Thảm họa bão Nagris chấn động cả thế giới. Câu hỏi được đặt ra là Việt có khả năng là đối tượng của những siêu bão mạnh như vậy không? Mối lo càng lớn hơn khi năm nay, khí hậu bị ảnh hưởng bởi hiện tượng La Ni-na, được dự báo sẽ có nhiều bão hơn mọi năm. Chúng tôi đã trao đổi với bà Dương Liên Châu, Phó giám đốc Trung tâm dự báo Khí tượng-Thủy văn Trung ương về vấn đề này.

Không loại trừ khả năng có siêu bão

- Thưa bà, năm nay Việt có thể sẽ chịu ảnh hưởng của bao nhiêu cơn bão?

- Chúng tôi nhận định, số bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Tây Thái Bình Dương có thể sẽ cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN) là khoảng 27-28 cơn. Bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động ở biển Đông có khả năng cao hơn so với trung bình nhiều năm (khoảng 12-15 cơn). Trong đó, số cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến Việt có thể nhiều hơn so với mức trung bình nhiều năm là 5-6 cơn, nhiều hơn cả năm 2007.

- Liệu có trận siêu bão nào ảnh hưởng tới Việt trong năm nay không, thưa bà?

- Đây là một câu hỏi không dễ trả lời. Bởi chúng tôi chỉ dựa vào các hình thái thời tiết, số liệu thống kê nhiều năm để đưa ra dự báo mùa. Nhưng dự báo này chỉ có tính tương đối. Chỉ có thể dự đoán được năm nay có nhiều bão hơn so với mức TBNN. Còn để dự đoán bão mạnh như thế nào, có siêu bão hay không… thì rất khó.

Tuy nhiên có một thông tin tích cực là theo thống kê, cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Việt chỉ mạnh cấp 14 (bão Nagris mạnh cấp 17). Hơn nữa, địa hình bờ biển Việt trải dài nên có thể mức độ tàn phá của bão, sóng biển sẽ nhẹ hơn so với địa hình của vùng đồng bằng của Mi-an-ma. Tuy nhiên, trong lúc khí hậu đang biến đổi thì không thể nói chắc được điều gì. Chúng tôi nhận thấy trong mấy năm gần đây, bão dường như nhiều hơn và cường độ ngày càng mạnh hơn.

- Như vậy là chúng ta vẫn phải luôn chuẩn bị sẵn tinh thần đối phó với các siêu bão?

- Vâng, đúng như vậy. Để đối phó tốt với bão ta phải nâng cao khả năng phòng, tránh. Song song với việc tăng cường khả năng dự báo sớm, dự báo đúng thì chúng ta phải đưa yêu cầu chống bão mạnh, lũ lớn vào các quy hoạch xây dựng; phổ biến cho người dân các biện pháp phòng, tránh, giảm nhẹ thiệt hại do bão gây ra.

Vừa qua, Ban chỉ đạo phòng, chống lụt bão Trung ương đã chỉ đạo các địa phương, đặc biệt là đồng bằng sông Cửu Long chuẩn bị tốt các phương án để đối phó với bão mạnh đến cấp 14, thậm chí là cao hơn.

- Năng lực dự báo của Trung tâm dự báo Khí tượng-Thủy văn Trung ương đến mức nào?

- Thời gian gần đây, Trung tâm đã được Nhà nước quan tâm đầu tư nhiều trang, thiết bị hiện đại hơn. Chúng ta đã dự báo được dài hơn, độ chính xác cao hơn. Thế nhưng phải hiểu rằng, trong dự báo nói chung hay dự báo thời tiết thì luôn tồn tại sai số. Bất cứ trung tâm dự báo của quốc gia nào cũng có sai số. Chúng tôi luôn cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất sai số.

Mùa hè năm nay mát, mưa nhiều

- La Ni-na tác động thế nào tới Việt trong 3 tháng tới?

- Tác động chính của La Ni-na đến khu vực phía Tây Thái Bình Dương, xích đạo là giảm nền nhiệt độ và tăng lượng mưa.

Trong 3 tháng tới, nhiệt độ nước ta có khả năng thấp hơn so với TBNN trên phần lớn diện tích lãnh thổ. Lượng mưa có khả năng xấp xỉ và vượt TBNN.

