Buổi tọa đàm “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” do báo Hà Nội mới tổ chức. Ảnh: VIỆT THÀNH

Một cuộc tọa đàm đầy ý nghĩa với chủ đề Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, do báo Hà Nội mới vừa tổ chức, có rất đông giáo sư, tiến sĩ, các nhà nghiên cứu tham dự. Các ý kiến tham gia tọa đàm đều làm sáng tỏ một yêu cầu: Để thực hiện cuộc vận động có kết quả thì điều quan trọng là “nói phải đi đôi với làm”. Còn nếu nói mà không làm; phát mà không động thì không những không đạt được kết quả mà còn đi ngược lại với đạo đức, tác phong của Bác...

Sau lời đề dẫn ngắn gọn, nhưng gợi mở của đồng chí Tạ Việt Anh, Phó Tổng biên tập Thường trực báo Hà Nội mới, là ý kiến phát biểu của GS, TS Mạch Quang Thắng, Vụ trưởng Vụ quản lý khoa học, thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

Giáo sư cho rằng, Bác Hồ để lại cho chúng ta một tài sản tinh thần vô giá, mà “điểm nhấn” chính là tấm gương đạo đức của Người. Đạo đức của Người là đạo đức dân tộc. Học tập, làm theo tấm gương đạo đức của Người là học tập và làm theo đạo đức của dân tộc.

Nói về đạo đức xã hội hiện nay, Giáo sư thẳng thắn chỉ ra một thực trạng không vui là một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái về đạo đức. Ngoài xã hội thì cũng rất nhiều bất an, có cảm giác không an toàn, nhất là tệ nạn xã hội như nghiện hút đang xảy ra khá phổ biến ở nhiều nơi. Chính vì thế, cuộc vận động có ý nghĩa rất quan trọng, nó vừa lâu dài, lại vừa mang tính thời sự. Chúng ta không thể “ngẩng cao đầu” vào WTO được khi xã hội chúng ta lại không phải là một xã hội lành mạnh về đạo đức.

Một câu hỏi cũng rất thời sự là làm theo Bác như thế nào? Đồng chí Nguyễn Huy Hoan, nguyên Phó giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh, giải thích ngay là không phải làm theo kiểu “bắt chước”. Nghĩa là không phải thấy Bác đi dép cao su, mặc áo ka-ki mà bây giờ lại yêu cầu mọi người làm theo Bác như thế. Điều quan trọng là học cho được bản chất đạo đức của Bác để vận dụng vào cuộc sống. Bác rất vĩ đại, nhưng tấm gương đạo đức của Bác, việc Bác làm, lời Bác nói thì lại rất thiết thực, rất dễ hiểu, dễ nhớ, nên đừng “thần thánh” Bác. Và muốn vận dụng được vào cuộc sống thì phải hiểu đúng lời Bác dạy. Ví dụ, bàn về tiết kiệm, Bác nói đại ý: Việc không đáng tiêu thì một xu cũng không tiêu, việc cần thì tốn bao nhiêu cũng không ngại. Bác thường căn dặn cán bộ ngoại giao của ta khi tiếp khách nước ngoài phải chú ý quần áo cho lịch sự.

Đồng chí cũng thường xuyên đọc chuyên mục học tập đạo đức của Bác ở trang 2 báo Hà Nội mới, đó là những ý kiến rất tốt; các báo cần có chuyên mục dành riêng vừa để giải thích một cách hệ thống về đạo đức, vừa đưa những mẩu chuyện sinh động về Người, kể cả đưa những gương tập thể, cá nhân tiêu biểu trong cuộc sống thường nhật, các ý kiến đóng góp thực hiện cuộc vận động… Nếu không được tuyên truyền, giải thích tốt thì cuộc vận động khó mà đạt được kết quả, hiện nay thì công tác tuyên truyền còn rất hạn chế. Có những tờ báo hàng tháng liền không “đả động” gì đến cuộc vận động!

