QĐND Online-Chiếc đồng hồ Euro 2008 đang vơi đi từng giờ. Bên cạnh việc hồi hộp dõi theo những bản tin nóng hổi về lực lượng và sự chuẩn bị của các đội bóng tham dự Euro năm nay, những ngày cuối cùng trước khi tấm màn Euro 2008 chính thức được mở cũng chính là thời điểm thích hợp nhất để người hâm mộ trên khắp thế giới ôn lại lịch sử của một trong những giải đấu danh giá và hấp dẫn nhất hành tinh…

Những bước đi đầu tiên

Henri Delaunay hẳn không phải là cái tên xa lạ đối với những người hâm mộ túc cầu giáo cả ở châu Âu và thế giới. Đơn giản, ông là người đầu tiên đề ra ý tưởng tổ chức Giải vô địch châu Âu (hay còn gọi là European Championship).

Với tư cách là thư ký LĐBĐ Pháp, sáng kiến đưa Euro vào hệ thống thi đấu của bóng đá thế giới được Henri Delaunay ấp ủ từ khoảng năm 1927. Trải qua một chặng đường dài hơn 30 năm với không biết bao cuộc vận động, cuối cùng những dòng chữ đầu tiên cũng xuất hiện trong cuốn nhật ký hào hùng của các kỳ Euro. Năm 1954, ý tưởng của Henri Delaunay đã nhận được sự tán đồng tuyệt đối của Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA) và tới năm 1957, Nghị viện châu Âu đã quyết định thông qua kế hoạch tổ chức giải đấu với tên gọi “Cúp các quốc gia châu Âu” theo chu kỳ 4 năm một lần.

Liên Xô - nhà vô địch Euro đầu tiên

Do mới ở thời kỳ “sơ khai” nên Cúp các quốc gia châu Âu đầu tiên năm 1960 tại Pháp không diễn ra rầm rộ và số lượng các quốc gia có đội bóng tham dự (17 đội) cũng tỏ ra “lép vế” so với các kỳ Euro gần đây. Với việc các cường quốc bóng đá khi đó như Italia, Anh, Tây Đức từ chối tham dự, Liên Xô với thủ môn huyền thoại – “nhện đen” Lev Yashin đã bước lên bục cao nhất của bóng đá châu Âu trong lần tổ chức đầu tiên một cách thuyết phục sau chiến thắng 2-1 trước Nam Tư trong trận chung kết.

Trước đó, ngày 29/9/1958, Anatoli Ilyin (Liên Xô) trở thành cầu thủ đầu tiên ghi bàn trong lịch sử giải đấu với pha lập công ở phút thứ 4 trong trận khai mạc vòng sơ loại diễn ra tại Moscow (Nga) và giúp đội bóng quê hương anh vượt qua Hungary với tỷ số 4-1.

Thành công của Cúp các QG châu Âu lần đầu tiên tại Pháp đã gây được tiếng vang lớn và khiến các quốc gia không thể đứng ngoài cuộc. Tại Tây Ban Nha năm 1964, số đội bóng tham dự giải đã lên đến con số 29.Trong số ba quốc gia có nền bóng đá khá phát triển thời điểm đó là Tây Đức, Anh và Italia thì chỉ có riêng Tây Đức là vẫn “ngoảnh mặt làm ngơ” với giải đấu này.

Tại giải đấu năm 1964, đội bóng xứ đấu bò tót có được phong độ cực kỳ ấn tượng và đã đăng quang sau khi vượt qua Liên Xô trong trận chung kết với tỷ số 2-1. Tây Ban Nha là đội cuối cùng giành Cúp các QG châu Âu bởi ở lần tổ chức kế tiếp vào năm 1968, giải đã được chính thức đổi tên thành giải VĐ châu Âu (UEFA European Championship). Đó cũng là lần duy nhất Tây Ban Nha có được một danh hiệu lớn cho đến ngày nay.

Vòng chung kết giải VĐ châu Âu năm 1968 chứng kiến cuộc đăng quang đầy ngoạn mục nhưng cũng có phần rất may mắn của Italia. Đội quân áo thiên thanh đã vượt qua Liên Xô ở trận bán kết nhờ luật…tung đồng xu (khi ấy chưa phân thắng bại bằng thể thức đá luân lưu 11 mét) trước khi đả bại Nam Tư 2-0 trong trận chung kết và giành ngôi vô địch.

Sự khẳng định của người Đức

Không lâu sau khi hoà nhập vào sân chơi dành cho các quốc gia châu Âu, đội tuyển Đức là có được chức vô địch đầu tiên tại Euro 1972. Tính đến thời điểm này, trong suốt hành trình của các kỳ Euro, Đức cũng là đội bóng thành công nhất với 3 lần vô địch vào các năm 1972, 1980 và 1996. Những Beckenbauer, Bern Schuster không chỉ “gọt dũa” ra truyền thống đáng nể của “cỗ xe tăng” trong những năm 70-80 mà còn góp phần tạo đà cho sự xuất hiện của rất nhiều những nhân tố xuất sắc sau này. Trong số đó không thể không nói đến “sát thủ đánh đầu” Oliver Bierhoff, người đầu tiên ghi được bàn thắng vàng trong một trận chung kết Euro. Bàn thắng của Bierhoff vào lưới đội Cộng hoà Séc tại trận chung kết Euro 1966 đến nay vẫn thường được người ta nhắc lại như một minh chứng cho sức mạnh và tinh thần thép của đội bóng giàu thành tích bậc nhất châu Âu.

