Thực hiện chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Hóa học, Cục Quân y và các Bệnh viện 354, 105 (Tổng cục Hậu cần) đã khẩn trương về Thanh Hóa giúp nhân dân dập dịch tai xanh và tiêu chảy cấp. Diễn biến của dịch bệnh còn phức tạp càng thôi thúc những chiến sĩ quân y, phòng hóa... hành động khẩn trương và cố gắng gấp bội.

Nỗi lo từ vùng “rốn” dịch

Huyện Thiệu Hóa là điểm phát dịch lợn tai xanh, chỉ sau hơn 3 tuần dịch đã bùng phát trên 25 huyện, thị, thành phố trong tỉnh. Tính đến ngày 21-4, tỉnh Thanh Hóa đã có gần 200.000 đầu lợn mắc bệnh bị chôn hủy. Dịch bệnh xảy ra nghiêm trọng, trong đó các huyện: Thiệu Hóa, Triệu Sơn, Đông Sơn, Thọ Xuân. Lợn sau khi bị tiêu hủy càng gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe và sinh hoạt của nhân dân. Các cán bộ Bộ Tư lệnh Hóa học đã triển khai khảo sát ô nhiễm môi trường tại 2039 hố chôn hơn 6000 tấn lợn dịch của 4 huyện trọng điểm: Triệu Sơn, Thiệu Hóa, Đông Sơn, Thọ Xuân.

Chuyển thuốc và hóa chất phòng, chống dịch bệnh đến hiện trường.

Đoàn công tác do Trung tá, tiến sĩ Võ Thành Vinh, Trưởng phòng NBC thuộc Trung tâm Công nghệ xử lí môi trường Binh chủng Hóa học và Thượng tá Nguyễn Bá Phúc, Phó chủ nhiệm hóa học Quân khu 4 phụ trách. Tại huyện Triệu Sơn có 520 hố chôn lấp thì đã có 30 hố chôn 450 tấn lợn bị ô nhiễm. Huyện Thiệu Hóa có 375 hố chôn, trong đó 100 hố với 1.000 tấn lợn bị ô nhiễm; huyện Đông Sơn có 534 hố chôn, có 20 hố với 120 tấn lợn bị ô nhiễm; huyện Thọ Xuân có 610 hố chôn lấp, có 534 hố chôn 240 tấn lợn bị ô nhiễm. Kết luận của đoàn khảo sát: do quá trình xử lí chôn lấp tiêu hủy không đúng kỹ thuật, chỉ sau 5 ngày, các hố chôn lấp đã chướng lên, sủi bọt, bốc mùi hôi rất khó chịu. Điều đáng lo ngại là ở các xã Dân Lực, Thọ Thế, Thọ Ngọc.... hầu hết các hố chôn hủy lợn dịch đều men theo nguồn nước con lạch Cầu Phúc, có thể gây ô nhiễm nguồn nước của bà con. Đồng hành với dịch lợn tai xanh, dịch tiêu chảy cấp cũng phát bệnh trên diện rộng thuộc 10 huyện với 36 xã trong tỉnh. Chỉ gần một tháng phát dịch, tỉnh Thanh Hóa đã có 138 bệnh nhân, trong đó có 51 bệnh nhân đang điều trị (dương tính nhiễm khuẩn tả). Nỗi lo lắng hằn trên gương mặt nhiều người dân tỉnh Thanh.

Khẩn trương vào cuộc

Bộ đội về với Đảng bộ và bà con các huyện rất gấp rút. Đóng quân tại Hà Nội, được giao nhiệm vụ, các cán bộ Binh chủng Hóa học, Trung tâm Công nghệ xử lí môi trường, Trường sĩ quan Phòng hóa; Đơn vị phòng hóa 86 mang theo đầy đủ phương tiện: bình tiêu độc, hóa chất. Đoàn công tác của Cục Quân y (Tổng cục Hậu Cần) gồm 10 tổ thuộc Viện Vệ sinh phòng dịch, Bệnh viện Quân y 354, 105 mang theo 1,5 tạ thuốc CloraminB, 2 cơ số thuốc và 20 máy phun thuốc xử lí môi trường... Hành quân vào đến nơi, bộ đội đã triển khai ngay nhiệm vụ xuống các huyện, xã trọng điểm. Tại huyện Triệu Sơn, Bộ đội hóa học thận trọng xử lí 30 hố chôn 450 tấn lợn dịch của các xã Thọ Cường, Thọ Thế, Dân Lực đang ô nhiễm nặng. Đại tá, tiến sĩ Đặng Xuân Tập, Phó Tư lệnh Binh chủng Hóa học cho biết:

