Đói nghèo mãi đeo, bám người dân Đồng Văn

Những ngày trung tuần tháng Giêng năm 2008, ở huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, trên "nóc nhà" Tổ quốc, nhiệt độ nhiều ngày giảm xuống tới âm 3 độ C, nước đóng băng. Sương mù trắng đục mờ mịt thấm vào núi đá, phả hơi lạnh tê buốt thấu xương. Đợt rét kỷ lục vừa qua đã làm người dân nơi cao nguyên đá phải đối mặt với cái rét, cái đói và sự khan hiếm nước sinh hoạt.

Đồng Văn, mảnh đất địa đầu phía bắc của Tổ quốc, một cao nguyên rộng 451km2 mà chỉ có vỏn vẹn 15.000 héc-ta đất trồng trọt. Diện tích ấy được ghép lại từ hàng vạn mảnh đất rộng bằng manh chiếu, cho tới những hốc đất, hõm đất chỉ tra được vài hạt ngô.

Chính vì vậy, cuộc sống của đại bộ phận nhân dân trong huyện rất khó khăn. Đặc biệt là trong năm 2008 này, người dân trong huyện sẽ phải đối mặt với cái đói trong những ngày giáp hạt (từ tháng 3 đến tháng 6). Đây cũng là thời điểm vừa thiếu lương thực, vừa thiếu nước sinh hoạt. Ở Đồng Văn, chúng tôi được biết, đối với người nông dân, tài sản quý giá nhất không gì đánh đổi được, đó là con bò. Bò được nuôi để làm sức kéo là chính, nên mới có câu “nuôi bò trên lưng, trồng ngô trên đá”. Chị Sùng Thị Teo, xã Ma Lé cho biết, bởi đá nhiều hơn đất, đến ngọn cỏ còn hiếm nói gì thức ăn cho bò. Do vậy, bò không thể thả rông như dưới xuôi, nếu không cẩn thận nó có thể lộn cổ xuống vực sâu chỉ vì cố với một ngọn cỏ lơ thơ trên sườn núi. Nếu không phải đi cày, bò chỉ nằm trong chuồng. Thức ăn có người mang đến tận nơi... Thế nhưng đợt rét hại, rét đậm vừa qua, toàn huyện có tới gần một trăm con trâu, con bò chết rét. Ngô không trỉa hạt được, bò chết, sản xuất bị đình trệ nên cuộc sống của nhiều gia đình vốn đã khó khăn nay càng khó khăn hơn. Cái nghèo, cái đói ăn, khát nước ẩn giấu trong từng ngôi nhà; lẩn khuất sau những bờ rào đá.

Trước tình trạng trên, Ban CHQS huyện Đồng Văn và Bộ đội Biên phòng huyện tích cực bám dân, giúp bà con nông dân chống rét cho gia súc, gia cầm và chuẩn bị đất khi trời ấm lên là có thể sản xuất để kịp thời vụ. Thượng tá Nguyễn Văn Mạnh, Chính trị viên huyện đội Đồng Văn cho biết, trong đợt rét hại, rét đậm vừa qua, lực lượng vũ trang huyện phối hợp với các đoàn thể xã hội tổ chức tuyên truyền phòng, chống rét cho gia súc, gia cầm. Các tổ công tác của huyện đội xuống tận thôn, bản hướng dẫn nhân dân cách phòng, chống rét cho trâu, bò và làm đất, ủ phân, khi thời tiết thuận lợi thì gieo hạt kịp thời. Ở các xã biên giới Lũng Cú và Ma Lé, Lũng Táo... thường xuyên có lực lượng quân đội bám cơ sở. Chính vì vậy, công tác chống rét cho cây trồng, vật nuôi được triển khai một cách nhanh nhất, giảm được thiệt hại cho người dân. Mặt khác, Ban CHQS huyện còn vận động cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị quyên góp quần áo, đóng góp tiền để ủng hộ các gia đình đang gặp khó khăn. Thiếu úy Nguyễn Văn Minh, cán bộ Trạm biên phòng Lũng Cú thuộc đồn biên phòng Lũng Cú, cho biết, cán bộ, chiến sĩ trong trạm liên tục bám cơ sở vận động nhân dân tích cực phòng, chống rét cho cây trồng, vật nuôi, khắc phục khó khăn về thời tiết để sản xuất kịp thời vụ.

