Nguyên trạng phần đất 4 hộ dân lấn chiếm trên lô đất 222A Đội Cấn của Bảo tàng Hồ Chí Minh

Năm 1998, ông Phạm Tiến Bình, cán bộ của Bảo tàng Hồ Chí Minh được Bộ Văn hóa-Thông tin và Bảo tàng Hồ Chí Minh ký quyết định giao lô đất 13, dãy 15B, ngõ 222A, Đội Cấn, phường Cống Vị (nay là phường Liễu Giai), quận Ba Đình, Hà Nội. Nhận đất xong, vợ chồng ông định làm nhà mới nhưng trên lô đất đã bị 4 gia đình lấn chiếm. Từ năm 1998, ông gửi đơn, thư đi khắp các cơ quan chức năng nhưng đến nay sự việc vẫn không được giải quyết.

Thực trạng “bùng nhùng”

Trong chồng hồ sơ lưu trữ ở Bảo tàng Hồ Chí Minh, tôi tìm được công văn số 470 của UBND phường Liễu Giai trong đó nêu rõ: ngày 20-5-1991 Bảo tàng được UBND thành phố Hà Nội cấp giấy phép sử dụng đất số 802-UB/XDCB với diện tích 3065m2 tại ngõ 222A Đội Cấn để xây dựng nhà cho cán bộ, công nhân viên.

Khu đất đó nguyên là khu ruộng trồng rau của HTX Nông nghiệp phường Cống Vị (nay là tổ 78, cụm 9, phường Liễu Giai). Sau khi thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã nhận mốc giới xin cấp phép xây dựng mảnh đất và phân thành 14 lô chia cho 14 cán bộ, công nhân viên của Bảo tàng theo đúng tiêu chuẩn. 12 hộ đã nhận bàn giao mốc giới và tiến hành xây dựng nhà ở. Nhưng 2 gia đình ông Phạm Tiến Bình và ông Lê Văn Mận nhận thửa số 13 và 14 thì 2 lô đất trên đã có 4 hộ dân là Nguyễn Thiết Cường, Đặng Trần Minh, Nguyễn Văn Thanh, Nguyễn Văn Thắng làm nhà ở. Các hộ này nghiễm nhiên nói: “Đây là mảnh đất hợp pháp mà 4 hộ gia đình đã ở từ lâu”. Sự việc tranh chấp kéo dài cho đến khi UBND thành phố Hà Nội phê duyệt địa giới hành chính, phần đất đang có tranh chấp được chuyển sang phường Liễu Giai quản lý.

Khi tiếp nhận hồ sơ giải quyết sự việc, UBND phường Liễu Giai cho rằng: “4 hộ dân nằm trong chỉ giới đất thuộc quyền quản lý của Bảo tàng Hồ Chí Minh, nhưng họ đã ở từ trước khi TP cấp đất cho Bảo tàng Hồ Chí Minh. Khi nhận lô đất, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã đền bù cho HTX Nông nghiệp phường Cống Vị, nhưng chưa đền bù tiền giải phóng mặt bằng cho 4 hộ dân này”.

Thực chất thì 4 hộ dân trên lấn chiếm, mua bán trao tay (PV) từ năm 1989. Lẽ ra UBND phường Cống Vị phải giải quyết dứt điểm bằng cách đề nghị với các cơ quan có thẩm quyền và Bảo tàng Hồ Chí Minh cùng với 4 hộ giải quyết theo luật định. Sự việc càng trở nên rắc rối hơn khi tháng 6-2006 thành phố Hà Nội triển khai dự án mở đường Liễu Giai - Núi Trúc, mảnh đất đó bỗng nhiên trở thành “mỏ vàng”. Khi tiến hành giải phóng mặt bằng cho dự án thì một phần trong diện tích đang tranh chấp đó có tên trong danh sách đền bù giải tỏa. Đó là ông Nguyễn Thiết Cường và bà Lê Thị Mỵ (vợ ông Đặng Trần Minh). Điều đáng nói là, chính quyền phường Liễu Giai lại còn hướng dẫn hai hộ làm hồ sơ xin phép xây dựng (mặc dù chính quyền phường biết đó là mảnh đất đang tranh chấp). Và hai hộ này “phớt lờ” mọi thủ tục, nghiễm nhiên thuê thợ đóng cọc bê tông đổ móng xây nhà.

Gần 10 năm đi kiện

Ông Phạm Tiến Bình cho tôi xem hàng chồng hồ sơ, đơn từ, nặng đến hàng chục ki-lô-gam mà ông gửi đến các cấp chính quyền kêu cứu đã gần 10 năm nay mà chỉ được hai lần phường mời đến dự họp hòa giải! Nhưng theo lời ông nói: “Cả hai lần họp đó đều không mang lại kết quả”.

