đầu cùng đại diện Việt kiều và bạn bè Mỹ đã dự buổi lễ. Việt Nam chính thức được công nhận là thành viên của LHQ. Việt Nam chính thức sánh vai cùng các quốc gia trên thế giới. Đó là sự thừa nhận của cộng đồng quốc tế đối với một nước Việt Nam độc lập, chủ quyền, bất khả xâm phạm. Sau hai cuộc kháng chiến trường kỳ và gian khổ bảo vệ nền độc lập dân tộc và thống nhất đất nước với bao tổn thất, hy sinh, Việt Nam mới giành được sự thừa nhận ấy. Khi ấy, một luật sư Mỹ có tên là Pi-tơ Vai-xơ (Peter Weiss) đã nhận xét: “Việt Nam đã hy sinh và đấu tranh gian khổ để mở đường cho chính mình và trước đó đã tạo điều kiện cho hàng loạt các nước khác vào LHQ”. Dư luận quốc tế thời đó cũng thừa nhận Việt Nam đã vào LHQ “bằng cổng trước”.

Tổng thư ký LHQ Ban Ki-mun tiếp Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết. Ảnh: TTXVN

Và không chỉ khi ấy, nay Việt Nam vẫn tiếp tục khẳng định mình để bước vào các diễn đàn quốc tế trong thế hội nhập mạnh mẽ và vững chắc. Trong quá khứ, Việt Nam là biểu tượng cho tinh thần đấu tranh giải phóng dân tộc. Ngày nay Việt Nam lại là hình mẫu trong phát triển đối với hàng loạt quốc gia đang phát triển. Những thành tựu của công cuộc đổi mới đã tạo ra những thành tựu mang tầm vóc lịch sử trên tất cả mọi lĩnh vực đang nâng cao vị thế Việt Nam. Việt Nam được các nước thành viên và Tổng thư ký LHQ hoan nghênh vì có những đóng góp xây dựng tích cực trong các hoạt động chung của LHQ. Việt Nam đang thực hiện thành công các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ và Sáng kiến “Một LHQ” tại Việt Nam nhằm cải tổ các hoạt động phát triển của LHQ. Sự có mặt của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tại hội nghị quan trọng này thể hiện Việt Nam luôn là thành viên tích cực và chủ động tham gia giải quyết các thách thức lớn của thời đại đối với nhân loại.  

Trong 65 năm ra đời và phát triển, LHQ chưa bao giờ tạo ra được một khuôn khổ hợp tác rộng rãi trên toàn cầu như các Mục tiêu Phát triển thiên niên kỷ, một chương trình khổng lồ có sự đồng thuận cao của hầu hết các quốc gia trên thế giới. Các nước nghèo cam kết thực hiện, các nước giàu cam kết hỗ trợ. Một cơ chế hợp tác quốc tế được thiết lập với vai trò trung tâm, điều phối của LHQ. Tám mục tiêu cơ bản được LHQ đặt ra năm 2000 và các nước đồng ý tham gia là ngưỡng cơ bản mà nếu không vượt qua thì khó phát triển. Đó là: Xóa bỏ tình trạng nghèo cùng cực và thiếu đói; Phổ cập giáo dục tiểu học; Tăng cường bình đẳng giới và nâng cao vị thế cho phụ nữ; Giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh; Tăng cường sức khỏe bà mẹ;  Phòng chống HIV/AIDS, sốt rét và các dịch bệnh khác; Đảm bảo bền vững môi trường; Thiết lập quan hệ đối tác toàn cầu vì phát triển. Kết quả thực hiện các mục tiêu cam kết phần lớn phụ thuộc vào các quốc gia. Các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ tạo cơ sở bền vững cho hòa bình, an ninh quốc tế và tăng cường hợp tác đa phương. Tại diễn đàn quốc tế lớn này, người đứng đầu nhà nước ta đã có bài phát biểu quan trọng trong sự hoan nghênh của các thành viên LHQ. Chủ tịch nước ta trân trọng tuyên bố Việt Nam đã hoàn thành trước thời hạn 5/8 Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ và có thể đạt các mục tiêu còn lại vào năm 2015 như đã cam kết. Kết quả này không do Việt Nam tự đánh giá  mà là sự ghi nhận của chính LHQ và cộng đồng quốc tế.