Nền nhiệt độ thấp có khả năng duy trì đến hết năm. Tuy nhiên, trong những tháng đầu hè, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ sẽ xảy ra một số đợt nóng gay gắt.

- Dự báo sẽ có bao nhiêu đợt nắng gay gắt, thưa bà?

- Về vấn đề nắng nóng trong mùa hè nhìn chung không thấy có một quy luật rõ rệt nào cả. Mùa hè của năm bình thường, năm có En Ni-no hay năm có La Ni-na thì đều có nắng nóng, chỉ khác nhau ở mức độ biểu hiện. Mỗi năm trung bình (thời kỳ từ 1975-2007) có 10-12 đợt nắng nóng, nhưng cũng có tới 16-17 đợt như các năm 1981, 1990, 2003. Ngược lại có năm chỉ 6-7 đợt như năm 2004, 2002 và gần đây nhất là năm 2007 cũng chỉ có 9 đợt nắng nóng.

Cũng cần hiểu rõ rằng số đợt nắng nóng nhiều hay ít chưa nói lên được mức độ của nắng nóng. Nắng nóng có được xem là gay gắt hay không phụ thuộc vào thời gian kéo dài và đỉnh nhiệt độ (nhiệt độ cao tuyệt đối phải từ 35 độ trở lên và độ ẩm không khí từ 55% trở xuống).

Nắng nóng thường xuất hiện từ tháng 4 đến tháng 8, cũng có năm sớm hơn (tháng 3, thậm chí tháng 2), có năm kết thúc muộn hơn (tháng 9). Tuy nhiên, nắng nóng thường tập trung nhiều nhất và nhiệt độ cũng đạt cao nhất vào các tháng 4, 5 và 6.

- Bà có nói năm nay sẽ mưa nhiều. Như vậy, nguy cơ lũ lụt là rất lớn?

- Như đã nói, nhiều khả năng lượng mưa ở Việt trong năm 2008 sẽ bằng và cao hơn so với trung bình nhiều năm. Diễn biến mưa trên phạm vi cả nước sẽ phức tạp, khó lường. Lượng mưa giữa các vùng có sự chênh lệch lớn. Các thời kỳ ít mưa đan xen những đợt mưa lớn thất thường. Do ảnh hưởng của nhiều bão và áp thấp nhiệt đới nên sẽ xuất hiện nhiều đợt mưa lớn xảy ra trong thời gian ngắn, có khả năng gây lũ lớn và ngập lụt nghiêm trọng.

Đỉnh lũ năm nay tại các vùng, miền đều có khả năng cao hơn TBNN và cao hơn năm 2007. Tại miền Bắc, lũ trên các sông thuộc hệ thống sông Hồng có khả năng trên mức TBNN và gần mức báo động 3. Lũ các sông thuộc Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ có khả năng bằng hoặc cao hơn mức báo động 3.

Đỉnh lũ cao nhất năm 2008 trên các sông chính ở Bắc Bộ có thể xuất hiện vào cuối tháng 7 hoặc tháng 8; trên các sông Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên vào cuối tháng 8 và tháng 9; trên các sông Trung, Nam Trung Bộ vào tháng 10, 11 và trên sông Tiền, sông Hậu vào cuối tháng 9, đầu tháng 10.

- Trong những ngày tới, liệu có lũ tiểu mãn không?

- Theo dự báo thì năm nay sẽ có lũ tiểu mãn vào cuối tháng 5, đầu tháng 6.

- Tóm lại năm nay dưới sự tác động của La Ni-na, chúng ta cần phải thận trọng hơn?

- Vào những năm bình thường, thời tiết vẫn có những diễn biến bất thường, thiên tai xảy ra. Vào năm En Ni-no hay năm La Ni-na thì thời tiết khí hậu diễn biến bất thường hơn, thiên tai nhiều hơn, dồn dập hơn. Trong xu thế nhiệt độ nóng lên toàn cầu và biến đổi khí hậu, chúng ta phải liên tục cập nhập thông tin để có những hoạt động thiết thực, đối phó kịp thời.

- Xin cám ơn bà về cuộc trao đổi này!

QUANG HƯNG (thực hiện)