QĐND Online – Tới dự Hội thảo “Mô hình hỗ trợ cải thiện kinh tế cho những người sống chung, bị ảnh hưởng bởi HIV và dễ bị tổn thương”, diễn ra vào sáng 14-6, tại một khách sạn lớn ở thủ đô Hà Nội, tất cả mọi ánh mắt của hàng trăm đại biểu trong nước và quốc tế dự hội thảo đều hướng vào quầy bày bán những sản phẩm đời thường như cá thu một nắng, trứng gà, trứng vịt, đỗ, lạc, chanh…Để ý kĩ thấy rõ, hàng hóa ở quầy đó không có gì đặc biệt. Nhân viên bán hàng cũng ăn mặc đẹp, vui vẻ, hòa nhã, tự tin chào mời khách hàng như những người bán hàng bình thường. Vậy điều gì khiến rất nhiều đại biểu lại quan tâm như vậy?

Người bán, người mua tấp nập. Ảnh: Nguyên Vinh

Qua câu chuyện với các đại biểu, phóng viên báo QĐND Online được biết. Để có được sự tự tin, vui vẻ như vậy, những “nhân viên” bán hàng này đã phải vượt qua rất nhiều khó khăn trong cuộc sống, bởi họ là  những người đang phải sống chung hoặc bị ảnh hưởng bởi HIV. Những sản phẩm được trưng bày và bán tại chỗ chính là công sức của họ và những người bạn có cùng hoàn cảnh làm ra. Và những sản phẩm trên có được một phần thông qua nguồn tài chính từ Dự án thí điểm tài chính vi mô cho người bị nhiễm HIV và bị ảnh hưởng bởi HIV do Cơ quan hỗ trợ phát triển Mỹ (USAID) tài trợ.

1. Hỏi chuyện người bán cá thu một nắng – đặc sản vùng biển Hải Phòng, được biết, chị tên là Đinh Thị Huyền, 42 tuổi, đại diện cho Nhóm sóng biển Đồ Sơn tới dự hội thảo. Chị Huyền chia sẻ, “sau 10 năm bị nhiễm HIV, giờ tôi không còn bị kỳ thị nữa. Sự quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ của cộng đồng, của các tổ chức trong nước và quốc tế bằng các dự án vay vốn hiệu quả đã giúp chúng tôi có điều kiện sống tốt hơn”.

Chị Đinh Thị Huyền với sản phẩm cá thu một nắng. Ảnh: Nguyên Vinh

Chị Huyền cho biết, chị bị nhiễm “H” do lây qua người chồng nghiện ma túy. Và cuộc sống của chị tưởng như sẽ không thể gượng dậy sau tang chồng. Hai con chị lúc đó đang tuổi ăn tuổi học, chính bản thân chị cũng có “H”. Làm thế nào để để kiếm đủ tiền duy trì cuộc sống, nuôi các con ăn học trong khi gia đình chị chưa nhận được nhiều sự cảm thông của bà con lối xóm?…Những câu hỏi cứ lớn vởn bám riết lấy chị mà không có lời giải. 

Năm 2010, chị được vay vốn 5 triệu từ dự án của Trung tâm nghiên cứu sức khỏe cộng đồng và phát triển (COHED). Cũng cùng lúc đó chị tham gia sinh hoạt với Nhóm sóng biển Đồ Sơn - nhóm có những người cùng cảnh ngộ như chị. Cùng hùn vốn với 5 người bạn, chị đã xây dựng một cơ sở nhỏ chế biến cá thu. “Từ khi có nơi sản xuất, bán hàng ổn định, cuộc sống của cả mấy người trong nhóm đều được cải thiện. Bà con lối xóm cũng dần hiểu và không còn kỳ thị. Con cái tôi cũng được ăn học, có nghề và đi làm. Những niềm vui giản dị ấy đã cho tôi sự tự tin trong cuộc sống”, chị Huyền nói.

Triệu Quang Lành  (thứ 2 bên phải) tại cuộc giao lưu ở hội thảo. Ảnh: Nguyên Vinh

2. Không chỉ có chị Huyền, tại buổi Hội thảo, nhiều câu chuyện xúc động, những tấm gương vượt khó để làm lại cuộc đời nhận được sự quan tâm, chia sẻ. Anh Triệu Quang Lành, sống tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết, sau khi đi cai nghiện về đầu năm 2008, cũng là lúc anh biết mình bị nhiễm HIV.