- Tỉnh Thanh Hóa đã phải hứng chịu liên tiếp lũ lụt, rét đậm, rét hại, bây giờ lại phải hứng chịu đợt dịch lợn tai xanh, tình hình đã khó khăn nay lại càng khó khăn thiếu thốn nhiều hơn. Do dịch bệnh diễn biến khá phức tạp không thể giải quyết nhanh gọn ngày một, ngày hai. Chúng tôi đã tổ chức khảo sát kĩ ở các vùng trọng điểm bị ô nhiễm; trước mắt tiến hành xử lý những hố chôn súc vật không đúng kĩ thuật ở một số huyện đang gây ô nhiễm nặng; dùng các biện pháp phong tỏa, ngăn chặn, giảm thiểu ô nhiễm với chi phí thấp nhất, với nguyên vật liệu phổ thông. Đây cũng là quá trình tập huấn cho cán bộ địa phương, nhất là cán bộ chủ trì các cấp, cán bộ thú y cơ sở nắm chắc quy trình để chủ động xử lý khi có dịch bệnh xảy ra.

Bộ đội hóa học xử lý ô nhiễm tại các hố chôn lấp gia súc ở huyện Triệu Sơn.

Các chiến sĩ hóa học tạo bức vách ngầm xung quanh hố chôn gia súc, ngăn chặn sự phát tán các tác nhân gây nhiễm qua nguồn nước và không khí, tạo trên mặt hố chôn một “mũ chống thấm”, giảm khả năng thâm nhập ô xi vào trong hố và chống phát tán mùi. Các đồng chí cán bộ xã thôn, cán bộ thú y trong huyện về tham quan ai cũng khen, quy trình dễ thực hiện, phù hợp với điều kiện kinh tế của địa phương. Theo cách làm của bộ đội, thì vật liệu có thể kiếm được trong mỗi nhà, mỗi thôn xóm. Có cán bộ, chiến sĩ Bộ đội hóa học mà tôi đã từng gặp trong chiến dịch xử lý 350 tấn gà dịch ở tỉnh Hà Tây mấy năm trước, bây giờ về với bà con tỉnh Thanh. Thiếu tá Lê Xuân Dũng, Chỉ huy trưởng Phân đội 903; Thượng úy Nguyễn Văn Tuấn, Trung úy Vũ Hữu Phương... đều có chung suy nghĩ: Được giúp dân vượt qua dịch bệnh, chống ô nhiễm môi trường là chúng tôi rất vui...

Tại các huyện Triệu Sơn, Thiệu Hóa, Đông Sơn, Thọ Xuân các y, bác sĩ Viện quân y 354, 105, Viện Vệ sinh phòng dịch... bám các thôn xóm trong điểm có dịch tai xanh, dịch tiêu chảy cấp tổ chức phun thuốc khử trùng, xử lí nguồn nước, tuyên truyền phổ biến cách phòng, chống dịch bệnh cho đông đảo bà con. Thiếu tá Nguyễn Ngọc San, Phó viện trưởng Viện Vệ sinh phòng dịch và bác sĩ, Thượng tá Lê Như Hòa cho chúng tôi biết: Ở một địa bàn như tỉnh Thanh Hóa hiện nay, phải tổ chức phun thuốc diệt trùng ở tất cả các chuồng trại và động viên bà con cùng chăm lo dọn vệ sinh môi trường góp phần ngăn chặn kịp thời dịch bệnh. Nếu dịch lợn tai xanh chuyển nhiễm thành “liên cầu lợn” thì có thể lây sang người dễ dàng. Chính vì vậy ngoài phối hợp với chính quyền địa phương làm tốt công tác vệ sinh môi trường, các tổ công tác phải làm tốt công tác truyền thông y tế cộng đồng, tư vấn cho ngành y tế cơ sở, mỗi người dân nắm chắc và sử dụng thuốc, hóa chất trong vệ sinh môi trường, ngăn chặn các dịch bệnh nhất là dịch tai xanh ở lợn và tiêu chảy cấp ở người.

Có bộ đội về, gương mặt bà con vơi đi nỗi lo. Đêm đêm các đội công tác phối hợp với y tế xã tổ chức tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh, cách phòng chống dịch, xây dựng làng quê văn hóa “xanh, sạch, đẹp”. Chị Hoàng Thị Toan, anh Lê Viết Phán ở xã Xuân Phong, huyện Thiệu Hóa cứ tấm tắc khen: Bộ đội về giúp bà con phun thuốc, hướng dẫn thực hiện vệ sinh môi trường, y tế cộng đồng rất hiệu quả; bà con phấn khởi lắm.

Nhiệm vụ trước mắt còn rất nặng nề, nhưng các đoàn công tác của bộ đội quân y, hóa học... quyết bám dân, lo cho dân đến cùng.

Bài và ảnh: THUẬN THẮNG