Đường lên cầu Thanh Trì. Ảnh: Xuân Dũng

Giao thông là một trong những tiêu chí đánh giá trình độ phát triển, văn minh của mỗi đô thị. Bởi vậy để phát triển, việc đầu tiên phải quan tâm đến là giao thông. Nhưng ở Thủ đô, những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng kinh tế, kéo theo đó là mức sống tiện nghi và nhất là xây dựng tăng lên ồ ạt thì giao thông lại xem chừng tụt hậu. Các cửa ô Hà Nội được mở ra thông thoáng, một số tuyến đường nội thành ì ạch vì các nút cổ chai, rồi cũng được giải tỏa, trở nên khang trang. Nhưng, nó lại như một mảnh vải hoa quá mới, sặc sỡ vá trên tấm áo cũ, chằng đụp. Phần lớn những đường phố nội thành nhỏ hẹp đang trở nên tắc nghẽn, gồng mình quá tải trước sự tăng nhanh của người và phương tiện cá nhân.

Trong tháng 7, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch phát triển giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội đến năm 2020, với phạm vi gồm địa bàn Thủ đô Hà Nội (mới), Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hưng Yên, Bắc Giang, Thái Nguyên, bán kính ảnh hưởng từ 30 đến 50km. Đây là nét mới tích cực, kịp thời khi Thủ đô bắt đầu hoạt động theo địa giới hành chính mới.

Đất xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông (bao gồm cả giao thông động và tĩnh) đạt tỷ lệ bình quân 15% đất đô thị. Để hạn chế sự ùn tắc do lượng phương tiện giao thông cá nhân nhất là xe gắn máy, Hà Nội ưu tiên phát triển giao thông công cộng, bảo đảm tỷ lệ vận tải hành khách công cộng đến năm 2020 là từ 35 đến 45%, phấn đấu giảm tỷ phần xe máy xuống còn 30%.

Mạng lưới đường bộ được chú trọng đầu tư trước hết. Với số vốn dự kiến 117.000 tỷ đồng, diện tích đất dành cho đường bộ khoảng 11.500ha. Hà Nội sẽ cải tạo, mở rộng các quốc lộ hướng tâm hiện đại lên thành đường từ 4 đến 6 làn xe cơ giới, xây dựng các đường cao tốc song hành với các quốc lộ có lưu lượng lớn. Mở rộng, kết hợp xây dựng mới 18 trục phía Nam sông Hồng và 12 trục phía Bắc sông Hồng nhằm tạo thành các luồng hành khách chủ yếu trong đô thị Hà Nội. Khoảng 150 nút giao thông nội đô sẽ được cải tạo. Ngoài các cầu đã xây dựng, Hà Nội sẽ triển khai xây dựng một số cầu vượt sông Hồng như cầu Nhật Tân, Hồng Hà, Mễ Sở, Vĩnh Thịnh... Các nhà lập quy hoạch mơ rằng hệ thống cầu này sẽ biến sông Hồng nằm giữa thành phố tương lai.

Có một sự thay đổi trong quan điểm của các nhà quy hoạch khi chú trọng đến hệ thống đường sắt. Có vẻ như hệ thống đường sắt đô thị của Hà Nội sẽ đóng vai trò chính trong hệ thống vận tải hành khách công cộng. Bởi, đến năm 2020, mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội gồm 5 tuyến. Tuyến số 1 (Ngọc Hồi - Yên Viên, Như Quỳnh) dài 38,7km. Tuyến số 2 (Nội Bài - trung tâm thành phố - Thượng Đình) dài 35,2km. Tuyến số 3 (Nhổn - ga Hà Nội - Hoàng Mai) dài 21 km. Tuyến số 4 có dạng vòng tròn, kết nối với các tuyến số 1, 2, 3 và số 5. Tuyến số 5 (Nam Hồ Tây - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc) dài khoảng 34,5km, có chức năng nối trung tâm thành phố với các khu đô thị dọc theo hành lang Láng - Hòa Lạc. Hỗ trợ các tuyến đường sắt đô thị là các tuyến xe buýt ưu tiên, gồm tuyến 1 (Ba La Bông Đỏ - Quốc lộ 6 - Nguyễn Trãi - Khuất Duy Tiến - Láng Hạ - Kim Mã) và tuyến 2 (Vĩnh Quỳnh - Giải Phóng - Đại Cồ Việt - Phố Huế - Hàng Bài). Diện tích đất dành cho đường sắt không nhiều, khoảng 1.100 ha, nhưng số vốn đầu tư là 138.000 tỷ đồng. Như vậy, tàu điện ngầm mà nhiều người hằng mơ ước, trong quy hoạch cho đến năm 2020 vẫn còn chưa được đề cập tới.

Ý tưởng thường là xa, nhưng cuộc sống thì gần. Quy hoạch về giao thông Hà Nội đã được các chuyên gia, những cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, xem xét kỹ. Nhưng để những dự án đẹp đẽ này trở thành hiện thực lại là chuyện dài dài. Lâu nay, chi phí cho giải phóng mặt bằng ở Hà Nội luôn cao gấp nhiều lần kinh phí làm đường. Hà Nội đã có những con đường được mệnh danh “đắt nhất thế giới”. Với số vốn đầu tư cho hệ thống giao thông theo quy hoạch này khoảng 287.800 tỷ đồng, nếu nhân lên vài lần thì sẽ thấy số tiền để lo chuyện giải tỏa mặt bằng thật không thể xem thường. Rồi cả chuyện lâu nay người ta vẫn nói, đường càng mở, càng tắc. Là bởi tốc độ mở đường so với tốc độ tăng phương tiện giao thông cá nhân, trước là xe máy, bây giờ là ô tô, thì chẳng thấm tháp vào đâu. Đến như xe buýt cũng càng tăng thêm chuyến càng tắc, là vì đường chỉ có thế. Phương tiện giao thông công cộng hiện nay mới chỉ thấy có xe buýt. Liệu có thể đẩy được số người sử dụng phương tiện này đạt 45% không?

Từ hôm nay, Thủ đô Hà Nội có diện tích hơn 3.000km², được xếp vào hàng những thủ đô có diện tích lớn trên thế giới. Nhưng người Hà Nội vẫn mơ đến bao giờ Thủ đô có được một hệ thống tàu điện ngầm hiện đại như Mát-xcơ-va, Pa-ri… Dù sao như V.I Lê-nin đã nói: Nên biết ước mơ...

KHÁNH UYÊN