Đường Đê La Thành (Hà Nội) thường xuyên ách tắc giao thông. Ảnh: Thái Chi.

Hình ảnh những con đường kẹt cứng người đi lại không chỉ phổ biến tại trung tâm Hà Nội trong giờ cao điểm mà gần như có thể bắt gặp ở nhiều nơi, nhiều lúc khi tham gia giao thông. Bài toán khắc phục ùn tắc giao thông Thủ đô đã được nhắc đến nhiều và một lần nữa lại được mổ xẻ tại Hội thảo quốc tế về Phát triển bền vững giao thông đô thị Hà Nội. Khi phương tiện giao thông cá nhân tăng lên quá nhanh trong khi quỹ đất dành cho đường sá lại hạn hẹp thì việc đầu tư cho giao thông công cộng được nhiều chuyên gia đánh giá là giải pháp hữu hiệu.

Theo số liệu của Sở Giao thông Vận tải (GTVT) Hà Nội, tỷ lệ quỹ đất dành cho giao thông trên địa bàn thành phố còn quá thấp, hiện chỉ chiếm khoảng 6 đến 7% diện tích đất đô thị, mạng lưới đường lại phân bố không đều, khu vực nội thành mật độ khá cao nhưng ở các khu vực đang đô thị hóa và huyện ngoại thành còn rất thấp. Hà Nội đã xây dựng một số tuyến đường vành đai nhưng chưa có đường vành đai nào hoàn chỉnh, nên phương tiện vận tải hàng hóa, hành khách trung chuyển quá cảnh qua thành phố phải đi vào nội thành, tạo sức ép rất lớn lên hệ thống giao thông nội đô. Trong khi đó, tốc độ phát triển phương tiện tăng một cách nhanh chóng đặc biệt là phương tiện giao thông cá nhân. Hiện nay đang có sự mất cân đối về cơ cấu phương tiện trong hệ thống giao thông của Hà Nội, xe máy có số lượng đông đảo nhất với khoảng hơn 3,6 triệu xe, chiếm 70% tổng số phương tiện, ô tô mặc dù số lượng không nhiều (khoảng hơn 300 nghìn xe) nhưng đang tăng khá nhanh với khoảng 10 đến 14%/năm. Theo ông Nguyễn Quốc Hùng, Giám đốc Sở GTVT Hà Nội, hệ thống giao thông đô thị Hà Nội hiện nay có quá nhiều bất cập và tồn tại, chưa đáp ứng được vai trò là đầu mối giao thông quốc gia.

Để giải quyết một cách căn bản tình trạng lộn xộn, phức tạp của giao thông Hà Nội, bên cạnh việc mở rộng đường thì tăng cường các loại hình, phương thức vận tải hành khách công cộng là giải pháp cần được chú trọng. Đến nay, loại hình giao thông công cộng phổ biến nhất ở Hà Nội vẫn chỉ là xe buýt, với khoảng 1.000 xe hoạt động trên 79 tuyến, đáp ứng chưa đến 10% nhu cầu đi lại. Vận tải bằng đường sắt hiện chủ yếu phục vụ đi lại đường dài, giao cắt rất nhiều với đường bộ, gây nên nhiều bất tiện cho người đi đường. Hà Nội đã đề ra chiến lược phát triển vận tải công cộng với mục tiêu đến năm 2030 vận tải hành khách công cộng sẽ đáp ứng được 55% nhu cầu. Theo định hướng này, hệ thống giao thông công cộng của Hà Nội sẽ gồm các phương thức vận tải khối lượng lớn như đường sắt đô thị, xe buýt nhanh, bên cạnh hệ thống xe buýt thông thường hiện đang sử dụng và hệ thống bổ trợ với các phương tiện giao thông nhỏ, trong đó đường sắt đô thị đóng vai trò là “xương sống”. Đến năm 2020, mạng lưới đường sắt đô thị của thành phố sẽ có nhiều tuyến kết nối trung tâm với vùng phụ cận như Ngọc Hồi - Yên Viên, Nam Thăng Long - Thượng Đình, Nhổn - ga Hà Nội - Hoàng Mai… Bên cạnh đó, Hà Nội đang triển khai xây dựng một tuyến xe buýt nhanh theo hướng Kim Mã - Giảng Võ - Láng Hạ - Lê Văn Lương - Hà Đông - Ba La, dự kiến hoàn thành trong năm 2013. Để hiện thực hóa các dự án này, Sở GTVT Hà Nội đề nghị thành lập cơ quan quản lý giao thông công cộng chung, được trao toàn quyền kiểm soát đối với mạng lưới vận tải hành khách công cộng cũng như giám sát các tiêu chuẩn dịch vụ. Ngoài ra, Sở GTVT Hà Nội cũng đang đề xuất cơ chế, chính sách ưu tiên về đất đai, quy hoạch đủ quỹ đất, ưu đãi thuế sử dụng đất, tiền thuê đất để kêu gọi sự tham gia của lĩnh vực kinh tế tư nhân cùng với đầu tư bằng ngân sách Nhà nước.

Theo đánh giá của TS Doãn Minh Tâm, Viện trưởng Viện Khoa học và công nghệ GTVT, với việc đầu tư khoảng 117 nghìn tỷ đồng cho các dự án đường bộ, 138 nghìn tỷ đồng cho đường sắt, trong tương lai, hơn chục năm nữa hạ tầng cơ sở giao thông của Hà Nội sẽ được cải thiện đáng kể và tình trạng ùn tắc sẽ được giải quyết dần. Mặc dù vậy, TS Doãn Minh Tâm cho rằng, trong khi chờ đợi tổ chức triển khai các dự án đó, trước mắt, Hà Nội cần đầu tư triển khai một số dự án trọng điểm và tập trung vào công tác tổ chức giao thông, phân luồng, phân làn nhằm khắc phục từng bước tình trạng lộn xộn và ách tắc, đồng thời bảo đảm cảnh quan đô thị phục vụ Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Mạnh Hưng