Gần 8.000 cán bộ, kỹ sư, công nhân trên Công trường xây dựng Nhà máy thủy điện Sơn La ra quân đầu xuân, thi đua mừng Đảng, mừng xuân.Ảnh: TTXVN

Con số thống kê đã cho một cái nhìn tương đối rõ về sự đan xen giữa khó khăn và thuận lợi, mặt được và chưa được của đời sống kinh tế-xã hội nước ta tháng đầu năm. Mặc dù còn rất nhiều tồn tại, yếu kém thậm chí bức xúc nhưng một sự thật cần khẳng định là an sinh xã hội được bảo đảm, ai cũng có Tết dù với nhiều người vẫn là Tết nghèo. Một số ngành, lĩnh vực vẫn giữ được nhịp độ phát triển, tăng so với cùng kỳ năm trước.

Nhà nhà được chăm lo Tết, giảm 26,8% số hộ thiếu đói

Giáp Tết, nảy sinh mối lo về một Tết buồn và nhiều người sẽ không có Tết. Mọi năm cách Tết 20 ngày đến nửa tháng, không khí mua sắm đã rất rộn ràng. Còn năm nay, cách khoảng 10 ngày đến một tuần, không khí vẫn có phần im ắng, nhiều người ngại nói đến Tết. Nhiều loại hàng hóa và dịch vụ có chất lượng tốt với mức giá hợp lý nhưng sức mua vẫn giảm sút. Hôm nay ngồi lại tính toán mới thấy tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá thực tế ước tính đạt 98,5 nghìn tỷ đồng, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Song nếu loại trừ yếu tố tăng giá thì chỉ tăng 8,2%, thấp hơn mức tăng 11,7% của cùng kỳ (riêng Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh tăng 22%). Giá tiêu dùng tháng 1 tăng 0,32% so với tháng 12 và tăng 17,48% so với tháng 1 năm ngoái. Như vậy, mặt bằng giá tiêu dùng vẫn ở mức cao.

Các báo cáo sơ bộ của địa phương cho thấy, tính đến 20-1 (25 tháng Chạp năm Mậu Tý), cả nước có 45,9 nghìn hộ với 200,3 nghìn nhân khẩu bị thiếu đói, chiếm 0,4% tổng số hộ và 0,4% nhân khẩu nông nghiệp. Nhưng nếu so với cùng kỳ năm 2008, số hộ thiếu đói giảm 26,8%, số nhân khẩu thiếu đói giảm 24,1%. Để khắc phục tình trạng thiếu đói, các cấp, các ngành và tổ chức, đoàn thể từ trung ương đến địa phương đã hỗ trợ cho các hộ thiếu đói lương thực và tiền. Nhưng Tết lại có những yêu cầu chăm sóc khác.

Với mong muốn nhà nhà đều có Tết, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng quyết định hỗ trợ cho các hộ nghèovới mức 200.000 đồng/người nhưng không vượt quá một triệu đồng một hộ nghèo. Theo báo cáo tổng hợp của Văn phòng Chính phủ, trong những ngày Tết, 63 tỉnh, thành phố đã triển khai hỗ trợ 2,4 triệu hộ nghèo với hơn 10 triệu nhân khẩu, tổng cộng khoảng 2.500 tỷ đồng. Cả nước hiện có khoảng 1,4 triệu người khó khăn, thiếu lương thực và khoảng 1,2 triệu người thuộc diện bảo trợ xã hội còn được trợ giúp hoặc tặng quà, với mức từ 100.000 đồng/người trở lên. Cùng với quà tặng của Chủ tịch nước cho các đối tượng chính sách các tỉnh, thành phố đều trích ngân sách địa phương để thăm, tặng quà cho các đối tượng chính sách với mức từ 200.000 đến 500.000 đồng/người.

