QĐND - Tháng 3 ở Tây Nguyên chưa phải là tâm điểm của nắng hạn, nhưng nhiều vùng đất ở Gia Lai đã phải hứng chịu những đợt nắng nóng kéo dài. Một số cây trồng, như cà phê, lúa, bắp (ngô), mì (sắn), mía… của người dân đang bị khô héo từng ngày vì thiếu nước. Nguy cơ hạn trên diện rộng và vụ sản xuất Đông Xuân 2012-2013 mất mùa là điều rất khó tránh khỏi.

Đến nay, mực nước trên các con sông lớn trên địa bàn như: Sông Sê San, sông Ba… đã xuống mức thấp nhất trong vòng 10 năm trở lại đây. Nhiều con suối nhỏ trên địa bàn huyện Đức Cơ, Chư Prông, Chư Sê và AyunPa chảy về các đồng lúa, nương bắp đã cạn kiệt, lòng suối chỉ còn là những vệt đất khô nứt nẻ.

Anh Đinh Dung trên vườn bắp khô khát của nhà mình.

Thời điểm chúng tôi có mặt trên địa bàn các huyện phía Đông của tỉnh Gia Lai, đặc biệt là ở huyện Kông Chro, Kbang - vùng đất được mệnh danh là “chảo lửa” trên đỉnh Trường Sơn - đã có những trận mưa nhỏ, song cũng không đủ sức ngăn nổi hơi nóng của tiết trời khô hạn. Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai, nắng hạn đã làm cho hơn 8000ha cây trồng các loại ở vùng đất này bị thiệt hại nặng và mất trắng. Riêng ở huyện Kông Chro, hạn hán đã làm ảnh hưởng gần 3000ha cây trồng, trong đó có 1.136ha có thể bị mất trắng. Diện tích còn lại tập trung ở các xã như: Yang Trung, Đăk Kning, Kông Yang... giảm năng suất từ 30% - 50%. Vụ Đông Xuân 2012-2013, huyện Đak Pơ đã gieo trồng được hơn 3.624ha cây trồng các loại. Trong đó, hơn 364ha đang đứng trước nguy cơ mất trắng vì thiếu nước tưới. Riêng thị xã An Khê có hơn 156ha lúa nước hai vụ bị hạn, 143ha diện tích mía trồng mới giảm năng suất từ 30% đến 70%. Tình hình khô hạn, thiếu nước tưới cho cây trồng làm cho người dân rất lo lắng trước nguy cơ mất trắng và giảm năng suất, sản lượng. Ở các huyện vùng biên giới phía Tây Gia Lai, nắng nóng gay gắt trong thời gian dài đã khiến hơn 5000ha cà phê ở Đức Cơ, Chư Prông, Ia Grai… bị thiếu nước tưới do cạn kiệt nguồn nước. Đặc biệt, khoảng 3000ha cây cà phê đang thời kỳ ra hoa rộ bị hạn nặng, nếu không có nước tưới sẽ thiệt hại lớn. Đối diện với tình trạng trên, nông dân các địa phương đang thực hiện nhiều biện pháp tận dụng tối đa nguồn nước còn lại ở các lòng hồ, sông suối; đào giếng lấy nước phục vụ tưới tiêu...

Theo ông Nguyễn Trường, Phó chủ tịch UBND huyện Đak Pơ, do thời tiết năm nay diễn biến phức tạp, hạn hán kéo dài, UBND huyện đã chỉ đạo các địa phương chuyển đổi hơn 170ha cấy lúa nước, trồng dưa hấu sang trồng cây mì, rau các loại; hạn chế gieo trồng những loại cây trồng cần nhiều nước như dưa hấu; sử dụng những loại giống ngắn ngày, khả năng chịu hạn cao, khuyến cáo người dân không gieo trồng tại những diện tích không đủ ẩm, không có nước tưới và tổ chức đào giếng ở những nơi thuận lợi nhằm bảo đảm nhu cầu nước tưới cho sản xuất…

Không giấu được nỗi buồn trên khuôn mặt sạm đen đầy lo lắng, chị Trần Thị Lài (thôn 10, xã An Trung, huyện Kông Chro) cho hay: “Năm nay, gia đình tôi đầu tư gần 10 triệu đồng để trồng hơn 1ha bắp. Lúc đầu, tiết trời thuận lợi, bắp xanh tốt và lên nhanh, nhưng sắp đến ngày thu hái thì trời lại hạn khô, bắp héo rũ, hạt lép. Cũng tại cánh đồng này, vụ bắp năm ngoái, gia đình thu về được gần 20 triệu đồng. Còn năm nay hạn thế này, sản lượng đạt không đến 30%...”.

Cũng tâm trạng như chị Lài, anh Đinh Dung ở xã Chơ Long, huyện Kông Chro cho biết: “Bà con dân tộc mình ở đây chủ yếu là trồng bắp, có bắp thì có gạo để ăn, có phân để bón ruộng, có tiền cho con ăn học... Năm nay hạn quá, ruộng bắp nhà mình phần nhiều bị chết, số còn lại cằn cỗi không lên nổi, cây chỉ cao chưa tới hai gang tay, làm sao cho trái to, nhiều hạt được! Đói cái bụng, mình khổ còn chịu được, chứ con không chịu được đâu. Thương con, hai vợ chồng mình tận dụng số đất còn lại để trồng vụ 2, nhưng xem ra cũng không ăn thua. Nắng quá! Đây là đợt hạn hán kỷ lục từ trước tới nay tại vùng đất này… Người dân mình mong Nhà nước tiếp tục hỗ trợ cây trồng, cây giống, phân bón và cho vay tiền theo diện hộ nghèo, lãi suất thấp để đầu tư sản xuất. Ngoài ra, mong chính quyền mở các lớp học nghề như dệt thổ cẩm, đan lát… để giải quyết việc làm cho bà con, nhất là số thanh niên...”.

Ngoài thiếu nước tưới cho cây trồng, hạn hán kéo dài đã làm cho hàng ngàn người dân huyện Kông Chro thiếu nước sinh hoạt trầm trọng. Thị trấn Kông Chro có 585 hộ đăng ký sử dụng nước máy, còn lại dùng giếng, nhưng nhà máy nước chỉ có thể cung cấp khoảng 40% - 50% nhu cầu. Đến nay, chỉ mới vào đầu tháng 3, nhưng khoảng 75% giếng trên địa bàn huyện đã cạn nước. Cháu Bân trên đường đi lấy nước về cho chúng biết: “Ba mẹ đi làm rẫy xa ở lại mấy ngày mới về. Ở nhà, ba chị em phải tự đi lấy nước, nấu cơm… Nước giếng khô lâu rồi, nhưng không có ai nạo vét cho, đành chịu”.

Để giúp người dân địa phương giảm bớt thiệt hại do hạn hán, UBND tỉnh Gia Lai đã chỉ đạo các địa phương hướng dẫn bà con nạo vét kênh mương thủy lợi, đưa nước về để tưới cho cây trồng. Bên cạnh đó, tỉnh cũng hỗ trợ lương thực cho các hộ gia đình có nguy cơ thiếu đói và hỗ trợ giống cho vụ mùa tiếp theo.

Bài và ảnh: LÊ QUANG HỒI