QĐND - Gần 40 năm trôi qua, nhưng đến nay, mỗi người dân Hà Nội vẫn không quên trận tập kích bằng không quân của đế quốc Mỹ tại phố Khâm Thiên đông đúc vào những ngày cuối tháng 12-1972. Ký ức về những ngày tháng ấy vẫn còn in đậm mãi trong tâm thức mỗi người dân, đặc biệt khi họ trực tiếp ngắm nhìn bức ảnh Phố Khâm Thiên ngày 26-12-1972, hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Phố Khâm Thiên ngày 26-12-1972.

Khâm Thiên xưa kia là một vùng đất cổ. Cái tên Khâm Thiên được bắt nguồn từ đài Khâm Thiên giám - cơ quan thiên văn, lịch pháp - được xây dựng tại đây từ thế kỷ XI và tồn tại trong suốt 7 thế kỷ qua các triều Lý - Trần - Lê. Sau giải phóng Thủ đô, Khâm Thiên đã có những thay đổi. Cơ sở hạ tầng bắt đầu được tái thiết. Nhiều cửa hàng bách hóa, thực phẩm, trường học, bệnh viện… được xây dựng. Biết bao người thợ thủ công, công nhân lao động được vào làm việc tại các nhà máy, xí nghiệp. Cuộc sống tạm ổn định chưa được bao lâu thì cuộc chiến tranh leo thang của đế quốc Mỹ lại ập đến. Trong cuộc tập kích chiến lược bằng không quân, với âm mưu tàn độc “quyết đưa Hà Nội trở về thời kỳ đồ đá” tháng 12-1972, giặc Mỹ đã huy động nhiều máy bay chiến đấu, trong đó có máy bay B.52 ném bom xuống Hà Nội, Hải Phòng và Khâm Thiên là điểm cuối cùng phải chịu nhiều mưa bom bão đạn nhất. Đêm ngày 26-12-1972, máy bay B.52 của Mỹ đã thả hàng nghìn tấn bom, tàn phá Khâm Thiên. Chỉ trong mấy chục phút, bom đạn của giặc Mỹ đã san phẳng hầu hết các công trình công cộng và nhà ở của người dân. Chợ Khâm Thiên có tiếng là đông đúc cũng chỉ còn lại đống gạch vụn. Trường mầm non đổ sập hoàn toàn...

Nhưng cũng từ trong sự đổ nát, đau thương ấy, quân dân ta đã vùng lên bắn rơi 5 pháo đài bay B.52, ghi dấu ấn về “Điện Biên Phủ trên không”.

Ngày nay, phố Khâm Thiên đã trở thành một trong những con phố sầm uất, đông đúc. Cùng với công cuộc đổi mới của đất nước, nhiều di tích lịch sử - văn hóa nằm trên phố Khâm Thiên đã được tôn tạo. Đài tưởng niệm Khâm Thiên được dựng trên nền các số nhà 47-49-51 đã từng bị bom Mỹ san phẳng dưới tấm bia còn khắc sâu những con số đau thương: 283 người chết, 285 người bị thương, 534 ngôi nhà đổ sập, 1.200 ngôi nhà hư hỏng… lưu dấu một thời đau thương và quật khởi ở mảnh đất này.

Trúc Linh