QĐND - Mới chỉ qua mấy ngày mưa lớn vừa qua ở Bắc miền Trung, nhiều vùng cao như các huyện Hương Sơn, Hương Khê, Vũ Quang (Hà Tĩnh); Lệ Thủy, Tuyên Hóa,  Minh Hóa (Quảng Bình); Đắc Krông, Hướng Hóa (Quảng Trị) đã có hàng nghìn nhà dân và hàng nghìn héc-ta lúa và hoa màu bị lũ nhấn chìm. Nhiều tuyến quốc lộ, tỉnh lộ, đường sắt đến các công trình phúc lợi trên địa bàn bị mưa lũ phá hỏng… Không chỉ mới mùa mưa năm nay, hầu như các năm trước tình trạng ngập lụt vùng cao ở các tỉnh dường như phổ biến. Mấy cụ cựu chiến binh mà chiến hào của các cụ đã vắt qua mấy cuộc kháng chiến cứ tâm tư với tôi: Lụt ở vùng cao cánh già mình lấy làm lạ lắm. Mấy năm kháng chiến vượt Trường Sơn đi cứu nước đánh giặc được rừng che bộ đội, rừng vây quân thù; ăn ở trong rừng hàng năm mà chẳng bao giờ bị lũ lụt cả. Đành rằng với vùng thấp trũng, ngập úng là lẽ thường tình, đành chấp nhận, nhưng nhiều huyện vùng cao cũng bị ngập lại là điều phải suy nghĩ.

Sau ngày thống nhất đất nước, Đảng và Nhà nước lãnh đạo xây dựng nhiều công trình ích nước lợi nhà. Đó là Đường điện cao thế 500KV, tuyến đường Hồ Chí Minh, được coi là những công trình thế kỷ đã tạo sức bật trong phát triển KTXH-QPAN trong thời kỳ đổi mới. Những năm gần đây, nơi đầu nguồn các sông lớn nhỏ, nhà máy thủy điện lớn, nhỏ đua nhau mọc lên như nấm nhưng thực tế thì mùa khô thiếu nguồn nước phát điện, mùa mưa gây lũ, lụt trực tiếp cho vùng cao. Tính cái lợi, cũng phải suy nghĩ đến thiệt hại nữa. Nguyên nhân của tình trạng trên có rất nhiều, cùng với sự tàn phá của lâm tặc, các công trình phúc lợi xây dựng ở vùng cao đã cướp đi hàng nghìn héc-ta rừng đã cắt giảm khá lớn sự điều tiết nguồn nước sự sống 4 mùa. Hệ thống thoát nước ở tuyến đường Hồ Chí Minh và các tuyến đường khác do đầu tư chưa được đồng bộ nên không đáp ứng được yêu cầu tiêu thoát nước. Hơn nữa trải qua nhiều năm tháng đất đá bị bao mòn, lấp kín; các hệ thống thoát nước không được khơi thông. Bên cạnh đó, trong quá trình nhiều hồ tiểu thủy tự nhiên bị san lấp, lấn chiếm, nhưng lại chưa được đầu tư hệ thống thoát nước thay thế nên đã gây lũ lụt vùng cao.

Trước mắt, để tránh ngập lụt cục bộ cần tăng cường nạo vét, xử lý khơi thông hệ thống cầu, cống, rãnh ở những khu vực thường xuyên ngập úng để giảm tắc nghẽn dòng chảy, bảo  đảm vệ sinh môi trường ở một số khu vực. Đồng thời, tăng cường công tác quy hoạch, quản lý quá trình đầu tư xây dựng các nhà máy thủy điện, các khu đô thị, dân cư mới đi đôi với việc đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước và đấu nối với hệ thống thoát nước của khu vực, để ngăn chặn việc phát sinh những điểm ngập úng mới…

Thuận Thắng