Nhiều ngành đã ra tay lo Tết cho người nghèo. Một địa chỉ được cả xã hội biết đến là Bộ Quốc phòng. Nhiều nhà ở mới để gia đình chính sách, gia đình nghèo kịp đón Tết trong chương trình 1.500 nhà tình nghĩa, nhà đồng đội và đợt vận động “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo” do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Báo Quân đội nhân dân phối hợp tổ chức. Bộ đã quyết định trích 1,2 tỷ đồng từ tiền ủng hộ cuộc vận động “Ngày vì người nghèo” của cán bộ, chiến sĩ toàn quân giao cho các đơn vị mua gạo tặng hộ nghèo, hoàn cảnh khó khăn. Yêu cầu đặt ra là chuyển cho được gạo đến tận tay đồng bào trước Tết khoảng 10 ngày. Cùng với số tiền của Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, các quân khu còn trích thêm hàng trăm triệu đồng, tổ chức mua 147,4 tấn gạo, phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương trao tặng 14.740 hộ nghèo trong dịp Tết này... Dù chỉ là một trong những việc cụ thể thể hiện trách nhiệm và tình cảm với đồng bào, nhưng đã tạo dư luận tốt và thúc đẩy phong trào "Vì người nghèo" của cả xã hội.

Một cái Tết yên vui, êm ấm đã trải khắp non sông đất nước, ngay trong khó khăn bộn bề. Tết này thắm đượm nghĩa Đảng, tình dân và tình quân dân.

Chuyển động từ một số ngành, lĩnh vực

Trước thềm năm mới, kinh tế thế giới vào cơn suy giảm mạnh, tác động xấu của khủng hoảng tài chính thấm đến từng lĩnh vực sản xuất-kinh doanh của nước ta. Hậu quả thiên tai bất thường với những đợt mưa lũ lớn kéo dài tại Trung bộ, mưa trái mùa và triều cường ở Đồng bằng sông Cửu Long gây khó khăn nhiều mặt. Các đơn vị sản xuất-kinh doanh giảm một số ngày làm việc do nghỉ Tết Nguyên đán...

Trong hoàn cảnh đó, sản xuất công nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Vì vậy dễ hiểu là giá trị sản xuất công nghiệp tháng 1 năm nay theo ước tính (giá so sánh năm 1994) giảm 4,4% so với tháng 1 năm ngoái. Nhưng lại chưa có con tính nào đánh giá chính xác sự so sánh đó, vì tháng 1 năm ngoái không mất thời gian nghỉ Tết. Thế nhưng đã có thể khẳng định: Một số địa phương có quy mô sản xuất công nghiệp lớn vẫn duy trì được tốc độ tăng cao so với cùng kỳ năm trước. Đó là: Bà Rịa - Vũng Tàu tăng 13,9%, Khánh Hòa tăng 12,1%, Hải Phòng tăng 11,4%, Thanh Hóa tăng 11%. Còn tính theo ngành, sản lượng nhiều sản phẩm vẫn tiếp tục được duy trì và tăng; có thể kể khai thác dầu thô tăng 20,6%, biến thế điện tăng 15,2%, điện sản xuất tăng 13,8%, nước máy thương phẩm tăng 12,2%, xà phòng giặt tăng 11,6%, xi măng tăng 6,3%, thép tròn tăng 5%, thủy, hải sản chế biến tăng 3,4%... Chính trong khó khăn càng cần chắt chiu sự ổn định và tăng trưởng của mỗi sản phẩm, từng ngành, địa phương.

Mở đầu năm, nhà nông lo việc gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch lúa đông xuân, cây màu vụ đông trên cả nước và thu hoạch lúa mùa tại các địa phương phía Nam. Tính đến giữa tháng, cả nước đã gieo cấy được gần 1,8 triệu ha lúa đông xuân, xấp xỉ cùng kỳ năm trước. Bà con nhiều địa phương vừa xuống giống đã phải gieo sạ lại, như ở Cần Thơ tới 1,3 nghìn ha, An Giang 4,9 nghìn ha, Đồng Tháp 5,6 nghìn ha và cấy dặm lại hơn 50 nghìn ha. Bù lại cơ cấu lúa đông xuân có sự chuyển dịch tích cực, một số giống chất lượng cao được đưa vào gieo cấy, hứa hẹn tăng nguồn gạo xuất khẩu. Quá nửa diện tích lúa đông xuân vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã được thu hoạch. Gia súc, gia cầm nhìn chung không bị dịch bệnh hoành hành, dịch lở mồm, long móng và tai xanh đã được khống chế. Nuôi trồng thủy sản tiếp tục phát triển theo hướng kết hợp đa dạng loài trên nhiều loại mặt nước. Sản lượng thủy sản nuôi trồng ước đạt 144,5 nghìn tấn, tăng 3,9% so với cùng kỳ.

