Trong khi các tỉnh phía đã bắt đầu thu hoạch vụ lúa đông xuân với kết quả rất khả quan, thì các tỉnh phía Bắc đang trong giai đoạn chăm sóc lúa. Với mục tiêu: Quyết tâm gặt hái một “mùa vàng bội thu” trong cả nước, chiều hôm qua (4-3), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tiến hành Hội nghị tập trung chỉ đạo chăm sóc và bảo vệ lúa đông xuân 2008-2009 các tỉnh phía Bắc. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bùi Bá Bổng chủ trì hội nghị.

Lúa đông xuân đang phát triển tốt, thuận lợi!

Đó là ý kiến chung của lãnh đạo các Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khi đề cập đến chất lượng sinh trưởng của cây lúa vào thời điểm hiện nay. Nói như ông Tống Khiêm, Giám đốc Trung tâm khuyến nông, khuyến ngư quốc gia: Nếu thời tiết diễn biến thuận lợi, chắc chắn chúng ta sẽ không… mất mùa!

Cán bộ khuyến nông huyện Gia Lâm (Hà Nội) hướng dẫn nông dân gieo sạ bằng công cụ cầm tay. Ảnh: Đình Huệ

Theo ông Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng Cục Trồng trọt, vụ đông xuân năm nay tại các tỉnh phía Bắc tương đối thuận lợi, không vướng vào cảnh hạn hán như mọi năm. Từ sau lập xuân vào ngày 3-2, trời nắng ấm liên tục làm cho cây mạ sinh trưởng khỏe, quá trình gieo cấy được triển khai tập trung trong khung thời vụ thích hợp. Từ bài học kinh nghiệm về khắc phục rét đậm, rét hại vụ đông xuân năm ngoái, công tác chỉ đạo thời vụ và cơ cấu giống của các địa phương năm nay khá chặt chẽ và quyết liệt; bà con nông dân đã chấp hành đúng lịch thời vụ, kỹ thuật làm mạ cũng tốt hơn. Vụ đông xuân năm nay, toàn miền Bắc gieo cấy 1.120 nghìn héc-ta lúa, trong đó lớn nhất là vùng đồng bằng sông Hồng (đạt 542 nghìn héc-ta), tiếp đến là khu vực Bắc Trung bộ (330 nghìn héc-ta) và các tỉnh miền núi phía Bắc (250 nghìn héc-ta). Năm nay, Bộ chỉ đạo các địa phương chuyển mạnh từ cấy trà lúa xuân sớm sang trà lúa xuân muộn với tổng diện tích chiếm khoảng 90%. Trà lúa này có tới 80% diện tích được gieo mạ sau Tết âm lịch, chủ yếu là giống lúa lai và lúa thuần có thời gian sinh trưởng từ 130 đến 135 ngày.

Ông Nguyễn Văn Nên, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình tự tin thông báo: Toàn tỉnh gieo cấy khoảng 40 nghìn héc-ta, 95% là lúa xuân muộn. Đúng ngày Lập xuân, chúng tôi đã triển khai bà con nông dân đồng loạt xuống đồng và chỉ trong vòng hơn 10 ngày hầu hết số diện tích đã cấy xong. Năm nay, tỉnh cũng mạnh dạn chuyển dịch cơ cấu giống sang cấy lúa lai (chiếm khoảng 68%). Đây là loại lúa cao sản, cho năng suất rất cao. Năm ngoái loại lúa này đã giúp nhiều địa phương đạt sản lượng cao nhất từ trước đến nay (khoảng hơn 64 tạ/ha). Cho đến thời điểm này, lúa đang sinh trưởng rất tốt, chúng tôi đang tích cực chỉ đạo bà con chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh để đạt năng suất cao nhất.

