Ngày thứ 6 kể từ khi sạt lở đất xảy ra, các lực lượng tìm kiếm rất khẩn trương, nỗ lực, nhưng vẫn chưa có thêm nạn nhân nào được tìm thấy. Cùng với việc tìm kiếm những người mất tích, bài toán giải quyết nơi ăn, ở cho hàng chục hộ dân đã di chuyển ra khỏi vùng nguy hiểm hiện đang trú tạm tại các lán trại cũng rất cấp bách. Một vấn đề khác đặt ra là đánh giá tác động địa chất khu vực này. Nếu thêm một đợt mưa dài ngày nữa thì hàng loạt khu vực ở Khên Lền lại có khả năng bị sạt lở trong khi nhiều bản người Dao vẫn đang nằm chênh vênh bên sườn núi.

Bộ đội các đơn vị thuộc Quân khu 1 vẫn tích cực tìm kiếm các nạn nhân mất tích

Nỗ lực cao nhất tìm kiếm xác nạn nhân

Ngày 9-7, tất cả các lực lượng, ban, ngành, đoàn thể địa phương đều có mặt tại Khên Lền để chỉ đạo, tham gia khắc phục hậu quả vụ sạt lở đất hiện còn vùi lấp 9 người tại thôn này. Các đỉnh núi ở Khên Lền mây vẫn phủ trắng, thời tiết rất ẩm thấp và có mưa nhỏ. Đường mòn vào Khên Lền tiếp tục có những vết nứt lớn chạy dài cả một vạt đồi, nên việc đi lại phải vòng tránh rất khó khăn. Mặc dù chỉ là đường đi bộ, nhưng đang nằm trong vùng rất nguy hiểm, chỉ cần một đợt mưa tiếp theo thì khó có thể nói trước hậu quả.

Các lực lượng tiếp tục được tăng cường đến Khên Lền tham gia cứu nạn. Sáng 9-7, Thượng tá Dương Đình Thông, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Bắc Kạn có mặt tại hiện trường cho biết: Lực lượng quân sự của tỉnh được huy động ở mức cao nhất cho việc cứu nạn; anh em đều rất cố gắng, không quản ngại mưa gió. Quan sát tại hiện trường chúng tôi thấy, việc cứu nạn đang được lực lượng bộ đội mở rộng, nhưng rất khó xác định vị trí các nạn nhân bị chôn vùi trong đất đá bởi cự ly sạt lở từ trên cao xuống đến nhà dân khoảng 500 mét, khối lượng đất đá sạt lở khổng lồ, nên sức cuốn của dòng chảy hỗn tạp này rất lớn. Nạn nhân cũng có thể bị đẩy đi khá xa so với vị trí dự kiến. Do phải làm việc liên tục nhiều ngày trong điều kiện trời mưa, thời tiết rất ẩm ướt, nên một số anh em dân quân cơ động đã có biểu hiện ốm, phải chuyển ra ngoài. Đến ngày thứ 6, mức độ ô nhiễm môi trường khu vực tìm kiếm tăng nhanh. Dưới đống bùn đất ấy, ngoài 9 người đang bị vùi lấp còn có xác của nhiều gia súc, gia cầm đang phân hủy. Nhiều khu vực mùi hôi thối bốc lên rất khó chịu, do vậy cần nhanh chóng trang bị cho bộ đội khẩu trang, găng tay và ủng cao su để bảo đảm sức khỏe. Ngoài việc dầm mưa liên tục nhiều ngày, hầu hết anh em đều bị nước ăn chân do phải đi chân không lội xuống bùn, đất hoặc đi giày vải bị ướt. Được biết, ngày 10-7, các trang bị bảo hộ lao động trên sẽ được chuyển đến cho bộ đội.

