QĐND Online - Hà Nội mới bán tổng cộng 4 dự án cho người thu nhập thấp, nhưng lượng người đăng ký mua đã giảm dần đến chỗ ế hàng. Nguyên nhân có nhiều, nhưng kết cục, vấn đề vẫn là giá. Đó phải chăng là hệ luỵ từ việc “tính đúng, tính đủ”của các nhà đầu tư nhưng vẫn không “vừa” túi người mua?

Tiêu chí quan trọng nhất đối với nhà cho người thu nhập thấp, đương nhiên phải là giá càng thấp càng tốt. Vì thế, vấn đề quan trọng nhất là làm sao để hạ giá thành, để nhiều người có thu nhập thấp có cơ hội sở hữu nhà.

Ngoài những yếu tố do chủ đầu tư quyết định như ứng dụng công nghệ xây dựng tiết kiệm, sử dụng vật liệu nội thất giá thấp, một yếu tố cần tính đến là vị trí.

Theo Quyết định số 26/2010/QĐ-UB của UBND thành phố Hà Nội, các dự án khu đô thị mới và khu nhà ở thương mại sử dụng đất từ 10 ha trở lên, khi lập quy hoạch chi tiết xây dựng phải xác định cụ thể vị trí quỹ đất 20% trong phạm vi dự án để phát triển quỹ nhà phục vụ nhu cầu tái định cư, nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp và các mục đích khác theo yêu cầu của thành phố. Chủ đầu tư có trách nhiệm bàn giao lại cho thành phố 20% diện tích xây dựng nhà ở sau khi đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật.

Khu đô thị Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội (Ảnh minh họa)

Quy định này tỏ ra rất thiết thực, đem lại quỹ đất xây dựng các dự án nhà cho người thu nhập thấp. Hơn nữa, về mặt xã hội, quy định này đảm bảo cho người có thu nhập thấp cũng được hưởng các tiện ích như các đối tượng khác khi ở cùng khu đô thị. Tuy nhiên, quy định lại có thể nảy sinh ra vấn đề về giá.

Với phần đất 20% xây dựng nhà cho người thu nhập thấp, dù nhận được nhiều ưu đãi nhưng chủ đầu tư vẫn phải chi tiền đền bù, giải phóng mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng như các phần khác của dự án. Cùng đó, các tiện ích công cộng như khu vui chơi giải trí, trung tâm thương mại, trường học… trong khu vực chung của dự án được xây dựng theo tiêu chuẩn của các khu đô thị trung và cao cấp. Vì thế, khi tính giá thành 1m2 đất, phần dành cho xây dựng nhà cho người thu nhập thấp có thể cũng ngang với các khu nhà khác. Việc ấy khiến nhà cho người thu nhập thấp chỉ được hưởng giá xây dựng thấp và vẫn phải chịu giá đất cao.

Mặt khác, khi vào ở, người thu nhập thấp liệu có thực sự được hưởng lợi từ những tiện ích công cộng của khu đô thị trung và cao cấp?

Ngoài một số ít ỏi những tiện ích công cộng không tính phí, còn những thứ như các loại hình vui chơi giải trí, tập luyện thể thao… có tính phí trong phạm vi cả dự án, chắc hẳn không mấy người thu nhập thấp có thể sử dụng. Hơn nữa, mấy người có thu nhập thấp thực thụ có thể mua hàng thường xuyên tại các trung tâm thương mại trung và cao cấp? Mấy người có thu nhập thấp dám gửi gắm con em mình vào các trường hạng trung và cao cấp?

Có lẽ, không thực sự cần thiết phải “đưa” người thu nhập thấp vào các khu trung và cao cấp.

Có lẽ, nên xây dựng những khu đô thị dành riêng cho người thu nhập thấp nhằm hạ giá thành.

Điều này trong quy hoạch, một số ý kiến đã bày tỏ lo ngại, những khu đô thị dành riêng cho người thu nhập thấp có thể sẽ dần dần bị “ổ chuột hoá”, tạo ra những khu đô thị thiếu xanh-sạch-đẹp.

Lo ngại ấy cũng có cơ sở. Tuy nhiên, ai có thể tính, trên địa bàn cả nước có bao nhiêu khu dân cư tập trung chủ yếu người có thu nhập thấp? Trên thực tế, dù chẳng có bản quy hoạch nào, nhưng những người thu nhập thấp thường “tìm” đến với nhau. Bởi lẽ, khi ở cùng nhau, họ sẽ tạo ra một môi trường bình dân, với những dịch vụ thiết yếu có giá bình dân.

Vấn đề có “ổ chuột hoá” hay không nằm hoàn toàn ở khả năng quy hoạch và vận hành khu đô thị của nhà quản lý. Nếu vận hành tốt, chúng ta vẫn có thể tạo ra những khu đô thị dành riêng cho người thu nhập thấp xanh-sạch- đẹp, lại có giá thành nhà và mức sinh hoạt phù hợp với người thu nhập thấp.

Bài và ảnh: Huy Đăng