“Tường rêu”. Ảnh: Bùi Quốc Trung

Khai mạc ngày 2-8 tại trung tâm văn hóa Pháp tại Hà Nội (24 Tràng Tiền) và kéo dài đến hết tháng 8, triển lãm “Ảnh ba” của hai tác giả Bùi Quốc Trung và Phạm Đức Long đã thu hút sự quan tâm của đông đảo người xem. Triển lãm cho thấy hai cách nhìn, hai con đường nghệ thuật khác biệt thể hiện trong những bộ ba ảnh đen trắng về một nước Việt chân thực, sống động và có chiều sâu.

Khoảnh khắc lắng đọng

Điều đặc biệt của triển lãm là những bộ ba bức ảnh đen trắng chiếm phần lớn không gian khán phòng. Đó là những khoảnh khắc các tác giả ghi lại được qua một tấm rèm cửa ở một làng quê, những bậc cầu thang rêu phong ở một ngôi chùa… vận động theo tiến trình thời gian, của mạch suy nghĩ tạo nên những suy tưởng về bước đi của cuộc sống. Chẳng hạn, bộ ba bức ảnh Quốc Trung ghi lại chuyển động của sự sống từ một ô cửa qua bức rèm, ống kính của anh ghi lại hình ảnh một con trâu kéo xe đang chậm rãi bước đi, những người lao động đang hối hả với những công việc vất vả thường ngày và bức ảnh sau cùng là một cô bé đang dắt xe đạp. Cùng một vị trí quan sát, anh nhận ra bản thân trong đó có hàm chứa những thông điệp riêng. “Ngày bé, tôi vẫn nghe bố mẹ bảo rằng nếu con không học hành chăm chỉ thì chỉ có đi chăn trâu thôi, rồi lớn lên sẽ vất vả. Cô bé đi xe đạp chính là hình ảnh của tương lai đầy niềm tin hy vọng. Tôi đã ngồi ở vị trí đó suốt 8 tiếng đồng hồ để cảm nhận và ghi lại những hình ảnh ấy”-Quốc Trung tâm sự. Mỗi bức ảnh dù là chụp rong rêu, con người hay phiến đá cũng đều gợi cho người xem nhiều suy nghĩ, liên tưởng.

Cách ghi lại khoảnh khắc cuộc sống của Đức Long lại khác, anh mang đến cho người đọc cảm quan về sự lô-gích trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của con người. Các tác phẩm của anh không chỉ thể hiện sự gắn bó với truyền thống mà còn nói lên được những mâu thuẫn giằng xé của một xã hội đang phát triển nhanh chóng. Các nhân vật trong ảnh của anh dù già hay trẻ khi đặt trong khung cảnh quê hương đều mang sức biểu cảm mạnh mẽ. Những bức ảnh ấy không chỉ đối thoại với người xem mà còn đối thoại với nhau. Điều này đã tạo nên tính “động” trong ảnh Đức Long. Chính nhờ đó, những câu chuyện của anh không bao giờ đứt đoạn. Như bộ ba bức ảnh “Ngủ” anh chụp một ông cụ đang nằm ngủ trong căn nhà mang đậm dáng dấp làng quê nghèo Việt Nam, một ông cụ đang nằm trong căn nhà rộng thấp thoáng bóng một người đàn ông phía xa, một đứa trẻ đang nằm ngủ say sưa trên võng. Kết cấu bộ ba ấy có ý nghĩa như một bài văn mở, có mở bài, thân bài, kết luận và phần kết luận là đứa bé với một giấc mơ đẹp để hướng tới tương lai.

Nơi gặp gỡ xúc cảm

Phong cách sáng tác của hai tác giả rất khác nhau, Đức Long chụp ảnh động trong khi Quốc Trung lại chuyên về ảnh tĩnh nhưng những tác phẩm của họ đều nói lên cái tôi của mình khi cảm nhận về văn hóa Việt Nam. Hầu hết các bức ảnh đều không có tên và địa điểm cụ thể khiến độc giả phải mở rộng suy tưởng, lục tìm trong ký ức hoặc cuộc sống xung quanh để tìm thấy nét tương đồng hay phát hiện ra những điều mới mẻ. Nhà giáo Lê Hà – khách tham quan triển lãm chia sẻ: Những bức ảnh được trưng bày ở đây như lời nhắc nhở chung tới giới nghệ thuật rằng thời gian xóa đi tất cả, nếu không kịp ghi lại, mọi thứ sẽ phôi phai đi. Nhiều người muốn biết về quá khứ nhưng quá khứ đâu còn nữa. Triển lãm đã trưng bày những bức ảnh nhìn từ những góc nhìn rất độc đáo, đặc biệt hơn nữa là tác giả đã ghi lại chúng theo quá trình. Các tác giả gửi gắm cuộc đời trẻ của mình vào trong những bức hình đó”.

Chính vì vậy, Hu-bớt Ô-li-e (Tùy viên Văn hóa Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội) gọi triển lãm “Ảnh ba” là “Sự gặp gỡ của xúc cảm liên tục, thể hiện sự phát triển vượt trội của nghệ thuật nhiếp ảnh đương đại Việt Nam được cả thế giới biết đến”.

HỒNG THUẬN