QĐND Online - Hiện anh đang là Trưởng bộ môn chiến thuật không quân trực thăng-vận tải (Khoa Chiến thuật-Chiến dịch, Học viện Phòng không-Không quân (PK-KQ)), song trong ký ức Đại tá Cù Huy Chương vẫn vẹn nguyên tình yêu với bầu trời cùng những kỷ niệm trên “giảng đường mây”…

“Giảng đường mây”, cái tên từ lâu đã trở nên quen thuộc không chỉ với những phi công như anh, mà còn là câu nói cửa miệng của bộ đội PK- KQ khi nhắc đến bầu trời-nơi diễn ra hoạt động huấn luyện bay của thầy-trò phi công. Và con đường đến với “giảng đường mây” của anh là cả một câu chuyện dài, chứa đựng trong đó nhiều kỷ niệm…

Phi công Cù Huy Chương trong một chuyến bay nhiệm vụ.

Cù Huy Chương sinh năm 1955 tại Hương Sơn, Hà Tĩnh. Năm 1972 anh nhập ngũ về Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh. Đến năm 1974 anh trúng tuyển, đủ điều kiện đào tạo phi công quân sự và được huấn luyện bay tại trường Sỹ quan Không quân Nha Trang. Đây là khoá đào tạo phi công quân sự thứ 10 của Việt nhưng là khoá đào tạo đầu tiên tại nước ta (những khoá trước đó phi công của ta đều được đào tạo ở nước bạn).

Sau khi tốt nghiệp, năm 1977 anh về công tác tại Đơn vị không quân C16, lái máy bay Mi-8. Chưa đầy 6 tháng sau, anh được cử đi đào tạo nâng cao tại Bungari. “Đây là quãng thời gian chúng tôi được học hỏi rất nhiều. Không chỉ riêng kỹ thuật lái, mà cả vốn kinh nghiệm quý báu, phục vụ đào tạo phi công trong nước sau này”- anh Chương bộc bạch.

Năm 1983, anh tốt nghiệp và về công tác tại Đơn vị không quân vận tải C18, lần lượt giữ các chức vụ cán bộ phi đội, rồi sau đó là Phó Trung đoàn trưởng Quân huấn. Đến năm 2007, anh được tổ chức điều động về làm giảng viên tại Học viện PK-KQ.

Trước khi là giáo viên bay, anh đã tham gia làm nhiệm vụ bay chiến đấu trên chiến trường biên giới Tây từ năm 1983-1989. Giai đoạn này, anh được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng nhì. Là phi công cấp 1, bay chuyên cơ A nên khi còn công tác tại đơn vị C18, anh thường được phân công thực hiện nhiều chuyến bay nhiệm vụ quan trọng.

Năm 1991, Cù Huy Chương bắt đầu làm giáo viên bay. Học trò trong những chuyến bay của anh là phi công tại chỗ, được đào tạo để trở thành lái chính và giáo viên bay ngày, đêm. “Còn một loại hình đào tạo khác, khó hơn đào tạo các thành phần trên rất nhiều. Đó là đào tạo học viên vừa tốt nghiệp ở nhà trường ra để trở thành lái phụ”- anh Chương cho biết.

Theo anh, các phi công vừa từ tốt nghiệp từ nhà trường mới biết bay cơ bản trên một số loại máy bay đã được huấn luyện, khi chuyển sang bay máy bay vận tải gặp không ít khó khăn do phải bay bằng khí tài nhiều; hoạt động trong điều kiện khí tượng thường xuyên thay đổi, nhất là các chuyến bay đường dài; đặc điểm về tính ổn định, tính cơ động ở máy bay vận tải cũng khác so với các loại máy bay đã được huấn luyện trước đó... Nhưng khó đến mấy, người giáo viên dày dạn kinh nghiệm Cù Huy Chương cũng tìm ra biện pháp huấn luyện mang lại hiệu quả cao nhất.

Trước hết, anh đề cao nguyên tắc: Huấn luyện bảo đảm tính cơ bản. Theo đó, phi công trẻ được huấn luyện những động tác cơ bản ngay từ khi cất cánh, và sau đó là hạ cánh; khi điều khiển máy bay trên không, thông qua việc giữ chế độ bay nhờ phân phối chú ý trên bảng đồng hồ. Anh còn tập trung huấn luyện cho học viên sử dụng thuần thục các đài trên máy bay…

Kỷ luật bay cũng là yêu cầu được giáo viên bay Cù Huy Chương duy trì hết sức nghiêm ngặt. Theo anh, nếu không giữ nghiêm kỷ luật, mất an toàn bay có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Và khi đó thiệt hại sẽ rất lớn cả về người và tài sản.