Hết ngày thứ 6, phương pháp cứu hộ, cứu nạn chưa có gì thay đổi. Bộ đội vẫn sử dụng phương pháp đào bới thủ công bằng sức người. Thượng tá Đỗ Xuân Tác, Trưởng ban Cứu hộ, cứu nạn Quân khu 1 cho biết: Có thể phải nghiên cứu phương án nắn dòng chảy trên núi xuống qua khu vực này để rửa trôi bùn đất, giúp cho việc tìm kiếm thuận lợi hơn. Tất nhiên, việc nắn dòng chảy mạnh này khá khó khăn. Đại tá Triệu Văn Ngô, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Bắc Kạn đề nghị: Có thể phải sử dụng trực thăng đưa hàng hóa vào tiếp tế, đưa máy móc vào để giảm sức người, đẩy nhanh tiến độ.

Cần sớm đánh giá tổng thể về địa chất

Bản 5 hộ người Dao bị đất đá vùi lấp nằm ở vị trí như hàng chục bản khác tại thôn Khên Lền. Địa hình tại đây có độ dốc lớn, mà các bản người Dao đều nằm chênh vênh lưng chừng, hoặc dưới chân núi. Những cơn mưa kéo dài nhiều ngày khiến đất đá, kết cấu địa chất của núi đồi bị yếu và rất dễ sạt lở. Các con đường vào bản người Dao nơi đây đều là đường mòn, chỉ có thể đi bộ, nên khi xảy ra tình huống sạt lở, lũ ống, lũ quét… rất khó khăn cho công tác cứu hộ, cứu nạn.

Cán bộ dân vận Bộ CHQS tỉnh Bắc Kạn đến thăm hỏi, động viên đồng bào tại nơi ở tạm. Ảnh: Minh Trường

Tại thôn Khên Lền, ngoài 5 căn nhà của người dân bị vùi lấp, còn hàng chục ngôi nhà khác đã phải di chuyển khẩn cấp ra nơi khác do xuất hiện những vết nứt rất nguy hiểm. Tại huyện Pác Nặm, trong đợt mưa lũ vừa qua có 115 nhà dân phải di dời khỏi nơi nguy hiểm. Theo quan sát của chúng tôi, vụ sạt lở lớn tại Khên Lền không hẳn do người dân chặt phá rừng, bởi tại đây còn những cánh rừng gần như nguyên sinh, nhưng địa chất khu vực này yếu, dễ sạt lở khi mưa lớn. Vì thế, ngành địa chất cần khảo sát, đánh giá cụ thể, ngành khí tượng-thủy văn cần có dự báo sát để có biện pháp di chuyển dân trước khi tình huống xấu xảy ra. Chính quyền địa phương phải chủ động hơn trong thực hiện “4 tại chỗ”, đồng thời kiên quyết di chuyển người dân khi thấy nguy cơ sạt lở.

Sử dụng hiệu quả nguồn hỗ trợ, ủng hộ

Đến ngày 9-7, đã có nhiều tổ chức, địa phương, cơ quan, đơn vị hỗ trợ, ủng hộ bằng vật chất và tiền cho tỉnh Bắc Kạn, huyện Pác Nặm cũng như các gia đình bị thiệt hại nặng trong đợt mưa lũ. Tuy nhiên, nhiều người có mặt tại hiện trường còn băn khoăn về việc đưa hàng hóa, tiền hỗ trợ, ủng hộ tới tay người dân. Phải hỗ trợ thế nào cho hiệu quả, nhanh và quản lý chặt chẽ? Chỉ riêng tại thôn Khên Lền đã có hàng chục hộ dân phải di chuyển ra lán ở tập trung, gần như chỉ có hai bàn tay trắng. Do vậy, việc hỗ trợ có thể nghiên cứu bằng vật chất cụ thể như tấm lợp, chăn màn, quần áo, đồ dùng để người dân có thể dựng lại nhà ở khu vực khác. Cần tiến hành ngay vì chỗ ở cho người dân đang rất cấp bách. Việc hỗ trợ bằng tiền có thể chuyển thành sổ tiết kiệm để người dân sử dụng sau này. Chúng tôi được biết, huyện Pác Nặm đang có chủ trương đưa hai cháu Bàn Thị Pét và Bàn Thị Khẽ đã mất cả bố và mẹ về trường nội trú của huyện để các cháu ăn học. Hai cháu khác cũng đã bị mất cả bố và mẹ là Triệu Thị Nái và Triệu Thị Tạm (con của ông Triệu Văn Nhì) đang được người thân đón về nuôi.