Trao đổi với tôi ngoài hành lang, đồng chí Hoan rất tâm đắc với ý kiến của tác giả Vũ Hồ, phân tích 2 đối tượng thuận và nghịch thực hiện của cuộc vận động, đăng trong mục Từ suy nghĩ đến việc làm của báo Quân đội nhân dân. Đúng là có một đối tượng không thích học, không thích làm theo đạo đức của Bác, là những kẻ tham nhũng, thoái hóa biến chất. Nhưng nếu không làm chuyển biến được đối tượng này thì chưa thể nói là cuộc vận động đạt kết quả, cho nên đi đôi với vận động cũng lại cần những biện pháp phù hợp…

Cũng chính vì không hiểu đạo đức của Bác một cách đầy đủ, mà vừa qua có người băn khoăn nói rằng, thời của Bác khác, thời bây giờ khác; Bác vĩ đại, toàn diện như thế, còn chúng ta là những người bình thường thì làm sao mà học được(!). TS Nguyễn Văn Sáu, hiệu trưởng Trường đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong (Hà Nội) cho rằng những ý kiến trái chiều như thế nếu không được giải thích cặn kẽ để nhận thức lại, thì rất nguy hại.

PGS, TS Bùi Đình Phong, viện Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, phân tích rất kỹ vai trò lãnh đạo của Đảng và khẳng định Đảng ta là Đảng cầm quyền, thì Đảng phải là tấm gương, mà trước hết là tấm gương đạo đức để quần chúng nhân dân soi vào học tập, nếu “gương mờ” làm mất lòng tin của nhân dân thì khó mà lãnh đạo được. Đồng chí cũng cho rằng gốc rễ của tham nhũng là ở quyền lực. Quyền lực mà trao vào tay người đạo đức kém thì tất yếu dẫn đến tha hóa. Vì sao vừa qua có những vị trí quan trọng lại trao vào tay những kẻ đạo đức kém? Vì đạo đức kém, tha hóa ngay ở công tác tổ chức cán bộ…

Ý kiến được nhiều người đồng tình ủng hộ là, thực hiện cuộc vận động lần này các đảng bộ hãy đề ra chỉ tiêu chọn đúng những người làm công tác tổ chức cán bộ là những người có đạo đức tốt. Các đảng bộ không nên đề ra những chỉ tiêu cao quá, nhiều quá, dẫn đến sơ kết, tổng kết không thực hiện được thì lại phản tác dụng. Mỗi đảng bộ hãy căn cứ vào tình hình cụ thể chọn ra một vài chỉ tiêu chính để phấn đấu thực hiện, thực hiện đúng lời dạy của Bác nói đi đôi với làm. Nhất là đội ngũ báo cáo viên “lên lớp” về đạo đức của Bác cần chọn những đồng chí lâu nay vẫn được tập thể công nhận là có phẩm chất đạo đức tốt, chứ không thể lấy những người nói thì rất hay, còn làm thì lại rất dở, hay nói một đằng làm một nẻo.

Trong cuộc tọa đàm này còn có các ý kiến đi sâu phân tích về tầm quan trọng của giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ trong tình hình hiện nay, như ý kiến của PGS, TS Nguyễn Thế Hinh, nguyên Trưởng bộ môn tư tưởng Hồ Chí Minh, Trường đại học Kinh tế quốc dân; cô giáo Trần Vân Anh, Tổng phụ trách trưởng, trung học cơ sở quận Hoàn Kiếm; học sinh Lê Phương Thúy, bí thư Đoàn Trường trung học phổ thông Nguyễn Gia Thiều, quận Long Biên; Nguyễn Bảo Trâm, PA35, Công an Hà Nội… Các ý kiến đều cho rằng đạo đức ở một bộ phận tuổi trẻ xuống cấp, còn có nguyên nhân là lâu nay chúng ta chưa thật chú trọng giáo dục về đạo đức, thậm chí còn có tình trạng “phản đạo đức” ngay trong môn học đạo đức.

Thực hiện cuộc vận động lần này sẽ là cơ hội tốt cho mọi người mà trước hết là tuổi trẻ soi lại mình để học tập, làm theo tấm gương đạo đức của Bác.

HUY THIÊM