Trước mỗi chuyến bay, anh đều đề ra yêu cầu phải đạt được. Trong hành trình bay anh thường xuyên kiểm tra kết quả thực hiện của học viên theo yêu cầu đã đề ra và kịp thời nhắc nhở, điều chỉnh. “Một biện pháp cũng hết sức quan trọng để nâng cao chất lượng bay của phi công trẻ, đó là phải thực hiện đúng nguyên tắc “Yêu cầu đạt được theo từng giai đoạn của bài bay”. Tức là không thể yêu cầu phi công thuần thục tất cả các thao tác trong tất cả các giai đoạn của một chuyến bay, mà phải làm theo phân đoạn, làm từ dễ đến khó, làm đến đâu chắc đến đó”- anh Chương chia sẻ kinh nghiệm.

Anh nhẩm tính sơ sơ, sau 16 năm làm giảng viên trên “giảng đường mây”, anh đã đào tạo thành công khoảng 30 phi công từ nhà trường về đơn vị. Riêng số lượng các phi công tại chỗ được anh đào tạo để trở thành lái chính hay giáo viên bay, anh cũng không nhớ rõ là bao nhiêu người. “Qủa thật tôi cũng không thống kê số đó, nhưng có lẽ cũng khá nhiều”- anh cười khiêm tốn.

Hơn 30 năm gắn bó với bầu trời, 16 năm làm giáo viên bay, với anh Chương, mỗi chuyến bay là một kỷ niệm đối với anh. Trong những lần bay ở vị trí giáo viên, có hai chuyến bay mà anh nhớ rất rõ…

Năm 1998, anh đào tạo một phi công từ lái phụ lên lái chính. Chuyến đầu tiên, trên đường lăn từ bãi đỗ ra đường băng, do tâm lý sợ máy bay lăn nhanh nên mỗi lần phi công đẩy tay ga lên, ngay sau đó lại thu ga trở lại, dẫn đến máy bay chạy lúc nhanh lúc chậm và vừa chạy vừa lắc sang hai bên tim đường lăn theo hình chữ chi. Anh nghĩ bụng “Do tâm lý đây mà, phải có biện pháp làm cho học viên này vững tin hơn”. Miệng nói: “Đồng chí giữ tốt hướng, nếu máy bay ra ngoài đường lăn, tôi chịu trách nhiệm”, tay anh đẩy mạnh tay ga về phía phía trước, máy bay chạy nhanh trên đường lăn. Với tốc độ đó, phi công học viên nhận thấy máy bay vẫn lăn bình thường chứ không như lo lắng ban đầu của mình. Anh Chương cười vui: “Yêu cầu anh ấy giữ hướng, nhưng mình vẫn tập trung vào đôi chân để sẵn sàng bảo hiểm khi có sai lệch. Từ bài học đầu tiên đó, tâm lý phi công được củng cố rất nhanh. Sau này đồng chí phi công đó bay rất tốt”.

Cũng ngay trong năm ấy, anh có kỷ niệm sâu sắc với một học trò phi công có năng khiếu bay, sáng trí và nhanh tiến bộ. Trên chuyến bay hôm đó, anh phi công được đào tạo lái chính giữ chế độ bay (tốc độ, độ cao, hướng) không ổn định. Sau khi quan sát, anh nhanh chóng phát hiện nguyên nhân là do phi công phân phối chú ý trên hệ thống đồng hồ chưa tốt. Sau khi giảng giải và làm mẫu, phi công làm lại …đúng như thầy. “Quả thật tôi rất phấn khởi khi có những học trò sáng dạ như vậy”- Cù Huy Chương bộc bạch.

Trước lúc chia tay, anh Chương đã kể lại với chúng tôi kỷ niệm không thể quên về một người thầy Bungari đã dạy các anh bay năm nào, cho dù gần 30 năm đã trôi qua: “Người thầy dạy lái của chúng tôi khi đó sắp nghỉ hưu, song ông vẫn rất tâm huyết với nghề và luôn dành tình cảm đặc biệt với các học viên phi công Việt Nam. Ông quả quyết: “Để tôi đào tạo xong số học viên Việt , sau đó tôi mới yên tâm nghỉ được”. Chính nhiệt huyết của người thầy ngày ấy đã nâng cánh bay cho mỗi chúng tôi. Bởi thế, sau này trong mỗi chuyến bay ở vị trí giáo viên, tôi vẫn luôn tâm niệm, phải cố gắng truyền đạt tất cả “vốn liếng” hiểu biết mà mình có được, phải dạy học trò bằng tất cả nhiệt huyết của mình”…

Phạm Hoàng Hà