Đó là những tín hiệu cho một năm sản xuất mới, lắm khó khăn nhưng đầy triển vọng.

Thắng lớn của công tác chỉ đạo, điều hành

Chưa bao giờ công tác chỉ đạo, điều hành lại được tập trung cao độ, với sự quyết tâm cao và kiên trì đến thế. Những ngày đầu năm, Hội nghị lần thứ Chín Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X họp và khẳng định: Trong bối cảnh tình hình chính trị và kinh tế thế giới diễn biến hết sức phức tạp, yêu cầu phát triển ổn định, vững chắc của đất nước đòi hỏi phải quan tâm lãnh đạo, nâng cao hơn nữa chất lượng công tác dự báo, quy hoạch, kế hoạch, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế-xã hội.

Bài học quý báu đó được vận dụng ngay trong tháng mở đầu năm này. Đảng, Chính phủ đã ban hành một số văn bản quan trọng, trong đó có Nghị quyết về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2009. Chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương thực hiện quyết liệt các giải pháp nhằm thực hiện Nghị quyết kỳ họp thứ tư, Quốc hội Khoá XII, trọng tâm là ngăn chặn suy giảm kinh tế, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, đẩy mạnh xuất khẩu, kích cầu đầu tư và tiêu dùng, bảo đảm an sinh xã hội. Có thể nói, sau một năm thực hiện Quy chế làm việc của Chính phủ, sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, trong mọi lĩnh vực công tác đã có nhiều đổi mới. Kết quả đó được phát huy ngay từ tháng đầu năm nay, với các quy trình, thủ tục xử lý công việc được thực hiện theo hướng nhanh gọn.

Thường trực Chính phủ đã quyết định phương án sử dụng khoản kích cầu đầu tư 17.000 tỷ đồng được sử dụng chủ yếu bù lãi suất khi doanh nghiệp vay vốn lưu động phục vụ cho sản xuất-kinh doanh. Cấp bù lãi suất 4% cho doanh nghiệp tối đa 12 tháng. Các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đều được hưởng trực tiếp khoản kích cầu. Qua đó vừa hỗ trợ doanh nghiệp giảm bớt khó khăn, tiếp cận được với nguồn vốn ngân hàng với chi phí hợp lý, vừa tạo động lực cho hệ thống ngân hàng, tổ chức tín dụng mở rộng huy động, cung ứng vốn. Bộ Tài chính được giao bảo đảm nguồn 200 tỷ đồng để hình thành nguồn vốn ban đầu cho Quỹ bù đắp rủi ro bảo lãnh tín dụng; thực hiện giảm, giãn thuế giá trị gia tăng, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời gian từ ngày 1-2-2009 đối với một số hàng hóa, dịch vụ của các doanh nghiệp có mức thuế thay đổi so với năm 2008…

6 nhóm giải pháp đang được triển khai mạnh mẽ, đều khắp. Mọi cố gắng đều nhằm nhanh chóng đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh ngay từ sau Tết Nguyên đán để bù những gì giảm sút của tháng 1. Tích cực tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư phát triển. Nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp, kích thích đầu tư, mở rộng quy mô, phát triển sản xuất. Phối hợp thường xuyên, chặt chẽ, linh hoạt giữa các bộ, ngành liên quan trong thực hiện các Nghị quyết và nhiệm vụ được giao. Làm tốt công tác phân tích, đánh giá tình hình và dự báo, từ đó chủ động đề ra những giải pháp, biện pháp khắc phục, phòng ngừa nhằm giảm tối đa thiệt hại và hạn chế tác động tiêu cực đến sản xuất và đời sống dân cư. Triển khai khẩn trương, kịp thời, công bằng, đúng đối tượng các chủ trương, quyết định liên quan đến an sinh xã hội, bảo đảm mỗi người dân đều được hưởng quyền lợi và nhận được sự trợ giúp khi gặp khó khăn do thiên tai, hoạn nạn.

Còn 11 tháng nữa, nhưng như ông bà ta nói: Vạn sự khởi đầu nan. Tháng 1 đã là sự khởi đầu tạo đà cho những nhịp bước mới mạnh mẽ.

VIỆT ÂN