Thanh tra Chính phủ vừa đi kiểm tra, nắm tình hình ở 12 tỉnh về công tác thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng, mặc dù tỉnh nào cũng có tham nhũng, nhưng chưa có vụ tham nhũng nào do người đứng đầu cơ quan tự phát hiện!

Kết quả thanh tra rầu lòng đó không có gì là mới. Xưa nay vẫn thế. Mặc dù tham nhũng ở nước ta trong những năm gần đây nghiêm trọng đến mức Đảng phải cảnh báo “có nguy cơ dẫn đến tồn vong chế độ”, nhưng hàng trăm vụ tham nhũng bị phanh phui, cũng không có vụ nào do người đứng đầu của cơ quan, đơn vị đó phát hiện, mà hầu hết do nhân dân, báo chí và lực lượng chuyên ngành của Bộ Công an đưa ra ánh sáng. Có vụ nào “tin tức” rò ra từ bên trong thì cũng phần lớn là do chia chác không sòng phẳng, nội bộ mất đoàn kết, người nọ “đánh” người kia.

Người đứng đầu có biết cơ quan, đơn vị mình có tham nhũng không? Tuy chưa có số liệu cụ thể, nhưng từ những vụ án tham nhũng đã bị khởi tố, thì vụ nào cũng có liên quan đến người đứng đầu trực tiếp, nhẹ là liên đới trách nhiệm, nặng là đồng phạm. Điển hình như Mai Văn Dâu ở Bộ Thương mại; Lã Thị Kim Oanh ở Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn… Điều đó lý giải vì sao người đứng đầu không tự phát hiện ra tham nhũng, thậm chí còn bao che cho tham nhũng và trù dập những người tố cáo? Vì, phát hiện ra tham nhũng đồng nghĩa với đưa tay mình vào còng. Và cũng chính vì thế mà các cơ quan thanh tra tham nhũng tuy ở các cấp, các ngành, các địa phương đều có, nhưng không phát huy được hiệu quả. Thanh tra gì, thanh tra ở đâu còn do thủ trưởng phê duyệt.

Vậy nên, chống tham nhũng nếu chỉ dựa vào người đứng đầu với những quy định về quyền lợi, trách nhiệm còn chưa rõ ràng, lại chồng chéo, thiếu đầy đủ như hiện nay thì khó mà phát hiện được tham nhũng, chứ nói gì đến chống tham nhũng.

Hiện nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đang thảo luận việc thành lập Ban chỉ đạo Phòng, chống tham nhũng ở các tỉnh, thành phố và có ý kiến đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố làm Trưởng ban. Như thế thì, chắc là cấp huyện, xã và các ngành, các cấp tương đương cũng sẽ do người đứng đầu làm Trưởng ban… Nếu đề xuất đó được Quốc hội thông qua, thì quyền hạn người đứng đầu của cơ quan, đơn vị, địa phương…trong phòng, chống tham nhũng là rất lớn.

Dư luận không khỏi băn khoăn, liệu những “người đứng đầu” lâu nay “chưa phát hiện” được tham nhũng, nay còn được giao làm trưởng ban chỉ đạo phòng, chống tham nhũng ở địa phương, cơ quan mình thì liệu có hoàn thành được nhiệm vụ không? Băn khoăn đó cần được Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và các cấp, các ngành, nhất là các nhà làm luật phải nghiên cứu, cân nhắc kỹ, nhằm đề ra những điều khoản ràng buộc hơn nữa, chặt chẽ hơn nữa, giữa quyền hạn và trách nhiệm của người đứng đầu.

Nhất là phải có quy chế nhằm minh bạch trong chi tiêu, minh bạch tài sản, công, tư; Quy định thành luật cho nhân dân được tham gia vào quản lý, giám sát tài sản, giám sát cán bộ… Có như thế mới góp phần nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương trong cuộc chiến “chống giặc nội xâm” còn nhiều cam go này.

HUY THIÊM