Đến Đồn Biên phòng 551 (Tương Dương, Nghệ An), chúng tôi được nghe chuyện một cán bộ biên phòng được nhận làm con của già làng. Trong danh sách của đồn biên phòng, anh là Thượng úy Nguyễn Cảnh Hà, còn với bà con người Mông ở Huổi Sơn anh là Và Bá Tủa.

Từ đỉnh núi Phù Sai nhìn xuống, các chiến sĩ Biên phòng vẫn nhớ hình ảnh trước đây của bản Huổi Sơn (thuộc xã Tam Hợp) nghèo khó, tiêu điều. Nhà ai có người ốm chỉ biết cúng ma và nằm đợi sự may rủi của số phận… Bà con người Mông nghèo như không thể nghèo hơn được nữa. Họ suốt ngày lang thang trong rừng, lầm lũi trên nương mà vẫn thiếu đói quanh năm…

Khi Nguyễn Cảnh Hà được phân công cắm bản tại Huổi Sơn, điều anh trăn trở nhất là làm sao để bà con khỏi đói. Cùng ăn, cùng ở, cùng làm với nhân dân, Hà phải học tiếng Mông để hiểu bà con từ phong tục, tập quán đến tâm tư tình cảm và thói quen sản xuất đã có tự bao đời. “Vùng biên giới chỉ thực sự bình yên khi đồng bào các dân tộc định canh, định cư. Khi cuộc sống thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu thì kẻ xấu không thể lợi dụng gây mất an ninh biên giới…”. Nghĩ vậy và anh vận động bà con người Mông ở Huổi Sơn tìm đất, tìm nguồn nước để làm ruộng bậc thang thâm canh cây lúa nước. Bên cạnh cây lúa nước, Hà còn vận động bà con biết cách làm vườn, trồng cây mía, các giống cây ăn quả. Từ chỗ hay đốt rừng làm rẫy, không biết làm lúa nước nay bà con người Mông ở Huổi Sơn có ruộng, có vườn, tập quán canh tác đã khác đi nhiều, đời sống dần được nâng lên. Là một cán bộ tận tụy, ham làm, hiểu mọi điều, mọi việc như người Mông, già làng bản Huổi Sơn là Vừ Vàng Cải quyết định nhận Nguyễn Cảnh Hà làm con và đặt tên anh là Vừ Bá Tủa. Lễ nhận con được làm đúng nghi thức của người Mông. “Đã là con của người Mông ta”, nên Tủa được tham dự chuyện của họ hàng, có điều kiện trao đổi với bà con không chỉ chuyện sản xuất, học hành, ý thức bảo vệ an ninh biên giới mà còn muốn thay đổi cả những tập tục đã không còn phù hợp trong cuộc sống mới. Qua tìm hiểu, anh biết họ Xồng và họ Vừ ở Huổi Sơn có mối hiềm khích đã nhiều năm nay do chuyện cưới xin… Lấy danh nghĩa là người của dòng họ, Vừ Bá Tủa gặp từng người, đến từng nhà để vận động hai bên hòa hiếu. Anh bảo: “Người thôn bản mình ít, nếu không biết thương nhau, không biết hợp sức lại thì làm sao thoát khỏi đói nghèo, làm sao chống lại bọn xấu”. Ngày lại ngày, nghe lời Tủa “Cái lý của người Mông” Huổi Sơn thay đổi, họ hiểu ra và đoàn kết trở lại.

Gắn bó với nhân dân, không chỉ Nguyễn Cảnh Hà (tức Vừ Bá Tủa) đã trở thành người con được già làng yêu quý, mà các chiến sĩ biên phòng Nghệ An đã trở thành những người con của bản. Phần thưởng lớn với họ là được dân quý, dân tin. Đó là sức mạnh để các anh tiếp tục vượt lên những khó khăn, sát cánh cùng đồng bào các dân tộc bảo vệ vững chắc biên cương của Tổ quốc.

NGUYỄN ĐÌNH PHƯỢNG