Cán bộ, chiến sĩ Đơn vị T25 cùng nhân dân xã Nà Cang làm đường vào bản.

Lá cờ đỏ sao vàng giữa nóc Nhà văn hóa bản Nà Cang (xã Mường Và, huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La) bay phần phật trong gió chiều biên giới. Những ngả đường bê tông dẫn lối tới tận chân cầu thang từng ngôi nhà sàn cột gỗ đỏ au, mái xi măng trắng níu làn khói bếp lan tỏa... Rồi sẽ có một ngày, Mường Và và huyện Sốp Cộp cũng vươn lên giàu mạnh.

Mục tiêu đó đã và đang được hiện thực hóa bằng sự phấn đấu của cấp ủy, chính quyền địa phương cùng cán bộ, chiến sĩ Đoàn kinh tế-quốc phòng Sông Mã, Quân khu 2.

Sát cánh cùng cấp ủy, chia sẻ với người dân

Cả 76 bản người Mông, Khơ Mú, Cao Lan... thuộc 4 xã biên giới Mường Và, Mường Lạn, Nậm Lạnh, Sốp Cộp  của huyện Sốp Cộp tỉnh Sơn La đều thuộc diện “đặc biệt khó khăn”. Một thời, không ít người dân ở đây bị kẻ xấu xúi giục theo đạo trái phép, vượt biên giới hoạt động phi pháp, nghiện hút, buôn bán thuốc phiện... Sản xuất kém phát triển, tập tục lạc hậu, giao thông cách trở, trình độ dân trí còn hạn chế khiến cho đời sống nhân dân muôn vàn khó khăn (trước năm 2002, tỷ lệ hộ đói, nghèo chiếm hơn 70%), trật tự xã hội, an ninh chính trị tiềm ẩn những diễn biến phức tạp. Thực hiện chủ trương của Đảng, cán bộ, chiến sĩ của Đơn vị T25 (thuộc Đoàn kinh tế-quốc phòng Sông Mã, Quân khu 2) ba lô trên vai về đây triển khai các dự án xóa đói, giảm nghèo, tham gia giúp cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng cơ sở chính trị bản, xã vững mạnh. Nhớ lại những ngày  ấy, không ai có thể quên được khó khăn, thiếu thốn... mà họ phải đương đầu. Đường đi chỉ là những lối mòn thử sức đôi chân. Không điện, không nước sạch... nhưng ý chí, nhiệt huyết quyết tâm làm thay đổi cuộc sống của đồng bào đã giúp họ vượt qua mọi khó khăn, thử thách.

Nhận thức rõ việc củng cố, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh là điều kiện, điểm tựa cho  việc triển khai các dự án thành công, Đảng ủy, chỉ huy đơn vị đã chủ động cùng cấp ủy, chính quyền các địa phương tổ chức kết nghĩa, đề ra quy chế phối hợp hoạt động. Tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng các kế hoạch, chương trình hành động phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, giúp dân xóa đói, giảm nghèo, xây dựng cơ sở hạ tầng, nâng cao đời sống, trình độ dân trí. Mỗi cơ quan, đội sản xuất kết nghĩa với cấp ủy, đoàn thể các bản, đồng thời nhận trách nhiệm giúp đỡ, xây dựng điểm từ 1 đến 2 bản, giúp các chi bộ, chi hội trong bản phương pháp, cách thức sinh hoạt, tổ chức hoạt động. Từng nội dung cụ thể được hai bên đặt ra, trong đó quan tâm hàng đầu công tác xây dựng chi bộ trong sạch, vững mạnh, gắn với xây dựng chính quyền, đoàn thể, tổ chức quần chúng vững mạnh. Chi hội Cựu chiến binh, Đoàn thanh niên, lực lượng dân quân được lựa chọn là nòng cốt trong các phong trào xung kích ở địa phương. Tích cực tuyên truyền, vận động Chi hội Phụ nữ, Mặt trận Tổ quốc... tham gia hưởng ứng, tạo khí thế trong nhân dân. Bám cấp ủy, chính quyền, bám nhân dân, bám địa bàn, thực hiện phương châm “Cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc”, cán bộ, chiến sĩ kiên trì làm việc theo đúng tinh thần cụ thể, thiết thực, hiệu quả để người dân làm theo. Sống gắn bó với nhân dân, không có việc gì bộ đội đứng ngoài cuộc.

