Sinh viên phải cam kết trả nợ vốn vay theo quy định trước khi ra trường. Ảnh: Việt Hà

Từ thực tế hoạt động cho học sinh, sinh viên vay vốn tín dụng trong thời gian qua, không ít bạn đọc lo ngại rằng, hàng nghìn tỷ đồng vốn nhà nước bỏ ra sẽ được thu hồi như thế nào sau khi sinh viên ra trường? Liệu có xảy ra tình trạng cho vay thì dễ, thu hồi thì khó? Để đáp ứng yêu cầu bạn đọc, chúng tôi thông tin tiếp về những giải pháp sẽ thực hiện trong thời gian tới nhằm quản lý chặt chẽ nguồn vốn này để chính sách tín dụng đối với học sinh, sinh viên thực sự minh bạch phát huy hiệu quả tốt.

Khó giám sát việc sử dụng vốn

Theo kết quả khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại 103 trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp, đến nay đã có 32.850 học sinh, sinh viên đã được vay vốn trong tổng số 76.839 đối tượng được xác nhận. Đa số học sinh, sinh viên được vay với mức 8 triệu đồng/năm học (nhận 2 lần, mỗi học kỳ 4 triệu đồng), đáp ứng nhu cầu thiết yếu cho học tập, ăn ở tại trường. Trong đó, 90,23% sử dụng đúng mục đích vốn vay để nộp học phí và trang trải chi phí ăn ở trong quá trình học tập. Kết quả kiểm tra của Trường Cao đẳng nghề Cơ điện - Xây dựng và Nông lâm Trung Bộ cho thấy: Trong số 185 học sinh của trường được vay vốn tín dụng, có khoảng 7-8% số học sinh chỉ sử dụng đúng mục đích một phần số tiền được vay và khoảng 2-3% số học sinh sử dụng chưa đúng mục đích số tiền đã vay... Ngoài ra, vẫn còn nhiều học sinh, sinh viên có nhu cầu vay vốn, gia đình thực sự khó khăn đã hoàn tất thủ tục lại chưa được vay. Quá trình xác nhận, để vay vốn cũng gặp không ít khó khăn nên khiến cho nhiều gia đình thực sự nghèo chưa được hưởng lợi. Điều này cho thấy, vẫn còn nhiều vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách. Theo ông Nguyễn Văn Tuấn-Phó hiệu trưởng Trường đại học Lâm nghiệp thì do nhà trường không nắm được số sinh viên được vay vốn nên khó theo dõi, đôn đốc học sinh, sinh viên sử dụng vốn vay đúng mục đích. Các địa phương sau khi xác nhận cho học sinh, sinh viên vay vốn cũng không nắm được số này còn theo học hay đã nghỉ học. Sự lỏng lẻo trong phối hợp giữa địa phương, nhà trường và ngân hàng chính là kẽ hở để lọt những trường hợp không thuộc đối tượng thụ hưởng và sử dụng vốn vay sai mục đích.

Từ những lý do đó mà không ít ý kiến cho rằng: Thu hồi vốn như thế nào đối với những trường hợp đã được vay cũng là việc không hề đơn giản. Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận cho rằng: Một bộ phận học sinh, sinh viên có thu nhập thấp khi ra trường (nhất là các đối tượng tốt nghiệp trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề thường dưới 1 triệu đồng) thì việc trả nợ 800.000 đồng cộng với lãi hằng tháng là khó khả thi. Đối với gia đình khó khăn về kinh tế, không có nguồn kinh phí khác hỗ trợ thì không thể trả nợ đúng hạn…

60 ngày sau khi có việc làm, bắt đầu trả nợ

Để quản lý tốt nguồn vốn Nhà nước từ chính sách này, đại diện Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội) đề nghị các nhà trường và ngân hàng cần xây dựng phần mềm quản lý toàn bộ dữ liệu liên quan đến người vay vốn vào thời điểm cho vay và trong quá trình học tập. Đồng thời yêu cầu học sinh, sinh viên năm cuối trong diện vay vốn ưu đãi phải làm bản cam kết trả nợ sau khi có việc làm và có khả năng chi trả. Bản cam kết trực tiếp của người thụ hưởng vốn ưu đãi sẽ là một ràng buộc pháp lý mới.

Ngày 21-8, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có công văn chỉ đạo các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp thực hiện giấy xác nhận mới và hướng dẫn học sinh, sinh viên ký cam kết trả nợ vay tín dụng trước khi ra trường. Theo đó, trong năm học mới, Ngân hàng Chính sách xã hội đã ban hành giấy xác nhận mới thay thế mẫu giấy xác nhận cũ. Các trường sẽ xác nhận cho học sinh, sinh viên theo mẫu mới này. Về việc cam kết trả nợ, trước khi tốt nghiệp, Ban giám hiệu các nhà trường phải yêu cầu những học sinh, sinh viên đã vay vốn phải làm giấy cam kết trả nợ. Theo đó, các học sinh, sinh viên phải có trách nhiệm thông báo cho nhà trường và gia đình địa chỉ đơn vị công tác trong thời gian 60 ngày, kể từ khi có việc làm (ngày được ký hợp đồng lao động), có nguồn thu nhập và trách nhiệm cùng gia đình trả nợ. Nếu không thực hiện cam kết trên thì ngân hàng, gia đình và nhà trường có quyền liên hệ với người có trách nhiệm tại đơn vị công tác để trừ thu nhập, trả nợ cho ngân hàng nơi gia đình (học sinh, sinh viên) đã vay vốn. Chỉ sau khi học sinh, sinh viên vay vốn làm giấy cam kết thì nhà trường mới làm các thủ tục để học sinh, sinh viên đó ra trường. Hi vọng, với những biện pháp phối hợp đồng bộ và chặt chẽ của các cơ quan liên quan thì nguồn vốn tín dụng không những không bị thất thoát mà còn định hướng cho người vay sử dụng đúng mục đích, phát huy hiệu quả cao nhất vào việc học tập, trở thành người có ích cho xã hội.

HÀ THANH MINH