Mặc kệ băng rôn, khẩu hiệu “Tuyến đường bắt buộc đội mũ bảo hiểm”,vẫn cứ vi phạm

QĐND Online – Những quy định về đội mũ bảo hiểm (MBH) khi tham gia giao thông bằng phương tiện xe máy trên các tuyến quốc lộ được cả nước thực hiện từ vài năm trước đây, song dường như không phát huy được hiệu quả. Sự vô tâm của người điều khiển xe máy với việc đội MBH hằng ngày, hằng giờ đang là nguyên nhân của những vụ tai nạn thương tâm…

Theo kế hoạch số 05 của Ban chỉ đạo 197 (Ban An toàn giao thông thành phố Hà Nội), 15 ngày đầu tháng 7 không đặt nặng vấn đề xử phạt mà chủ yếu tập trung vào công tác tuyên truyền, nhắc nhở người vi phạm. Từ 15-7, người điều khiển xe máy, nếu không đội MBH sẽ bị tăng mức phạt từ 20.000đ (lần phạt đầu tiên) lên mức cao nhất 40.000đ và tạm giữ phương tiện vi phạm trong 3 ngày… Tiến tới thực hiện bắt buộc đội mũ bảo hiểm đối với người đi mô tô xe máy trên tất cả các tuyến đường kể từ ngày 15/12/2007. Từ ngày 15/9/2007, người đi mô tô, xe gắn máy trên các quốc lộ bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm...

Đủ thứ lý do

“Người điều khiển xe máy vi phạm không đội MBH có rất nhiều lý do “chính đáng” khi trình bày nguyên nhân vi phạm với CSGT như: nhà gần, phạm vi di chuyển chỉ vài trăm mét, có việc gấp… Nhiều đồng chí cả nể đã châm trước bỏ qua cho những lỗi vi phạm. Chính điều này đã tạo nên thói quen “xin xỏ” của người vi phạm. 15 ngày đầu tháng 7, chúng tôi sẽ tuyên truyền, nhắc nhở mạnh hơn các trường hợp vi phạm và từ 15-7 trở đi sẽ kiên quyết xử lý tất cả các trường hợp vi phạm”, đó là tâm sự của một đồng chí cảnh sát giao thông thuộc đơn vị CSGT Từ Liêm với chúng tôi.

Chưa đầy 1 giờ đứng cùng đội CSGT Gia Lâm trên đoạn đường quốc lộ 1B, cách đầu cầu Phù Đổng chừng 500m, chúng tôi ghi nhận rõ nhất điệp khúc: những tiếng còi toét toét- 5, 7 xe máy dồn lại- trình bày- nhắc nhở- thả; lại toét toét-lũ lượt xe máy xếp hàng-lại những tiếng trình bày-nhắc nhở-thả… cứ thế, cứ thế…

Xử lý trường hợp vi phạm

“Dạ, anh thông cảm, nhà em ngay xóm Tự, Phù Đổng (Gia Lâm), em chạy vù xe máy vào khu Sài Đồng thăm người bạn. Chẳng lẽ gần vậy lại đội cái mũ bảo hiểm (MBH) lên đầu, nó cười cho” – đó là lời giãi bày của anh Lê Bá Quát, sinh năm 1969, với trung tá Nguyễn Văn Long, đội phó đội cảnh sát giao thông Gia Lâm về lý do anh không đội MBH.

Còn anh chàng Đinh Bá Vinh, sinh năm 1982, người Đa Tín, Xuân Lâm, Thuận Thành (Hà Bắc) gãi đầu gãi tai rằng, bọn em thanh niên, từ nhà vào Hà Nội có hơn 30km, đường đẹp nghĩ đơn giản cần gì đến MBH…

Thôi thì đủ thứ lý do để người ta trốn đội MBH, chị em phụ nữ ngại vì MBH nóng nực, vướng víu, khó chịu, làm mất đi nữ tính của giới; thanh niên ngại sự cồng kềnh của MBH, khó gửi, làm gì kèm theo MBH mất thoải mái…

Quy định trong 15 ngày đầu tháng 7, thành phố Hà Nội tiến hành tuyên truyền, nhắc nhở người dân chấp hành đội MBH trên 6 tuyến quốc lộ gồm: Pháp Vân - Cầu Giẽ; quốc lộ 1, 2, 3, 5; Đường cao tốc Bắc Thăng Long - Nội Bài; Láng-Hoà Lạc. Tại các cung đường này, những tấm biển báo “Đường bắt buộc đội mũ bảo hiểm đối với người ngồi trên xe mô tô, xe gắn máy” đã có từ trước chứ không phải bây giờ mới dựng lên. Nhưng thực tế thì “quy định là một chuyện, còn thực hiện lại là chuyện khác”. Người ta nghĩ ra “trăm phương ngàn kế” để thoát khỏi sự nhắc nhở của lực lượng CSGT. Trung tá Nguyễn Văn Long chỉ chúng tôi thấy một tốp chừng gần chục xe máy cách đó khoảng 100m đang vội vã quay đầu xe khinhìn thấy CSGT… Rất nguy hiểm, những xe này gây tai nạn như chơi, chưa kể những xe máy cố tình tháo chạy khi được CSGT yêu cầu dừng lại kiểm tra giấy tờ… Đại uý Lê Văn Quỳnh, một cảnh sát viên trong đội tâm sự với chúng tôi: “Trước những chủ xe cố tình như thế, nhiều lúc chúng tôi phải cho qua, vì nếu làm găng quá, tai nạn xảy ra với cả hai bên là điều không thể tránh khỏi, không những thế còn gây nguy hiểm cho nhiều người khác đang điều khiển giao thông trên đường”.

