QĐND - Trong kháng chiến, Trung đoàn 95 (Sư đoàn 2, Quân khu 5) rất nổi tiếng với những trận đánh cắt giao thông. Cán bộ, chiến sĩ đơn vị đã trực tiếp tham gia đánh hàng trăm trận ở nhiều chiến trường. Đặc biệt, trận đánh cắt giao thông trên đèo Măng Yang diễn ra ngày 23-8-1968 để lại nhiều dấu ấn đối với cán bộ, chiến sĩ đơn vị, bởi đây là chiến thắng đúng dịp kỷ niệm 23 năm thành lập đơn vị.

Đèo Măng Yang vắt ngang dãy Trường Sơn, nằm ở độ cao khoảng 1.500m trên Quốc lộ 19, con đường chiến lược nối liền Plei-cu (Gia Lai) với Quy Nhơn (Bình Định). Do nằm ở vị trí chiến lược, nên đèo Măng Yang được địch bố trí bảo vệ hết sức nghiêm ngặt.

Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 95 chăm sóc Đài tưởng niệm các liệt sĩ hy sinh trên đèo Măng Yang.

Bộ tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên ra lệnh cho Trung đoàn 95 tổ chức đánh cắt giao thông trong thời gian từ 2 đến 3 ngày trên Quốc lộ 19, đoạn phía đông đèo Măng Yang, hòng làm tê liệt giao thông của địch. Chấp hành mệnh lệnh của trên, Trung đoàn 95 khẩn trương làm công tác chuẩn bị để kịp bước vào chiến đấu đúng thời gian.

Trung đoàn trưởng Lê Khắc Cần quyết định chọn mục tiêu tiêu diệt địch từ cầu Hà Tam đến bắc thôn 1, dài khoảng 800m, tiêu diệt cụm địch chốt giữ và phá sập cầu Xà Wòng. Theo kế hoạch, Trung đoàn trưởng Lê Khắc Cần sử dụng Tiểu đoàn BB2 (thiếu) đánh đoàn xe trên Quốc lộ 19, một đại đội bộ binh và một đại đội công binh diệt chốt địch, phá cầu Xà Wòng.

Đêm 23-8-1968, núi rừng Tây Nguyên trầm lặng huyền ảo. Theo hướng dẫn của trinh sát, bộ đội trung đoàn bí mật cơ động vào chiếm lĩnh trận địa. Sương đêm bắt đầu phủ xuống đỉnh đèo, đoàn quân nối tiếp nhau đi trong giá rét. Phía trước, ở các chốt của địch trên cầu Hà Tam, Xà Wòng thỉnh thoảng vang lên vài loạt súng vu vơ. 4 giờ sáng, đơn vị hoàn thành mọi công tác chuẩn bị, sẵn sàng bước vào chiến đấu. Trời sáng dần, trước những động thái của địch, bộ đội ta vẫn kiên trì ẩn nấp trong các công sự. Lúc 7 giờ 50 phút, đài quan sát báo cáo về sở chỉ huy trung đoàn: Một đoàn xe vận tải của địch gồm 43 chiếc đang đi vào trận địa phục kích của ta. Kiên trì chờ chiếc xe đi đầu chạm bộ phận chặn đầu của ta, Trung đoàn trưởng Lê Khắc Cần ra lệnh nổ súng. Ngay quả đạn đầu tiên, xạ thủ B40 bắn cháy chiếc xe đi đầu của địch.

Theo hiệp đồng, Tiểu đoàn 2 (thiếu), được tăng cường một đại đội của Tiểu đoàn 1 nhanh chóng xung phong ra mặt đường, diệt 40 xe của địch trong khu quyết chiến. Trong khi các khẩu đội cối 82mm kiềm chế hiệu quả trận địa hỏa lực của địch ở cầu Hà Tam, bắn cháy kho xăng của địch, bộ đội ta sử dụng B40, B41 và hỏa lực bắn xối xả vào xe địch. Sau 25 phút chiến đấu, trận đánh kết thúc, trung đoàn hoàn toàn làm chủ trận địa, thu vũ khí đạn dược và lui quân an toàn. Trận này, Trung đoàn 95 thắng lớn, diệt 40 xe, trong đó có 1 xe tăng, phá hủy hoàn toàn 12 xe, phá hỏng 28 xe, phá 3 nhà tôn, 1 kho xăng, diệt 30 tên địch, thu một số vũ khí và hàng quân sự. Ta bị thương 4, hy sinh 5 đồng chí, trong đó có Đại đội trưởng Đại đội 1.

Phát huy thắng lợi này, đêm 24-8-1968, Đại đội 7 (Tiểu đoàn 2) phối hợp với Đại đội Công binh 17, tập kích diệt chốt địch ở cầu Xà Wòng, tiêu diệt 2 tiểu đội địch, thu 3 bản đồ và một số vũ khí. Đêm 25-8, Đại đội 2 (Tiểu đoàn 1) tiếp tục tập kích cụm địch ở cầu Xà Wòng, diệt 2 xe M113 và 10 lính Mỹ.

 Thắng lớn đúng dịp kỷ niệm ngày thành lập đơn vị là dấu ấn khó phai với các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 95. Cũng từ chiến thắng vang dội này mà nhân dân ở Măng Yang thân thương gọi Trung đoàn 95 là “Đoàn Măng Yang”-tên đơn vị gắn liền với địa danh lịch sử, nơi họ đã lập nên chiến công lừng lẫy.

Bài và ảnh: ĐẶNG VĂN TRỤ

 (Ghi theo lời kể của các đồng chí nguyên là chỉ huy Trung đoàn 95)