Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc VN vẫn trong quá trình xây dựng

QĐND Online - Nằm trên vùng đất bán sơn địa có địa hình đồi núi đa dạng, có thung lũng và hồ nước thơ mộng in bóng núi Ba Vì, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam đang được xây dựng trên tiêu chí trở thành “bảo tàng sống” với sự tham gia của con người trong những hoạt động văn hóa dân tộc…

Nơi tập trung những tinh hoa văn hóa dân tộc

Được xây dựng trên địa điểm khá lý tưởng, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam được nằm ở phía Nam hồ Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội. Khu vực có cảnh quan thiên nhiên trong lành và hệ động thực vật phong phú với nhiều chủng loại. Tổng diện tích làng là 1544 ha, trong đó bao gồm 606 ha mặt đất và 939 ha mặt nước.

Khởi công xây dựng từ tháng 10-1999, Dự án Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành một khu Văn hóa – Du lịch nghỉ ngơi tổng hợp giải trí tổng hợp. Với diện tích 198 ha, khu vực các làng dân tộc Việt Nam nằm giữa bán đảo phía Bắc, ở vị trí có đồi cao, thung lũng, mặt nước, địa hình phong phú thể hiện được sự phân bổ các dân tộc Việt Nam trải rộng trên mọi miền đất nước từ vùng núi cao, trung du, đồng bằng, ven biển đến các hải đảo. Khi đó, làng sẽ thực sự trở thành “ngôi làng chung” bởi khu các làng dân tộc Việt Nam được xây dựng với mục tiêu là một quần thể tái hiện cấu trúc làng bản của các dân tộc Việt Nam với quy hoạch và kiến trúc dân gian, kiến trúc cộng đồng, kiến trúc tín ngưỡng của 54 dân tộc Việt.

Ông Nguyễn Lân Ngọc, Trưởng Ban Quy hoạch Kiến trúc và Môi trường, Ban quản lý làng Văn hóa – Du lịch cho biết tới thời điểm này, đã xây dựng được các công trình của 28 dân tộc ở vùng văn hóa Việt Bắc, Tây Bắc và miền núi Bắc Trung Bộ, đang bắt tay làm tiếp các công trình ở Trung Trung Bộ.

Theo tiến độ, đến năm 2010, một phần dự án sẽ hoàn thành và đưa vào hoạt động một phần Khu các làng dân tộc (khoảng 34 khu làng), hoàn thành hạ tầng kỹ thuật chung và thu hút đầu tư cho khu vui chơi, giải trí cũng như dịch vụ khách sạn để chào mừng dịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Cũng theo ông Ngọc, đến năm 2015 sẽ hoàn thành toàn bộ việc xây dựng; đưa vào hoạt động 54 làng của khu các làng dân tộc Việt Nam cùng các dự án phụ trợ; kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý, phục vụ, đào tạo nguồn nhân lực để vận hành và khai thác hiệu quả toàn bộ dự án. Làng văn hóa dân tộc Việt Nam được xây dựng xong sẽ thành một trung tâm văn hóa lớn của Việt Nam, nơi tập trung cao độ những tinh hoa văn hóa của các dân tộc, tạo nên hiệu quả văn hóa giáo dục to lớn và hấp dẫn đối với khách du lịch trong – ngoài nước.

Bảo tàng “sống” về cộng đồng dân tộc Việt

Theo GS.TS. Hoàng Đạo Cung, nguyên Trưởng ban Đầu tư của dự án, điều quan trọng trong việc xây dựng Làng Văn hóa – Du lịch là hướng tới việc tạo nên một bảo tàng “sống” về dân tộc học, có sự tham gia bảo tồn, giới thiệu và phát huy những nét đặc trưng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Để ở “ngôi làng chung” ấy, người ta có thể thưởng thức nghệ thuật kiến trúc cổ truyền các dân tộc Việt , các phương thức sản xuất thủ công mỹ nghệ, các món ăn, thức uống đặc biệt. Người ta cũng có thể chiêm ngưỡng những lễ hội diễn ra quanh năm với nghi thức, âm nhạc và vũ điệu dân gian, tham dự những cuộc vui chơi thể thao cổ truyền hay đơn giản là được xem kỹ thuật nhuộm chàm, nhuộm nâu…, xem đồng bào dân tộc trồng, trỉa lúa trên nương…