Ông Sùng Đại Hùng, Phó bí thư Huyện uỷ, Chủ tịch UBND huyện Đồng Văn đưa ra những con số thống kê: Thu nhập bình quân đầu người ở Đồng Văn khoảng 200.000 đồng/tháng, không bằng tiền ăn sáng một tháng của người nơi thành phố, thị xã dưới xuôi. Chính vì vậy, tỷ lệ hộ nghèo ở Đồng Văn chiếm tới 60,08%, cao nhất tỉnh. Cũng do vậy, sau nhiều năm thành lập mà huyện lỵ vẫn chưa lên nổi cấp thị trấn; trụ sở huyện vẫn "ăn gửi nằm nhờ " ở xã Đồng Văn. Huyện Đồng Văn có 8 cái nhất (bát nhất) của tỉnh. Đó là: đá nhiều nhất, đất đai ít nhất, nước ít nhất, đường biên giới dài nhất (hơn 52 ki-lô-mét), người Mông nhiều nhất, thu ngân sách ít nhất, tỷ lệ hộ nghèo nhiều nhất, có nhiều xã biên giới nhất. Thời tiết ở Đồng Văn rất khắc nghiệt, thiếu nước nên chỉ gieo trồng được một vụ ngô (lúa) 6 tháng, những tháng còn lại người dân địa phương phải trồng thêm rau để có cái ăn... Sau đợt rét hại, rét đậm lịch sử vừa qua, Đảng bộ và nhân dân huyện Đồng Văn triển khai nhiều biện pháp tích cực để khôi phục sản xuất, chống đói, chống khát. Huyện triển khai kịp thời việc hỗ trợ phân bón cho nhân dân theo Chương trình 134, 135; đồng thời chỉ đạo các địa phương tiến hành gieo lại những nương ngô bị chết rét và gieo nốt số còn diện tích đất còn lại. UBND huyện cũng có kế hoạch trợ giúp cho những hộ khó khăn trong những tháng giáp hạt, đồng thời vận động tinh thần tương thân tương ái ngay trong cộng đồng dân cư ở địa phương. Các bể chứa nước mưa được xây dựng từ những năm trước không cung cấp đủ nước sinh hoạt, vì vậy cũng như những năm trước, trong thời điểm thiếu nước nghiêm trọng, UBND huyện sẽ chỉ đạo các cơ quan chức năng cho xe chở nước đến trung tâm các xã cung cấp nước cho nhân dân...

Nhờ có sự hỗ trợ kịp thời của Huyện uỷ, UBND huyện cùng cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang huyện, nên người dân nơi đây phần nào vơi đi những khó khăn trong cuộc sống. Hiện nay, bà con trong huyện đang khẩn trương bắt tay vào sản xuất cho kịp thời vụ... Tuy nhiên, cuộc sống của đồng bào các dân tộc huyện Đồng Văn vẫn đang gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong mùa giáp hạt, hơn lúc nào hết đang rất cần những nghĩa cử cao đẹp "nhường cơm, sẻ áo" của các nhà hảo tâm trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, cần có sự đầu tư của tỉnh, của Trung ương, trước hết là nâng cấp hệ thống giao thông, nghiên cứu tìm nguồn nước cứu khát, tiếp đó có chính sách hỗ trợ để Đồng Văn từng bước ổn định, phát triển trên tiềm năng vốn có của mình.

Bài và ảnh: VIỆT PHƯƠNG và THU HƯƠNG