"Những người Hà Lan bay" giương cao chiếc Cúp vô địch tại Euro 1988

Xen giữa hai lần đăng quang của đội tuyển Đức vào các năm 1972 và 1980 là giây phút “loé sáng” của các cầu thủ Tiệp Khắc tại VCK Euro 1976 diễn ra ở Nam Tư. Với một đội hình không có những ngôi sao nổi bật nhưng đội bóng Đông Âu đã làm nên một cú sốc lớn khi lần lượt đả bại Liên Xô, Hà Lan và cuối cùng là ĐKVĐ CHLB Đức trong trận chung kết. Đó cũng là một trong những trận đấu giàu kịch tính và hấp dẫn nhất trong lịch sử Euro. Tiệp Khắc là đội tạo được ưu thế trước với hai bàn thắng khá sớm của Slevik và Dobias. Tuy nhiên, bản lĩnh và tinh thần Đức đã giúp nhà ĐKVĐ lập lại thế cân bằng với các pha làm bàn của Dieter Muller và Holbenzein. Chiến thắng chỉ thuộc về Tiệp Khắc sau loạt đá luân lưu 11m đầy kịch tính. Đó cũng là lần đầu tiên người hâm mộ trên toàn thế giới được tận mắt chứng kiến cú sút 11m theo kiểu “lá vàng rơi” của Panenka (Tiệp Khắc).

Bóng đá tấn công lên ngôi

Bóng đá châu Âu lâu nay vẫn lấy thập kỷ 80 là hình mẫu cho triết lý bóng đá tấn công đẹp mắt và đầy tính nghệ thuật. Nếu như ở Euro 1984 tại Pháp, Jean Tigana và Michel Platini đưa đội chủ nhà bước lên bục cao nhất bằng thứ bóng đá hào hoa, uyển chuyển làm rung động bao con tim thì bốn năm sau đó, tại Euro 1988 (Đức), “cơn lốc màu da cam Hà Lan” với Ruud Gullit, F.Rijkaard, Ronald Koeman và Marco Van Basten lại làm say lòng người với những bước chạy như…gió thổi.

Trải qua bao giải đấu, những hình ảnh và những bàn thắng mà những cầu thủ này để lại vẫn là tài sản vô giá của bóng đá thế giới.

Euro và những điều thần kỳ

Một trong những lý do khiến bóng đá trở thành môn thể thao được yêu thích nhất hành tinh là bởi các trận đấu dù ở cấp độ nào cũng luôn tiềm ẩn những yếu tố bất ngờ. Lịch sử Euro cũng đã không dưới một lần được chứng kiến những điều thần kỳ và những cuộc đăng quang ngoạn mục đến khó tin.

Hy Lạp đã làm nên một điều thần kỳ tại Euro 2004

Tại Euro 1992 diễn ra ở Thuỵ Điển, đội tuyển Đan Mạch đã làm nên một bất ngờ thú vị nhưng cũng là điều ít thấy trong lịch sử bóng đá thế giới. Được tham dự VCK Euro năm đó với tư cách là “diến viên phụ” thay thế cho Nam Tư (Nam Tư không thể tham dự do lệnh cấm vận của LHQ), nhưng “những chú lính chì dũng cảm” đã lần lượt hạ Pháp, Hà Lan và cuối cùng là vượt qua đội tuyển Đức với tỷ số 2-0 trong trận chung kết để bước lên đỉnh bóng đá châu Âu.

Gần đây nhất, ở VCK Euro 2004 tại Bồ Đào Nha, Hy Lạp lại một lần nữa khiến bóng đá châu Âu phải rung chuyển. Bước vào giải đấu ở thế của một kẻ lót đường, nhưng bằng thứ bóng đá chặt chẽ và lạnh lùng đậm phong cách của HLV Otto Rehhagel, các chàng trai đến từ đất nước của những vị thần đã trở thành đội bóng xuất sắc nhất châu Âu. Chiến thắng khó tin của Hy Lạp trong trận chung kết trước Bồ Đào Nha không chỉ tôn vinh sức mạnh tập thế mà còn là hình mẫu cho lối đá thực dụng trong bóng đá hiện đại.

Các đội vô địch trong lịch sử Euro: - Euro 1960 tại Pháp: Liên Xô (thắng Nam Tư 2-1 ở trận chung kết) - Euro 1964 tại Tây Ban Nha: Tây Ban Nha (thắng Liên Xô 2-1) - Euro 1968 tại Italia: Italia (thắng Nam Tư 2-0) - Euro 1972 tại Bỉ: Tây Đức (thắng Liên Xô 3-0) - Euro 1976 tại Nam Tư: Tiệp Khắc (hai đội hoà 2-2 trong thời gian thi đấu chính thức, Nam Tư thắng Tây Đức 5-3 sau loạt đá luân lưu 11m) - Euro 1980 tại Italia: Tây Đức (thắng Bỉ 2-1) - Euro 1984 tại Pháp: Pháp (thắng Tây Ban Nha 2-0) - Euro 1988 tại Tây Đức: Hà Lan (thắng Liên Xô 2-0) - Euro 1992 tại Thuỵ Điển: Đan Mạch (thắng Đức 2-0) - Euro 1996 tại Anh: Đức (thắng CH Séc 2-1 bằng bàn thắng vàng của Oliver Bierhoff) - Euro 2000 tại Bỉ và Hà Lan: Pháp (thắng Italia 2-1 bằng bàn thắng vàng của David Trezeguet) - Euro 2004 tại Bồ Đào Nha: Hy Lạp (thắng Bồ Đào Nha 1-0)

Trung Dũng (Tổng hợp)