QĐND - Đầu tháng 9-2011, chúng tôi cùng  các chiến sĩ Biên phòng đi dọc các xã biên giới của tỉnh Điện Biên. Đập vào mắt chúng tôi là màu xanh ngút ngàn của những nương ngô đang trổ bắp và từng vạt lúa nước hai vụ đang độ làm đòng. Điện sáng, nước sạch đã về bản. Đường ô tô chạy tới tận trung tâm của từng xã… Cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương, BĐBP tỉnh Điện Biên đang chung tay, góp sức xây dựng cuộc sống no ấm cho đồng bào các dân tộc nơi đây từ những hướng đi, cách làm mang thương hiệu "Bộ đội Biên phòng"…

Đội TCCS xã Nậm Kè trò chuyện với người dân bản Huẩy Khon về cách chăn nuôi gia súc.

Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh Điện Biên quản lý hơn 400km đường biên giáp hai nước Lào và Trung Quốc, với 3 huyện biên giới là: Điện Biên, Mường Chà, Mường Nhé; 25 xã giáp biên với hơn 16.000 hộ. Đặc biệt, tỷ lệ hộ nghèo ở các huyện này chiếm hơn 70%. Những năm qua, cùng với các dự án, chương trình hỗ trợ huyện nghèo, xã nghèo của Chính phủ, BĐBP tỉnh Điện Biên đã và đang chung tay, góp sức cùng cấp ủy, chính quyền địa phương giúp dân phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo. Đại tá Phạm Đồng Tuyên, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh Điện Biên cho biết:

- Nhiệm vụ của cán bộ, chiến sĩ BĐBP không chỉ bảo vệ đường biên, mốc giới; bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc, mà còn cùng với cấp ủy, chính quyền xây dựng địa phương giàu về kinh tế, mạnh về quốc phòng. Những năm gần đây, đời sống của bà con đồng bào các dân tộc trong tỉnh ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, để giúp đồng bào thoát nghèo bền vững không phải là chuyện một sớm, một chiều có thể làm ngay được.

- Vậy chẳng lẽ các anh "bó tay"? Câu hỏi của tôi như chạm vào điều gì đó, nên giọng anh Tuyên trở nên sôi nổi:

- Đảng ủy, Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh đã quán triệt, giao nhiệm vụ cho mỗi tổ, đội tăng cường cơ sở (TCCS) chịu trách nhiệm phát hiện, hỗ trợ, hướng dẫn một hộ gia đình thoát nghèo để làm điểm. Các đội TCCS thực hiện theo phương châm "4 cùng" với bà con cho đến khi gia đình đó thoát khỏi đói nghèo, đủ khả năng phát triển bền vững. Từ những mô hình thực hiện thành công sẽ nhân rộng ra nhiều hộ, nhiều bản, nhiều xã. Bằng chủ trương đó, năm 2010, các tổ, đội TCCS đã giúp 198 hộ thoát nghèo…

Chúng tôi chọn địa bàn huyện Mường Nhé để tìm hiểu kỹ hơn những cách làm, mô hình giúp dân xóa đói, giảm nghèo mang lại hiệu quả của BĐBP. Điểm dừng chân đầu tiên của chúng tôi là Đồn Biên phòng Leng Su Sìn. Trò chuyện với chúng tôi về cách làm của cán bộ, chiến sĩ đội TCCS, Đại úy QNCN Đinh Văn Bường, Đội trưởng kiêm Phó bí thư Thường trực Đảng ủy xã Leng Su Sìn cho hay:

 - Ngoài việc hướng dẫn bà con cách trồng lúa nước hai vụ nhằm thay đổi thói quen trồng lúa nương cho năng suất thấp, chúng tôi còn tìm hiểu kỹ điều kiện thổ nhưỡng, tham mưu cho chính quyền địa phương triển khai trồng nhiều loại cây công nghiệp như: Cao su, cà phê, lạc, đậu tương… Đây là những loại cây công nghiệp rất phù hợp với điều kiện  khí hậu, thổ nhưỡng vùng đất này, lại cho giá trị kinh tế cao.

Đội TCCS xã Leng Su Sìn hướng dẫn bà con cách chăm sóc cây chuối tiêu hồng

- Địa hình rừng núi, nên chắc không phải chỗ nào trồng lúa nước hai vụ cũng mang lại hiệu quả kinh tế? Tôi hỏi anh Bường.

- Đúng vậy, ở những địa bàn đó, chúng tôi tập trung vận động bà con chuyển sang trồng các cây ăn quả hoặc làm mô hình V.A.C (vườn, ao, chuồng). Vừa qua, chúng tôi phối hợp với Phòng Nông nghiệp huyện đưa vào trồng thử nghiệm cây chuối tiêu hồng xuất khẩu. Phòng Nông nghiệp huyện cung cấp cây giống từ nguồn kinh phí theo Chương trình 135 giai đoạn 2 của Chính phủ, còn anh em trong đội thì hướng dẫn bà con cách trồng, cách chăm sóc. Đến nay, đội đã vận động được 17 hộ gia đình trồng thử nghiệm với hơn 12ha cho kết quả cao ngoài mong đợi.