Nâng cao ý thức người dân

Theo quan sát của chúng tôi, tại quốc lộ 1B, việc người dân chấp hành đội MBH chỉ chiếm khoảng 50%; đoạn Láng – Hoà Lạc, con số đó chỉ dừng ở khoảng 30-35%; đoạn Pháp Vân - Cầu Giẽ, nơi cửa ngõ giao thông của Hà Nội được làm ráo riết từ trước đó khá lâu xem chừng có khả quan hơn, chiếm khoảng 70%.

Việc xiết chặt quy định đội MBH, thiết nghĩ không phải chỉ là việc của các cơ quan chức năng, mà quan trọng phải là ý thức của người dân. Bắt giữ, nộp phạt chỉ là hình thức cho người dân quen với việc chấp hành đội MBH. Thực tình, CSGT cũng không muốn xử phạt giữ xe cộ của người vi phạm vì thu một xe phải có hàng loạt thủ tục hành chính, giấy tờ kèm theo, rồi đưa về bến bãi tạm giữ, lại làm thủ tục xuất trả phương tiện… vô cùng phức tạp và rắc rối. Người vi phạm cũng chẳng muốn mình bị thu giữ phương tiện giao thông, mà CSGT cũng không mặn mà. Đó là bộc bạch của một CSGT với chúng tôi.

… viết cam kết không tái phạm

Trong khi đó, muốn xử lý vi phạm đội MBH triệt để, cũng ngoài tầm tay của lực lượng CSGT vì lực lượng CSGT mỏng, địa bàn rộng, trường hợp vi phạm nhiều. Như đội CSGT Gia Lâm, biên chế tất cả 29 người quản lý 141km đường, trong đó chỉ có khoảng 10 người trực tiếp bám đường. Việc xử lý vi phạm đội MBH chỉ là một trong số hàng loạt nhiệm vụ mà đội phải thực hiện như đi sai luật, phương tiện chở quá tải, người điều khiển phương tiện có nồng độ cồn quá quy định…

Các cơ quan chức năng đã ban hành hàng loạt văn bản, quy định, chế tài nhằm xiết chặt tình trạng trật tự an toàn giao thông, và mới đây nhất, ngày 29-6-2007, Chính phủ ban hành Nghị định 32/2007/NQ-CP về một số giải pháp cấp bách nhằm kiềm chế tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông, trong đó có nhấn mạnh giải pháp đưa chương trình giảng dạy về TTATGT vào các cấp học bắt đầu từ niên học 2008-2009 để mọi người có nhận thức đúng đắn về văn hoá giao thông, trong đó đội MBH trên các tuyến quốc lộ cũng là một trong những giải pháp. Làm thế nào để việc đội MBH trở thành văn hoá chứ không chỉ là cưỡng chế một thời gian? Người dân có ý thức đội MBH khi tham gia giao thông chứ không phải vì “sợ” CSGT? Điều này đòi hỏi sự nỗ lực của hai phía: người giám sát luật và người thực hiện luật. Lực lượng CSGT phải tăng cường kiểm soát và xử lý nghiêm khắc, công bằng mọi trường hợp vi phạm. Luật đúng, cưỡng chế nghiêm túc thì người tham gia giao thông sẽ tôn trọng luật. Bên cạnh đó, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục trong toàn xã hội ý thức chấp hành tự nguyện, tự giác…

Đến một lúc nào đó, chúng ta hy vọng sẽ chấm dứt việc: Dọc các quốc lộ, những tấm bảng hiệu, pa nô, áp phích “Đường bắt buộc đội mũ bảo hiểm đối với người ngồi trên xe mô tô, xe gắn máy” kiêu hãnh vươn cao, dưới lòng đường, các phương tiện xe máy giao thông từ thành phố ra ngoại tỉnh, từ ngoại tỉnh vào thành phố… trên xe là những chủ nhân không MBH với đủ gương mặt của nam phụ, lão ấu “nhìn trước ngoái sau” lao đi vun vút! Số liệu tổng hợp tình hình thương vong do tai nạn giao thông ngày một tăng cao…!

Bài và ảnh: Kim Anh - Quang Thái