Thiếu tá, y sĩ Vũ Tiến Trung, người được bà con gọi là “Quân y của bản” kể lại: Nhiều đêm mưa gió, nhận được tin có những ca bệnh cần cấp cứu, anh em trong đơn vị chẳng một chút nề hà, đi bộ hàng chục km để đến với người bệnh. Nhiều ca vượt khả năng chuyên môn nhưng bằng tình cảm, tinh thần hết mình vì người bệnh, các anh đã cứu sống người bệnh. Ví dụ như trường hợp một thanh niên ở bản Nà Vèn ăn lá ngón ngộ độc nặng; một phụ nữ ở Nà Cang sinh con bị băng huyết; một người khác bị rắn độc cắn...

Bắt đầu từ tạo niềm tin

Thượng tá Đào Anh Dũng, Chính ủy Đơn vị T25 khẳng định với chúng tôi rằng, đối với bà con các dân tộc, điều quan trọng nhất là phải tạo được niềm tin. Tin rồi thì việc gì đồng bào cũng làm theo. Mà kinh nghiệm cho thấy, để đồng bào tin thì bộ đội phải trực tiếp làm, hướng dẫn bà con làm theo bằng cách “cầm tay chỉ việc”. Đơn vị tổ chức cho các đội sản xuất đưa cán bộ, đội viên trực tiếp “nằm bản”; phối hợp với Trung tâm Khuyến nông huyện mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng kinh nghiệm trồng lúa nước, trồng cây ăn quả, trồng cây trên đồi núi dốc, kỹ thuật nuôi bò sinh sản, trồng sắn, ngô cao sản... đưa khoa học kỹ thuật ứng dụng vào sản xuất. Bộ đội thực hiện bước cơ bản là tạo dựng mô hình trình diễn (để bà con thấy, hiểu) rồi triển khai thành các mô hình sản xuất thực tế (để hướng dẫn bà con làm theo). Thành công nhất là mô hình trồng lúa nước với loại lúa tẻ Nhị ưu cho năng suất 8,9 tấn/ha, cao gấp 2 lần so với cách trồng truyền thống. Loại lúa nếp 87-2 đạt 7,9 tấn/ha, tăng gấp 2,25 lần. Đến nay, nhân dân các bản đã mở rộng vùng lúa nước, giải quyết được một phần lương thực cơ bản. Đoàn còn tham gia làm mới nhà văn hóa, lớp học, đường liên bản, đường nước sạch, cầu treo, cầu gỗ... rồi vận động nhân dân đưa trâu bò ra khỏi gầm nhà, quy hoạch vùng định cư ổn định, xây dựng các bản mới... Đời sống của bà con các dân tộc thay đổi hẳn. Chủ tịch UBND xã Mường Và, ông Vi Văn Chỉnh cười mãn nguyện:

- Nhờ bộ đội mà bà con mình thay đổi hẳn nếp sống. Không còn nhiều nhà nuôi nhốt trâu, bò dưới gầm sàn. Không còn người cúng ma lúc ốm đau. Không còn phá rừng nữa. Bây giờ, dân trí của bà con cũng khá rồi, biết làm lúa nước, biết áp dụng kỹ thuật... Trước đây, 50% dân trong xã thiếu ăn, giờ chỉ còn 30% thôi.

Chủ tịch UBND xã Mường Và còn nói đến thành công trong đấu tranh, tố giác hàng chục đối tượng nghiện hút, xóa bỏ nhiều tụ điểm trồng, sử dụng cây thuốc phiện nhờ sự giúp đỡ của bộ đội.

Thượng tá Đào Anh Dũng khẳng định: Xây dựng cơ sở chính trị ở xã, bản, giúp dân xóa đói, giảm nghèo là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta. Muốn làm tốt phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị với địa phương mà điều quan trọng nhất là củng cố các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, trở thành nơi hội tụ sức mạnh của toàn dân. Cơ sở phải là nơi vừa truyền tải chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, vừa là nơi trực tiếp tổ chức triển khai thực hiện. Với vai trò “cố vấn”, Đoàn kinh tế-quốc phòng phải tích cực đổi mới cải tiến phương pháp, hình thức tham mưu, tư vấn chính xác, hiệu quả các mặt công tác, giúp địa phương triển khai thực hiện các nhiệm vụ. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP về hỗ trợ giảm nghèo cho 61 huyện nghèo trong cả nước. Mô hình các đoàn kinh tế-quốc phòng bám đất, bám dân nhằm hỗ trợ giảm nghèo nhanh, bền vững có ý nghĩa to lớn về kinh tế, chính trị, an ninh, quốc phòng... Bộ đội vừa làm, vừa vận động, tuyên truyền nhân dân định canh, định cư, ổn định đời sống, không nghe lời kẻ xấu... củng cố, xây dựng thế trận lòng dân, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh khu vực biên giới...

Bài và ảnh: ANH THU-ĐÀO LONG