Hoặc có thể tìm hiểu sự giống nhau giữa tiếng Việt và tiếng Mường, giữa các ngôn ngữ hệ Môn-Khơme, các ngôn ngữ hệ Tày-Thái. Với thanh thiếu niên, đó là bài học nhẹ nhàng, lý thú mà sâu sắc về tình đoàn kết dân tộc, tình yêu con người, yêu thiên nhiên, yêu lao động. Nhà nghiên cứu dân tộc học có thể gặp ở đó bản tổ hợp đầy đủ và sinh động để nhận thức tổng quát trước khi tới từng vùng núi cao để nghiên cứu.

GS.TS Hoàng Đạo Cung cũng cho biết, Làng Văn hóa dân tộc trong tương lai sẽ là nơi “tập hợp tất cả những vầng sáng lung linh đó”. Cũng là nơi để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc Việt Nam, để tăng cường giao lưu văn hóa giữa các dân tộc, tăng cường tình đoàn kết, học tập lẫn nhau và giới thiệu với thế giới nền văn hóa đa dạng trong thống nhất của Việt Nam.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Lân Ngọc chia sẻ, xây dựng một “bảo tàng sống” là một trong những điều khiến Ban quản lý… đau đầu nhất trong quá trình xây dựng. Bởi nếu chỉ có nhà cửa với những hiện vật xếp đặt bên trong thì bảo tàng tĩnh lặng và thiếu sinh động. Để là “bảo tàng sống”, phải đưa được hoạt động của con người vào trong đó, hơn nữa phải khôi phục lại cuộc sống và cả sinh hoạt của từng dân tộc… thì mới hấp dẫn được khách du lịch. Tóm lại, xây dựng “bảo tàng sống” nghĩa là phải xây dựng cả cái “nhìn thấy được” (nghĩa là nhà cửa, kiến trúc…) và cả những điều “không nhìn thấy được” (lối sống, nét văn hóa đặc trưng từng dân tộc…)

Từ đó, Ban quản lý lại phải tính đến việc xây dựng điều kiện ăn ở, sinh hoạt, học tập cho đồng bào các địa phương và dân tộc về hoạt động cho làng văn hóa. Thêm nữa là việc đào tạo cho họ về giao tiếp, ngôn ngữ, văn hóa nghệ thuật…

Rõ ràng, có rất nhiều việc cần sự hợp tác của nhiều ngành cho một tương lai không xa, “ngôi làng chung” của dân tộc Việt sớm trở thành hiện thực, một trung tâm văn hóa du lịch lớn, trung tâm của khu du lịch đầy triển vọng Sơn Tây – Ba Vì, nằm ở đầu một con đường cao tốc 36km kéo thẳng tới Hà Nội…

Box: Theo quy hoạch, làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt được xây dựng thành 6 khu chức năng chính. Mỗi khu chức năng bao gồm nhiều dự án thành phần khác nhau. Khu vực I rộng 198 ha, được xây dựng thành khu các làng dân tộc Việt . Khu vực II 103 ha – Khu đất nước Việt qua các thời kỳ dựng nước và giữ nước. Khu vực III là khu di sản văn hoá thế giới, rộng 37 ha. Khu vực IV- Khu trung tâm hoạt động văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí với 125 ha. Khu vực V - Khu dịch vụ, du lịch, khách sạn với 43 ha. Khu vực VI là khu công viên mặt nước bến thuyền với 10 ha đất và 939 ha mặt nước.

Ngân Lượng