Chúng tôi tìm hiểu mô hình trồng chuối tiêu hồng xuất khẩu của gia đình bà Toán Lò De ở bản Suối Voi. 2ha chuối tiêu hồng với hơn 1000 gốc của gia đình bà De đang hứa hẹn một mùa bội thu. Bên những buồng chuối to, quả dài, nặng trĩu, bà De không giấu được niềm vui khoe với chúng tôi:

- Từ đầu năm 2010, cán bộ biên phòng xuống vận động trồng thử nghiệm cây chuối. Cán bộ bảo cây chuối dễ trồng, nếu trồng xen, gối thì mỗi năm sẽ được 3 lần thu hoạch và khi bán thu được nhiều tiền hơn. Tin lời cán bộ, tôi trồng hơn 1000 gốc chuối tiêu hồng. Đến nay, gần 400 gốc chuối tiêu hồng của gia đình tôi đã sắp thu hoạch lứa đầu tiên. Vừa rồi, không ít người từ thị xã vào hỏi mua với giá trung bình 100.000đ/buồng. Trước đây trồng lúa, mỗi năm chỉ được một vụ; thu hoạch khoảng 1,5 tấn. Từ khi chuyển sang trồng chuối, tôi còn kết hợp nuôi thêm 80 con gà, 150 ngan, 6 con lợn. Nếu trồng lúa mà nuôi gà, ngan thì bị chúng phá hết.

Tôi nhẩm tính, với gần 400 buồng chuối và giá bán trung bình như trên thì mỗi vụ, gia đình bà De cũng thu về gần 40 triệu đồng. 7 trong tổng số 17 hộ trồng thí điểm đã cho thu hoạch và đều mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nói về những mô hình giúp đồng bào phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo hiệu quả, Đại úy Lương Hoàng Hiển, Phó đồn trưởng Đồn Biên phòng Leng Su Sìn, bật mí:

- Các đội TCCS luôn bám sát địa bàn để tìm ra cách làm, hướng đi mới trong phát triển kinh tế hộ gia đình và ở từng địa phương. Anh em trong các đội có cả người dưới xuôi nên thường áp dụng và hướng dẫn bà con những mô hình phát triển kinh tế hiệu quả. Ví dụ, ở xã Chung Chải, do có diện tích ao, hồ lớn nên đội TCCS đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương vận động bà con thử nghiệm mô hình nuôi tôm càng xanh. Năm 2010, đội đã vận động được 6 hộ làm thí điểm, bước đầu có hiệu quả rõ rệt.

Tuy nhiên, theo anh Hiển, tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước vẫn tồn tại trong phần đông bà con. Anh Hiển cho rằng, Nhà nước cần phải có chính sách khuyến khích, động viên những gia đình làm tốt, quan tâm đến đào tạo nghề cho con em đồng bào các dân tộc để xây dựng đội ngũ lao động có tay nghề, dần thay thế cho các tổ, đội TCCS và phát triển những ngành, nghề là thế mạnh của địa phương.

Cùng chung mục đích, nhưng khác về phương pháp tiến hành, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Nậm Kè lại tổ chức cho bà con, nhất là đội ngũ cán bộ địa phương "hành quân" về Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình học tập kinh nghiệm trước rồi mới tiến hành vận động nhân dân làm theo. Đến nay, Đội TCCS xã Nậm Kè đã giúp địa phương xây dựng thành công một số mô hình phát triển kinh tế vườn-ao-chuồng rất hiệu quả, mở ra hướng đi mới cho công tác xóa đói, giảm nghèo, ổn định đời sống của bà con. Nói về điều này, Thiếu tá Lò Văn Thoan, Chính trị viên Đồn Biên phòng Nậm Kè chia sẻ:

- Từ mô hình của những hộ đã làm thành công, không chỉ tạo nên phong trào thi đua lao động phát triển kinh tế ở địa phương, mà còn hạn chế được tình trạng di cư tự do, phá rừng làm nương, rẫy… Ngoài việc tăng cường cán bộ hướng dẫn trực tiếp, chúng tôi còn  trích quỹ vốn của đơn vị mua cây giống, con giống tặng bà con. Sau một thời gian triển khai, đến nay có gần 50% hộ gia đình ở xã Nậm Kè tham gia làm mô hình V.A.C. Với mô hình: Trên vườn trồng cây ăn quả như mận, xoài; dưới ao nuôi cá; trong chuồng nuôi lợn, trâu, bò… đến nay, nhiều gia đình đã thoát nghèo một cách bền vững, thu nhập bình quân mỗi năm từ 25 đến 30 triệu đồng... 

Những mô hình kinh tế điểm mà BĐBP tỉnh Điện Biên xây dựng thành công thực sự đã cho hiệu quả kép ngoài mong đợi. Cuộc sống của đồng bào vùng biên giới phía Tây Bắc Tổ quốc đang thay da đổi thịt từng ngày. 

Bài và ảnh: Minh Mạnh