Một trong những nét mới của vụ đông xuân năm nay tại các tỉnh phía Bắc là diện tích lúa gieo thẳng tăng nhanh, xấp xỉ 200 nghìn héc-ta, chiếm khoảng 18% diện tích cả vụ và tăng khoảng 25% so với vụ đông xuân năm trước. Một số địa phương như Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Giang, Bắc Ninh có tỉ lệ diện tích gieo thẳng nhiều. Đáng chú ý là Hà Nam, Hà Nội, Vĩnh Phúc, Thái Bình có chính sách khuyến khích nông dân dùng công cụ gieo sạ theo hàng, đạt kết quả rất tốt, giảm thời gian gieo cấy, tiết kiệm nhân công, được nông dân tích cực hưởng ứng.

Theo các chuyên gia khuyến nông, trà lúa xuân muộn sau khi cấy, gặp nắng ấm liên tục nên sinh trưởng nhanh và hiện đang bước vào thời kỳ đẻ nhánh. Nếu không có gì bất thường, một “mùa vàng” sẽ về với bà con nông dân.

Tích cực chăm sóc lúa, phòng trừ sâu bệnh

Một trong những vấn đề lo ngại nhất hiện nay là diễn biến bất thường của thời tiết có thể làm ảnh hưởng đến vụ đông xuân. Theo ông Bùi Minh Tăng, Giám đốc Trung tâm dự báo Khí tượng - Thủy văn Trung ương: Thời tiết năm nay khá thuận lợi, trước Tết trời lạnh, sang tháng 2 trời hửng nắng, tạo điều kiện cho bà con gieo cấy lúa. Tuy nhiên, do nhiệt độ trung bình cao hơn nhiều năm khoảng 4 độ C, có thể làm cho một số diện tích lúa xuân sớm tăng trưởng nhanh. Khả năng cuối tháng 4 thời tiết sẽ lạnh do gặp đợt “rét nàng Bân” làm ảnh hưởng đến quá trình làm đòng, làm giảm năng suất lúa.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà nêu thực tế: Do mở rộng diện tích lúa gieo sạ nên đang vướng phải nạn ốc bươu vàng. Các địa phương đang loay hoay chưa biết cách diệt cho có hiệu quả. Bởi nếu dùng thuốc “diệt ốc” thì chết cả cá, tôm, cua… Hiện đang làm theo kiểu thủ công, đó là huy động lực lượng đoàn viên thanh niên dùng cọc cắm ở bờ ruộng, chờ ốc đẻ trứng lên đó sẽ thu hồi và… diệt!

Nhiều địa phương kiến nghị, các cơ quan chuyên ngành cần tăng cường kiểm tra, giám sát để phát hiện phân bón giả, tránh để nông dân dùng loại chất lượng kém sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sinh trưởng của cây lúa. Thời tiết đang nắng ấm bỗng chuyển sang lạnh, trời u ám, cũng là điều kiện để sâu bệnh sinh sôi, phát triển, cần phải làm tốt khâu kiểm định chất lượng thuốc bảo vệ thực vật. Hiện một số tỉnh đã xuất hiện sâu bệnh và rầy nâu.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bùi Bá Bổng chỉ đạo: Để giành thắng lợi vụ đông xuân năm nay, các tỉnh cần chỉ đạo bà con tích cực chăm sóc lúa, tập trung vào tháng 3 và tháng 4. Các cơ quan chuyên ngành và địa phương triển khai ngay chiến dịch kiểm tra chất lượng phân bón, thuốc trừ sâu, dự báo được tình hình sâu bệnh, chỉ đạo phòng, chống kịp thời. Đồng thời, hướng dẫn bà con phương pháp chăm bón diện tích lúa gieo thẳng, vì đây là nét mới tại các tỉnh phía Bắc. Khi có kết quả thu hoạch, nên tiến hành hội nghị biểu dương những địa phương, tập thể, hộ gia đình làm tốt phương pháp này để nhân rộng ra các địa phương khác.

Tất cả đang nỗ lực vì một “mùa vàng” thắng lợi, góp phần chống suy giảm kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và tăng sản lượng xuất khẩu lúa gạo.

LÊ THIẾT HÙNG