Từ một làng quanh năm khốn khó, nhờ được bộ đội hướng dẫn, bà con người Giơ-rai ở làng Rắc, xã Ya Xiên huyện Sa Thầy (Kon Tum) đã biết trồng lúa nước, trồng cao su và mì cao sản, đời sống ngày một ổn định, phát triển, nhiều gia đình giàu có... Chuyện được coi là có một không hai ở vùng biên giới này.

Bộ đội hướng dẫn người dân làng Rắc chăm sóc cây cao su

Làng Rắc bắt đầu cuộc sống mới

Trời đã về chiều mà cái nắng vùng biên giới Sa Thầy, tỉnh Kon Tum vẫn còn khá gay gắt. Chiếc xe U-oát cứ nghiêng ngả theo cung đường lăn bánh. Hai bên đường những ruộng lúa lên xanh tốt. Những vườn cao su hai, ba tuổi đang vươn cành và đâm chồi thẳng đứng. Những rẫy sắn (mì) tít tắp tận chân đồi… “Bác tài” cho xe chạy chậm lại, giới thiệu với chúng tôi về sự đổi thay của làng quê một thời được coi là “xa vắng” này.

Làng Rắc, một cái tên hay được nhắc đến trong các câu chuyện mang tính thời sự đối với người dân ở Kon Tum nói riêng, Tây Nguyên nói chung trong thời gian qua. Sự kiện năm 2001, trong một đêm trời mưa to, gió lớn, sông suối nước dâng cao và chảy xiết, hơn 50 người dân làng này đã “không cánh mà bay” khỏi địa bàn. Sau đó mấy ngày, lực lượng chức năng mới thông báo là “họ đã vượt biên trái phép qua Cam-pu-chia”. Không khí trong làng, cuộc sống người dân nặng nề như có tang… Đi đâu cũng nghe bàn tán chuyện truyền đạo “Tin lành Đề Ga” trái phép, chuyện lẩn trốn để vượt biên, chuyện đói khổ…

Để giúp bà con phát triển kinh tế gia đình, ổn định cuộc sống, Bộ Chỉ huy quân sự (CHQS) tỉnh Kon Tum đã quyết định đưa Đội công tác 323 xuống làng Rắc. Suốt 5 năm qua, cán bộ chiến sĩ trong đội đã giúp đồng bào yên tâm sản xuất, đoàn kết xây dựng cuộc sống mới.

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, Thượng tá Nguyễn Trọng Nhưỡng, Đội trưởng Đội công tác 323 cho biết: “Trước năm 2004, làng Rắc có 304 hộ với 1.226 nhân khẩu, chủ yếu là người Giơ-rai. Cả làng chỉ có 4 chiếc xe máy, 2 ti vi. Đường sá đi lại khó khăn, nhất là mùa mưa. Mưa ở đây có lúc dầm dề hai, ba ngày, nước lai láng, các dòng sông bao quanh, xã Ya Xiên và làng Rắc bị nước vây như ốc đảo. Ở đây có tới 70% số hộ đói nghèo, nhiều trẻ em thất học. Một số người dân bị kẻ xấu xúi giục vượt biên trái phép. Số còn lại bỏ bê nương vườn, cỏ mọc cao hơn cây mì, cây bắp.

Đội công tác 323 thực hiện “ba cùng” - bám dân, bám làng, cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương và các già làng, trưởng thôn vận động bà con không nghe kẻ xấu xúi giục. Thời gian đầu, thấy bộ đội đến nhà, bà con lảng tránh, không tiếp. Lên nương rẫy, thấy bộ đến bà con bỏ về, hoặc vào rừng... Cán bộ, chiến sĩ trong đội vẫn kiên trì, giúp bà con thu hoạch vụ lúa, đào mì, khai hoang nương rẫy, khám và cấp thuốc chữa bệnh cho bà con... Thấy bộ đội làm nhiều việc tốt, dần dần bà con tin lời bộ đội nói, làm theo lời bộ đội, chăm cây bắp, trồng mì, nuôi lợn, nuôi gà. Cuộc sống từng bước thay đổi, cái đói, cái nghèo vơi dần…

Cây lúa nước đã mọc trên đỉnh đồi

Sau một thời gian tìm hiểu và nghiên cứu địa hình, cán bộ chiến sĩ đã quyết định vận động bà con làng Rắc ra đắp đập chặn dòng lấy nước để trồng lúa, bón phân, gieo mạ... Lúc đầu chỉ có già làng và trưởng thôn, sau có thêm vài thanh niên tham gia cùng bộ đội. Ruộng lúa nước đầu tiên ở làng Rắc ra đời. Người Làng rắc tận mắt thấy cây lúa xanh tốt, bông lúa dài, hạt lúa no căng... Thế là, nhiều hộ trong làng đã tìm đến nhờ bộ đội hướng dẫn trồng lúa nước, rồi trồng cao su. Đến nay làng Rắc đã có hơn 3ha lúa nước hai vụ, 60ha cao su 3 năm tuổi.

Dẫn chúng tôi ra thăm ruộng lúa và vườn cây cao su, già làng A Dót nói:  Người dân Giơ-rai vùng này không biết đến bao giờ mới đủ ăn và sống đầm ấm nếu không có bộ đội về “bám dân”. Ba năm lại đây làng Rắc như “lột xác” từ một làng quê nghèo đói, nay đã không còn hộ đói. Điện, đường, trường, trạm đã về tới bản. Hạt lúa, hạt bắp, củ mì của bà con làm ra đã giao thương với nhiều địa phương, không nằm lại trong chòi, trong đất để con chuột, con chồn đục khoét như trước đó. Các hộ gia đình đều biết trồng lúa nước, trồng bắp lai, trồng cao su và mì cao sản. Nhiều hủ tục cũng đã được xóa bỏ. Có được cuộc sống như ngày hôm nay là nhờ công sức, tình cảm của Bộ đội Cụ Hồ dành cho bà con mình đó.

Cũng như niềm vui của già làng A Dót, ông Đỗ Hiền Lương, Chủ tịch UBND xã Ya Xiên thổ lộ: “Các anh cứ nhìn vào những cánh đồng lúa nước, những cánh rừng cao su, nương bắp, rẫy mì xanh tốt đủ hiểu cuộc sống của bà con đã thay đổi. Đã hai năm nay, làng Rắc không có người vượt biên, nhiều gia đình mạnh dạn đầu tư trồng cao su, cà phê cả trăm triệu đồng. Gia đình già làng A Dót, trưởng thôn A Huynh, ông A Choan và bà A Blen... thu nhập một năm hơn 50 triệu đồng. Hơn 98% số hộ gia đình có xe máy, ti vi, 100% trẻ em đến tuổi đi học được Nhà nước hỗ trợ sách vở, không thu học phí, đã có 7 cháu vào các trường đại học và hơn 10 cháu đang học cấp 3...  Những con số này, cách đây vài năm xã chúng tôi chỉ có ở trong mơ...

Nụ cười lấp lóa trên gương mặt vị Chủ tịch UBND xã Ya Xiên.

Bài và ảnh: LÊ QUANG HỒI