QĐND - Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Nguyễn Chánh Tín đang lưu giữ một tài liệu hết sức quý giá về vùng đất Bạc Liêu, Cà Mau những thập niên đầu của thế kỷ 20 và thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Đó là cuốn hồi ký “Nhật ký đời tôi” do thân phụ anh – võ sư Nguyễn Chánh Minh để lại. Chúng tôi may mắn được NSƯT Nguyễn Chánh Tín cho xem tài liệu này. Cuốn hồi ký kể lại tỉ mỉ cuộc đời và gia cảnh của ông, gắn với vùng sông nước từ đầu thế kỷ cho đến năm 1968 (trước khi ông qua đời). Một trong những chương hấp dẫn là không khí của những ngày Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2-9 và việc ông thành lập “Mặt trận Hà Tiên” kháng Pháp.

Vợ chồng ông Nguyễn Chánh Minh. (Ảnh do NSƯT Nguyễn Chánh Tín cung cấp).

Thời niên thiếu, Nguyễn Chánh Minh chứng kiến cảnh thực dân Pháp cùng đám quan lại hà hiếp, bóc lột dân lành. Chứng kiến thực dân Pháp cướp bóc tràn lan, ông hết sức căm phẫn. Ông quyết chí học võ, luyện thành cao thủ võ lâm, tập hợp những người có dũng khí tổ chức cướp thuyền lương của Pháp, chia cho dân nghèo. Một trong những hoạt động gây tiếng vang của Nguyễn Chánh Minh thời kỳ nổ ra Cách mạng Tháng Tám là tập hợp lực lượng tấn công một đồn lính Pháp ở Hà Tiên, cướp quân lương, vũ khí. Trận đánh thành công vang dội ấy khiến số người xin đi theo Chánh Minh ngày càng nhiều. Ông thành lập lực lượng kháng Pháp lấy tên là “Mặt trận Hà Tiên”, xưng danh “Nhạn Trắng Cà Mau” và chuyên mặc đồ bà ba màu trắng. Những người tham gia "mặt trận" chủ yếu là nông, ngư dân nghèo, bị áp bức bóc lột và những hảo hán giang hồ được ông cảm hóa. Ông xây dựng lực lượng thành nhiều cơ sở dọc theo các vùng sông nước, trải dài từ Cà Mau đến Hà Tiên và trực tiếp huấn luyện võ nghệ, đánh địch bằng mã tấu, gậy gộc, giáo mác. Quân số của "Mặt trận Hà Tiên" có lúc lên đến hàng nghìn người, hoạt động theo kiểu đánh du kích, chặn đường tiếp tế của quân đội Pháp trên các tuyến đường sông từ Sài Gòn về Bạc Liêu, Cà Mau, Hà Tiên... để cướp quân lương, vũ khí. Do đó, quân Pháp rất hoang mang, lo sợ. Tuy nhiên, do hoạt động tự phát, không có đường hướng chiến lược phù hợp nên “Mặt trận Hà Tiên” dần đi vào bế tắc và bị thực dân Pháp truy bắt ráo riết. Đúng vào thời điểm khó khăn nhất thì Nguyễn Chánh Minh bắt gặp lực lượng của Việt Minh. Ông được người của Đảng, của Cụ Hồ hướng dẫn, tổ chức hoạt động. Lực lượng “Mặt trận Hà Tiên” gia nhập Việt Minh, hoạt động từ ngày tiền khởi nghĩa cho đến những năm cuối thập niên năm mươi.

Trong một lần chỉ huy lực lượng đánh mở đường cho Việt Minh tập kích đồn Pháp ở Gò Quao (Kiên Giang) năm 1949, Nguyễn Chánh Minh sa vào tay giặc. Chúng bắt và giam giữ ông tại bót Ka-ti-na Sài Gòn.  Mặc dù địch tra tấn, dụ dỗ, mua chuộc hòng biết vị trí đóng quân của Việt Minh và danh tính người chỉ huy, song ông nhất định không khai. Về sau, Nguyễn Chánh Minh thành lập võ đường và huấn luyện lực sĩ. Ông đã đào tạo nên nhiều lực sĩ Việt Nam xuất sắc thời bấy giờ. Ông qua đời năm 1968 tại Sài Gòn. Các con của ông, trong đó có Nguyễn Chánh Tín, đều là những lực sĩ, võ sĩ đẳng cấp. Phim “Ván bài lật ngửa” là do Nguyễn Chánh Tín chỉ đạo võ thuật.

Câu chuyện về cuộc đời cao thủ võ lâm Nguyễn Chánh Minh và hoạt động của “Mặt trận Hà Tiên” đã được Hãng phim Chánh Phương viết kịch bản chuẩn bị khởi quay.

PHAN TÙNG SƠN