Trao đổi với các đồng chí cán bộ của Bảo tàng Hồ Chí Minh, tôi được biết: Từ 1998 đến nay, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã nhiều lần gửi công văn đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết, nhưng sự việc vẫn không tiến triển. Năm 2006, Bảo tàng Hồ Chí Minh được UBND quận Ba Đình mời dự họp giải phóng mặt bằng dự án đường Liễu Giai-Núi Trúc. Sau cuộc họp ấy, Bảo tàng không nhận được thông báo gì hơn, cũng không được hưởng quyền lợi gì đối với diện tích đất được đền bù trong dự án.

Cầm tập đơn của ông Phạm Tiến Bình, tôi đã 3 lần đến xin gặp và làm việc với Chủ tịch UBND phường Liễu Giai là ông Trần Nhật Quang, nhưng cả 3 lần đều được cán bộ văn phòng lạnh nhạt trả lời: “Hôm nay Chủ tịch đi vắng”. Đi lại thêm 4 lần nữa, tôi được “yết kiến” Phó chủ tịch UBND phường là ông Lê Trí Dũng. Ông Dũng thừa nhận: “Mảnh đất trên (4 hộ dân đang ở) nằm trong diện tích đất mà UBND Thành phố đã cấp cho Bảo tàng Hồ Chí Minh từ năm 1991. Do có nhiều đơn thư của cả hai bên nên ngày 29-6-2006, UBND phường đã tổ chức họp hoà giải và đưa ra kết luận: Bảo tàng Hồ Chí Minh có nhu cầu sử dụng diện tích đất nói trên thì cần xin gia hạn Giấy phép cấp đất số 802UB/XDCB từ năm 1991, khôi phục mốc giới sử dụng đất, thành lập Hội đồng giải phóng mặt bằng thu hồi đất với 4 hộ dân theo chính sách hiện hành. Đồng thời, phường cũng công bố - thực hiện nhiệm vụ quản lý đối với các hoạt động xây dựng trên địa bàn phường, ngày 17-10-2006 UBND phường Liễu Giai đã ra quyết định 449/QĐ-UBNG áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với công trình xây dựng trái phép của hộ ông Nguyễn Thiết Cường trên mảnh đất của Bảo tàng Hồ Chí Minh. Ngày 12-6-2007, UBND phường Liễu Giai lại tổ chức cuộc họp hoà giải dưới sự chủ trì của ông Lê Trí Dũng, Phó chủ tịch UBND phường. Cuộc họp không thu được kết quả gì ngoài lời kết luận của ông: UBND phường thấy các bên không thống nhất được các phương pháp giải quyết để tạo sự đồng thuận. Vì vậy, UBND phường sẽ trình lên UBND quận Ba Đình tiếp tục giải quyết.

Đến ngày 10-7-2007, tại UBND quận Ba Đình, ông Bùi Văn Thông, Phó chủ tịch UBND quận chủ trì buổi làm việc với Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh. Cùng dự có Trưởng phòng Xây dựng đô thị, Chánh Thanh tra xây dựng quận, Chủ tịch UBND phường Liễu Giai. Cuối buổi họp, ông Thông kết luận: Nguyên nhân xảy ra tranh chấp đất đai, vi phạm các quy định quản lý trật tự xây dựng có trách nhiệm của đơn vị được giao đất. Để giải quyết cần xác định rõ diện tích đất của Bảo tàng Hồ Chí Minh quản lý, sử dụng sau khi giải phóng mặt bằng bị các hộ dân lấn chiếm, hay chưa thực hiện đền bù xong cho các hộ dân...

Ông Bùi Văn Thông đưa ra các giải pháp giải quyết: UBND quận sẽ thành lập tổ công tác để thanh tra lại việc sử dụng đất tại ngõ 222A Đội Cấn. Bảo tàng Hồ Chí Minh có trách nhiệm cung cấp hồ sơ và kinh phí để tổ công tác làm nhiệm vụ.

Từ thực tế trên, dư luận đặt câu hỏi: Việc giải quyết tranh chấp đất đai, chính quyền quận, phường đổ hết trách nhiệm cho người được giao đất là không đúng. Việc 4 hộ dân ở trên phần đất của Bảo tàng Hồ Chí Minh được chính quyền phường hướng dẫn làm hồ sơ xin xây dựng, sau đó xây dựng trái phép trên diện tích đất đang có tranh chấp liệu có vi phạm luật định? Trách nhiệm của UBND quận Ba Đình đến đâu, đã có biện pháp gì khi tiếp nhận đơn khiếu nại của ông Bình và công văn của Bảo tàng Hồ Chí Minh 10 năm qua?

Để lập lại kỷ cương phép nước, chúng tôi kiến nghị các cơ quan chức năng của UBND Thành phố Hà Nội, Quận Ba Đình, phường Liễu Giai, khẩn trương giải quyết dứt điểm tình trạng vi phạm pháp luật trên, trả lại đất cho các hộ đã được cấp hợp pháp.

Bài và ảnh: VŨ LÊ MAI