Chán chường, buông xuôi…anh lại lao vào hút, chích… tìm mọi cách để có tiền và phá đời. Năm 2009, được sự vận động, khuyên giải, thuyết phục kiên trì của gia đình, cuối cùng Lành cũng từ bỏ ma túy để đi làm. Lành làm cho một công ty vệ sinh công nghiệp. Công việc vất vả, nhưng Lành vẫn xin làm tăng ca để có tiền phụ giúp gia đình, vợ con. Sự chí thú của Lành được gia đình, lối xóm ghi nhận và tin tưởng.

Gia đình đã bảo lãnh để Lành vay vốn từ chương trình thí điểm của Ngân hàng chính sách xã hội dành cho người có “H” tại một quận ở thành phố Hồ Chí Minh, để mở một công ty cũng về vệ sinh công nghiệp. Lúc đầu còn ham việc, vừa làm thuê cho công ty cũ, vừa làm “ông chủ” bên công ty mình. Sau khi có lưng vốn kha khá, Lành chuyển hẳn về quản lý công ty của gia đình mình. Cuộc sống của vợ chồng Lành giờ đã khá hơn trước. Mọi người cũng thực sự quý trọng tấm gương chăm chỉ của lành. “Tôi đã từ bỏ hẳn ma túy. Giờ tôi chỉ nghĩ làm việc thật tốt để gia đình mình được hạnh phúc. Giờ tôi cảm thấy thực sự tự tin”, Lành rưng rưng tâm sự.  

Đại biểu quốc tế quan tâm tới sản phẩm kinh doanh của người có “H”. Ảnh: Nguyên Vinh

3. Ngoài hai câu chuyện của hai tấm gương trong số hàng nghìn người có “H” biết tìm cách vượt qua khó khăn, trò chuyện với những người có “H” khác bên lề hội thảo, phóng viên báo QĐND Online được biết, sự giúp đỡ tài chính của các tổ chức trong và ngoài nước có vai trò rất quan trọng. Trong lúc khó khăn nhất, chính nguồn tài chính từ các dự án của nước ngoài, thông qua cơ chế lồng ghép các dịch vụ tài chính của một ngân hàng trong nước đã tạo thành các khoản vay có ý nghĩa cho những khách hàng là người sống chung với “H”.

Chị Huyền chia sẻ, rõ ràng nguồn tài chính cho những kế hoạch nhỏ đã mang lại ý nghĩa lớn đối với cuộc đời của những người sống chung với “H” như chúng tôi.

Ông Jonathan Ross phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Nguyên Vinh

Tại Hội thảo, bà Nancy Natilson, cố vấn quốc tế về tài chính vi mô của tổ chức Chemonics International cho biết thêm, mô hình tài chính vi mô hỗ trợ người sống chung với HIV không chỉ thành công ở Việt Nam. Mô hình này đã thành công ở nhiều nước nghèo trên thế giới. Những người nhiễm “H” sau khi được vay vốn hầu hết đều trả nợ được, có cuộc sống tốt đẹp, đỡ khó khăn hơn trước. “Điều quan trọng nhất, khi họ thành công, cũng là lúc họ nhận được sự tôn trọng của xã hội”, bà Nancy Natilson nói.

Nói về sự thành công của mô hình thí điểm tài chính vi mô cho người bị nhiễm HIV và bị ảnh hưởng bởi HIV, bà Hồ Thị Quý, Ủy viên Đoàn chủ tịch Trung ương Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam cho biết, sau hơn một năm thực hiện thí điểm dự án, 100% người đi vay đã bắt đầu có được các khoản tiết kiệm từ hoạt động kinh doanh của mình. Những người vay vốn đã và đang kinh doanh không thua kém gì những người bình thường.

Tự tin trả lời phỏng vấn báo chí. Ảnh: Nguyên Vinh

Cùng quan điểm trên, nói về ý nghĩa của những và những thành công của các khoản vay, ông Jonathan Ross, giám đốc phòng y tế Cơ quan hỗ trợ phát triển Mỹ (USAID) cho biết, điều quan trọng nhất là những người có “H” và bị ảnh hưởng bởi “H” đã lấy lại sự tự tin, hòa nhập với cộng đồng và sống một cuộc sống thực sự có ý nghĩa.

NGUYỄN HÒA