Những cột đá thời Champa vẫn đang “trơ gan cùng tuế nguyệt”. (Ảnh minh họa. Nguồn: Tiền Phong)

QĐND - Ngày 8-5, Trường đại học Kansai (Nhật Bản) và cơ quan chuyên môn của tỉnh Thừa Thiên-Huế đã tổ chức khai quật “Thành cổ Hóa Châu” tại làng Thành Trung, xã Quảng Thành, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế. Đoàn đại học Kansai đã tiến hành khảo sát, khai quật 4 hố tại giếng cổ đình làng Thành Trung; phía sau dãy đình làng Thành Trung; tại khu đất làng Thành Trung, đây là một thành lũy của Hóa Châu xưa; tại đình làng Kim Đôi.

Theo sử sách, Hóa Châu là một thành cổ có trước năm 1306 của người Chiêm Thành trên đất Lý Châu, đến khi thuộc về Đại Việt mới đổi thành Hóa Châu. Và từ đó, thành cũ của người Chăm được gọi là Hóa Thành. Sau đó, Hóa Thành là Trung tâm, lỵ sở của Châu Hóa, rồi lộ Thuận Hóa, phủ Triệu Phong. Hóa Châu được trùng tu năm 1632, để đề phòng quân Chiêm xâm lấn. Cuối đời Trần, trong hơn 10 năm từ 1376 đến 1390, Hóa Thành thuộc quyền kiểm soát của Chiêm Thành. Từ năm 1391 đến 1413, Hóa Thành do các thổ hào địa phương kiểm soát. Đến thời kỳ các chúa Nguyễn, thì Hóa Thành không còn là trung tâm chính trị, quân sự, kinh tế nữa và dần dần đi vào thời kỳ hoang tàn. PGS-TS Nishimura Masunari, giảng viên Trường đại học Kansai cho biết: Mục đích của cuộc khảo sát, khai quật lần này là để đo trắc địa qua đó biết chính xác phạm vi và cấu trúc của thành cổ Hóa Châu. Xem địa tầng dưới thành như thế nào để tiếp tục xác định niên đại thành cổ. Hiện nay, việc xem xét thành cổ này chưa được rõ ràng. Chính quyền địa phương rất muốn di tích sớm được xếp hạng cấp quốc gia, muốn thế phải xác định niên đại, sơ đồ thành quách.