Việt Nam hoàn thành trước thời hạn một loạt các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ là do cụ thể hóa một cách hiệu quả các mục tiêu này khi lồng ghép vào chiến lược, kế hoạch, chương trình phát triển ở các cấp, phát huy sự tham gia của người dân. Các tiến bộ đạt được cũng gắn liền với những thành tựu của công cuộc đổi mới toàn diện và hỗ trợ hiệu quả của cộng đồng quốc tế. Việt Nam đã chuyển từ vị trí nhóm nước nghèo nhất sang nhóm nước có mức thu nhập trung bình thấp. Cùng với phát triển kinh tế, Chính phủ đặc biệt quan tâm và ưu tiên nguồn lực cho giảm nghèo và phát triển xã hội. Các chính sách và thể chế được đổi mới nhằm tăng khả năng huy động các nguồn lực cho phát triển xã hội. Các vùng kém phát triển, các nhóm dân cư nghèo, dễ bị tổn thương được ưu tiên hỗ trợ về sinh kế, khả năng tiếp cận các dịch vụ công, an sinh xã hội và đảm bảo được cung cấp kết cấu hạ tầng thiết yếu. Trong điều kiện cụ thể của Việt Nam, phấn đấu thực hiện các Mục tiêu Thiên niên kỷ cũng chính là nỗ lực thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội trong Chiến lược, kế hoạch phát triển của Việt Nam.

Đó là kinh nghiệm và bài học của Việt Nam được Chủ tịch nước ta chia sẻ với các nước thành viên tham dự hội nghị. Trong những năm gần đây, rất nhiều lãnh đạo các nước đang phát triển đến thăm Việt Nam nhằm tìm hiểu những thành công của Việt Nam, đều được các nhà lãnh đạo Việt Nam chia sẻ một cách cởi mở và chân thành. Việt Nam cũng tích cực và chủ động hợp tác với các nước nghèo trong xây dựng và phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh lương thực, xóa đói, giảm nghèo… trong sự hợp tác giúp đỡ của LHQ hoặc một nước thứ ba theo mô hình “hai bên” hoặc “ba bên”. Các chuyên gia Việt Nam trong các lĩnh vực nông nghiệp, y tế hoặc giáo dục đang làm việc ở nhiều nước trên thế giới là vì mục đích như vậy. Việt Nam, vì thế, ngày càng được các bạn bè, đối tác tin tưởng và coi là hình mẫu phát triển của nhiều nước.  

Thực hiện thành công các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ cam kết đã khó, giữ vững kết quả ấy và thực hiện nốt các mục tiêu chưa hoàn thành lại càng khó hơn. Đó thực sự là thách thức đối với chúng ta. Chính vì vậy, có thể dễ dàng nhận ra rằng, mọi đường lối chủ trương của Đảng ta và các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đều hướng tới mục tiêu nhằm giữ vững và phát triển hơn nữa các thành tựu đã đạt được trong công cuộc đổi mới đang đi đúng hướng. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn khi cơ sở hạ tầng yếu kém, mức sống của người dân nhìn chung còn thấp, nhất là các gia đình ở vùng sâu, vùng xa, vùng bị chiến tranh tàn phá, những người bị chất độc da cam. Đồng thời giải quyết nhưng khó khăn ấy không hề dễ dàng.

Không phải ngẫu nhiên mà trong cuộc tiếp Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tại trụ sở LHQ, Tổng thư ký LHQ Ban Ki Mun một lần nữa đánh giá rất cao kết quả Việt Nam đạt được trong thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ và thúc đẩy các sáng kiến của LHQ, thúc đẩy cải tổ hệ thống phát triển của LHQ. Tổng thư ký LHQ tin Việt Nam sẽ hoàn thành tốt các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ còn lại bởi con người Việt Nam cần cù, sáng tạo, nhân dân luôn nỗ lực và có đường lối lãnh đạo đúng đắn. Đánh giá của ông là kết quả có thật. Niềm tin của ông chắc chắn sẽ được hiện thực hóa ở Việt Nam. 

Kim Tôn