QĐND - Đúng vào dịp kỷ niệm 65 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội Việt Nam (6-1-1946), chúng tôi đã có dịp trở lại Tuyên Quang - Thủ đô kháng chiến thời kỳ 9 năm chống thực dân Pháp. Vẫn còn đó những “rừng cọ, đồi chè, đồng xanh ngào ngạt” (thơ Tố Hữu) nhưng cảnh quan, diện mạo vùng ATK (an toàn khu) đã ngày thêm khởi sắc hơn xưa…

Cùng trở lại chiến khu xưa với tôi hôm ấy có một số phóng viên trẻ đang công tác tại một số cơ quan báo chí ở Hà Nội. Không ít người lần đầu lên với ATK nên họ tỏ rõ sự háo hức, thích thú. Có người tranh thủ tham quan, du ngoạn. Có người tỷ mẩn ghi chép, hỏi chuyện nhân chứng. Lại có người phấn khích nhờ đồng nghiệp “nháy” cho mấy kiểu ảnh làm kỷ niệm tại những dấu tích lịch sử như đình Tân Trào, đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào, hầm trú ẩn và ngôi nhà sàn Chủ tịch Tôn Đức Thắng từng sống và làm việc...

Ngôi nhà sàn Chủ tịch Tôn Đức Thắng từng sống và làm việc ở Khu di tích Ban Thường trực Quốc hội (thuộc thôn Chi Liền, xã Trung Yên, huyện Sơn Dương).

Cô Nguyễn Thị Thanh Hải, hướng dẫn viên Khu Du lịch lịch sử - văn hóa và sinh thái Quốc gia Tân Trào nói với chúng tôi: Qua khảo sát, thống kê, tại Tuyên Quang có tới 177 di tích lịch sử, hầu hết liên quan đến quá trình hoạt động của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Tôn Đức Thắng, các bộ, ngành, đơn vị LLVT… trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Tuy nhiên, do điều kiện chưa cho phép, hiện mới chỉ có khoảng 50 điểm di tích lịch sử được đưa vào khai thác phục vụ khách tham quan, du lịch.

Hôm đến thăm Khu di tích Ban thường trực Quốc hội tại thôn Chi Liền, xã Trung Yên, huyện Sơn Dương, chúng tôi đã “thực mục sở thị” những bức ảnh, dấu tích và nhiều kỷ vật quý giá một thời đang được lưu giữ tại đây. Có những hiện vật mang dấu ấn thời đại như bản in gốc Hiến pháp Việt Nam năm 1946, cũng có những hiện vật hết sức đời thường, thiết thực của một thời ở rừng như chiếc bẫy chuột do tự tay Chủ tịch Tôn Đức Thắng làm ra...

Trở lại nơi Quốc hội một thời kháng chiến, chúng tôi may mắn gặp cụ Ma Văn Ái, dân tộc Tày, người từng tham gia làm công tác bảo vệ ở ATK. Năm nay đã 83 tuổi nhưng nom cụ Ái vẫn rất khỏe và minh mẫn. Cụ nhớ lại: “Tôi sinh ra và lớn lên ở xã Trung Yên này. Sau ngày toàn quốc kháng chiến năm 1946, nhà tôi có một số đồng chí cán bộ ở Bộ Công an đến trọ, trong đó có đồng chí Trần Quốc Hoàn. Khi ấy tôi mới 16 tuổi. Thấy tôi trẻ khỏe, nhanh nhẹn, thật thà, các đồng chí ấy đã chọn tôi cùng 50 thanh niên nữa sang Quế Lâm (Trung Quốc) học làm công tác bảo vệ an ninh. Sau khi về nước, tôi tham gia bảo vệ vùng an toàn khu này. Tôi đã nhiều lần được gặp Bác Tôn. Ngày đó Bác cùng Ban thường trực Quốc hội làm việc ở đây. Vùng này trước toàn là rừng nứa, rất um tùm, kín đáo…”.

