QĐND - Đã thành thông lệ, cứ đến thời điểm giáp Tết Nguyên đán lại có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lao động tự do từ các tỉnh đổ về Hà Nội kiếm việc làm. Nhưng, do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế, nên người lao động tự do ngày càng khó kiếm việc. Không những vậy, họ còn luôn phải đối mặt với khó khăn, thiệt thòi.

Nhọc nhằn lo kiếm việc làm

Vào những ngày đầu tháng 1-2012 (khoảng hơn một tháng trước Tết Nguyên đán), trong cái rét cắt da, cắt thịt, nhưng tại khu vực Cầu Lủ (phường Kim Giang, quận Hoàng Mai, Hà Nội), chúng tôi vẫn thấy khá đông người lao động với đủ thúng, mủng, cuốc, xẻng ngồi chờ việc. Được biết, đa số những người lao động tự do này từ các tỉnh: Thái Bình, Ninh Bình, Nam Định, Thanh Hóa… lên Hà Nội kiếm việc.

Khoảng 22, 23 giờ hằng ngày, có khá đông lao động tự do đến chợ đầu mối Long Biên tìm việc làm.

Anh Nguyễn Văn Hùng, quê ở Thái Bình cho biết: Tôi lên Hà Nội làm việc được gần chục năm nay rồi. Những năm trước đây, cứ đến những ngày gần Tết, do có nhiều việc nên cả vợ tôi cũng lên đây để làm việc. Nhưng năm nay, không hiểu sao công việc lại “ế ẩm” đến thế. Nếu tình hình này kéo dài thì vợ chồng tôi phải kéo nhau về quê kiếm việc thôi, chứ không thì không đủ tiền trang trải cuộc sống của hai vợ chồng trên này.

Còn tại chợ đầu mối Long Biên, quận Ba Đình, Hà Nội, tình hình việc làm của những lao động tự do cũng không khá hơn là mấy. Theo ghi nhận của chúng tôi, cứ khoảng 22 đến 23 giờ hằng ngày, có khá đông lao động tự do tụ tập về đây chờ việc làm, trong đó phần đông là lao động nữ. Công việc của họ khá nặng nhọc, chủ yếu là bốc vác hàng thuê cho các chủ xe. Chị Trần Thị Nhung ở Lập Thạch, Vĩnh Phúc tâm sự: Do ở quê ít ruộng, cuộc sống khó khăn nên vợ chồng tôi phải gửi con nhờ ông bà nuôi, lên đây kiếm việc làm thêm mong có thu nhập trang trải cuộc sống gia đình và lo cái Tết cho con cái. Ban ngày chồng tôi ra các chợ lao động để kiếm việc làm, còn tôi bán hàng rong. Tối đến hai vợ chồng lại ra đây kiếm việc làm thêm. Vất vả một chút, nhưng nếu có việc làm đều thì hai vợ chồng tôi cũng dành dụm được vài chục nghìn/ngày gửi về nuôi con. Nhưng nhiều hôm “ế xưng, ế xỉa” chán lắm các anh ạ.

Những hiểm nguy rình rập

Đa số những người lao động tự do không được đào tạo nghề, nên họ chỉ có thể làm những công việc như bán rong, thợ xây, xe ôm, giúp việc gia đình... khi gặp vấn đề phát sinh trong quá trình làm việc, ít có tổ chức nào đứng ra bảo vệ quyền lợi cho họ.

Chị Nguyễn Thị Ngọc, quê ở Thái Bình, đã nhiều năm lên Hà Nội làm nghề lau, dọn nhà thuê cho biết: “Do ở dưới quê không có công việc nên nhiều năm nay hai mẹ con tôi lên đây kiếm sống bằng nghề lau dọn nhà. Với công việc làm theo giờ như thế này, mỗi ngày tôi cũng kiếm được khoảng 200 nghìn đồng. Tuy nhiên, có không ít gia đình, chủ nhà thường tìm đủ mọi lý do, như dọn chưa sạch theo yêu cầu, chỗ này còn bẩn, chỗ kia chưa gọn... để trừ tiền công. Dù rất bức xúc, nhưng cũng đành chịu, vì mình ở đất khách quê người, một thân một mình, nếu làm căng thì chẳng những mất tiền mà có khi còn bị đánh. Đã có nhiều “đồng nghiệp” của tôi, chỉ vì không nhịn được khi bị chủ nhà bớt xén tiền công, phản ứng lại, đã bị người thuê đánh đuổi, không trả một đồng tiền công nào”.

Không chỉ bị trừ tiền, quỵt tiền công mà không ít người lao động tự do còn bị xâm hại thân thể. Chị Ngọc kể cho chúng tôi, ở cùng chỗ trọ với chị, có nhiều phụ nữ khi đi dọn nhà hay đi thu mua đồng nát đã bị chủ nhà xâm hại thân thể mà không biết làm gì.

Qua những tâm sự của anh Hùng, chị Nhung, chị Ngọc, có thể thấy, lao động tự do là những người đơn độc, họ không được hỗ trợ, ốm đau phải tự lo thuốc thang. Người lao động tự do thường không biết tìm ai để tư vấn khi gặp khó khăn, như bị kéo dài giờ làm việc, làm không đúng công việc được thuê, bị đối xử thậm tệ... Với những thực trạng trên, có thể nhận thấy, người lao động tự do đã và đang chịu không ít thiệt thòi trong quá trình làm việc.

Bài và ảnh: ĐỨC THỊNH