Được biết, sau cuộc Tổng tuyển cử bầu ra Quốc hội khóa I, do điều kiện chiến tranh nên hoạt động lập pháp chủ yếu thông qua Ban Thường trực Quốc hội. Nơi làm việc của Ban thường trực Quốc hội trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang cũng thay đổi nhiều lần, nhưng lâu nhất (từ giữa năm 1952 đến tháng 7-1954) là tại thôn Chi Liên, xã Trung Yên, thuộc huyện Sơn Dương. Tại đây đã diễn ra nhiều sự kiện quan trọng do Quyền Trưởng ban Thường trực Quốc hội Tôn Đức Thắng chủ trì như: Hội nghị liên tịch giữa Ban thường trực Quốc hội với Ủy ban mặt trận Liên Việt; soạn thảo nội dung và chuẩn bị tài liệu cho Kỳ họp thứ 3, Quốc hội Khoá I (khóa họp duy nhất tại chiến khu Việt Bắc diễn ra từ ngày 1 đến ngày 4-12-1953); cùng Chính phủ họp quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ; tổ chức Hội nghị mở rộng để thảo luận bản Hiệp định đình chiến và thông qua Nghị quyết của hội nghị ngày 27-7-1954… Dưới sự lãnh đạo của đồng chí Tôn Đức Thắng, Ban Thường trực Quốc hội đã hoạt động tích cực và luôn cùng Chính phủ quyết định những chính sách toàn dân đẩy mạnh cuộc kháng chiến đi tới thành công.

Nơi làm việc của Ban thường trực Quốc hội tại thôn Chi Liền, xã Trung Yên năm xưa nay đã trở thành Khu di tích lịch sử cách mạng. Được sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước và Quốc hội, ngày 22-6-2010 công trình xây dựng Nhà lưu niệm và hạ tầng kỹ thuật khu di tích Ban Thường trực Quốc hội được khởi công xây dựng. Và ngày 2-1-2011 vừa qua đã chính thức khánh thành với tổng diện tích hơn 2.000m², trong đó riêng Nhà lưu niệm là 300m². Công trình được xây dựng không chỉ giúp cho các thế hệ đại biểu Quốc hội nhớ về cội nguồn cách mạng Tân Trào - Việt Bắc, mà còn giúp cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ hôm nay và mai sau, hướng về cội nguồn cách mạng, về Thủ đô kháng chiến.

Lẽ dĩ nhiên, Thủ đô kháng chiến Tuyên Quang, trong đó huyện Sơn Dương được coi là trung tâm chính trị thời ATK, không thụ động đón đợi sự quan tâm của trên, mà địa phương đang nỗ lực trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội. Theo lãnh đạo huyện Sơn Dương, trong 5 năm qua (từ năm 2005 đến năm 2010), cơ cấu kinh tế của huyện đã có sự chuyển dịch rõ nét theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp - xây dựng, dịch vụ; giảm tỷ trọng nông, lâm nghiệp. Năm 2010, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng đã chiếm 38,8%, nông - lâm nghiệp chiếm 34,9%, dịch vụ chiếm tới 26,3%. Mặc dù là huyện nghèo, nhưng thu nhập bình quân đầu người của Sơn Dương vẫn đạt 12,24 triệu đồng/năm. Đặc biệt, kết cấu hạ tầng phục vụ dịch vụ du lịch từng bước được đầu tư, tôn tạo. Một số điểm di tích lịch sử đã thu hút đông đảo du khách đến tham quan, du lịch. Huyện cũng đã bước đầu phát triển một số sản phẩm hàng hóa đặc thù để phục vụ khách du lịch như: Dệt thổ cẩm, mây, tre đan... Trong 5 năm qua, đã có hơn 1 triệu lượt khách đến tham quan, du lịch tại vùng ATK này.

Dẫu vậy, với 177 điểm di tích lịch sử trên địa bàn Tuyên Quang, trong đó mới chỉ có 50 điểm được đưa vào khai thác hoạt động dịch vụ, du lịch là chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của địa phương. Đó là điều mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân “Thủ đô kháng chiến” tiếp tục phấn đấu để thế mạnh vùng ATK thuở nào ngày càng được phát huy, khởi sắc.

Bài, ảnh: Lế Thiết Hùng