Người dân huyện Nhà Bè vẫn phải đi mua từng can nước sạch về dùng.

Thiếu nước sạch là nỗi khổ lâu nay của nhiều hộ dân ở các quận, huyện vùng ven của Thành phố Hồ Chí Minh. Bước vào mùa khô, tình trạng này càng trở nên gay gắt. Tuy nhiên, Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) lại vừa trình lên UBND thành phố phương án tăng giá nước từ 24% đến 86% so với giá nước hiện hành. Vì sao phải tăng giá như vậy?

Sống ở đô thị lớn vẫn “khát”...

Chị Lê Thị Tuyết Mai, ngụ trên đường Huỳnh Tấn Phát (khu phố 5, huyện Nhà Bè) cho chúng tôi biết: “Từ sau Tết Nguyên đán đến nay, nước sạch ở đây thiếu trầm trọng. Mặc dù đường ống nước đã lắp đến một số hộ dân, nhưng ban ngày chẳng có giọt nào chảy cả”. Từ cuối tháng 2 đến nay, cả ngàn hộ dân trên các tuyến đường Phạm Hữu Lầu (quận 7), Huỳnh Tấn Phát, Đặng Nhữ Lâm (huyện Nhà Bè) ngày nào cũng phải đi mua nước. Công ty cổ phần Cấp nước Nhà Bè đã dùng xe bồn, vận chuyển hơn 1.500m³ nước mỗi ngày bơm vào các bồn công cộng để phục vụ dân, nhưng chỉ đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu.

Trên tuyến đường Lê Văn Lương, thuộc xã Phước Kiển (huyện Nhà Bè), có nhiều điểm “đổi nước” miễn phí cho các hộ chưa được sử dụng nguồn nước máy. Tuy nhiên, người dân lại không được hưởng chính sách ưu đãi đó. Nguồn nước này đã bị một số cá nhân lợi dụng bán lại cho dân với giá “cắt cổ” từ 75.000 đến 88.000 đồng/m³. Những ngày nắng nóng kéo dài, giá nước còn bị “đẩy” lên hơn 170.000 đồng/m³.

Tại khu dự án B, làng đại học xã Phước Kiển, sống trong những căn biệt thự sang trọng cũng thiếu nước sạch. Ông Huỳnh Quốc Anh, một người sống ở đây nói rằng: “Nỗi lo thiếu nước của chúng tôi cũng chẳng khác gì nỗi lo kiếm tiền hằng ngày của người nghèo. Các gia đình phải cắt cử người thức đêm để bơm nước. Nhà tôi chỉ bơm được nước từ 2 giờ đến 4 giờ hằng ngày. Nhưng cũng chỉ bơm được khoảng 1.000 lít thôi. Có máy giặt cũng không dám dùng”. Thiếu nước, người dân xã Phước Kiển phải mua thêm nước sinh hoạt với giá 46.000 đồng một bình nước 500 lít. Ở khu vực gần bến phà Nhà Bè, hầu như ngày nào các gia đình cũng phải đi mua nước sạch. Nhà anh Nguyễn Văn Vĩnh có 5 nhân khẩu, do thiếu nước nên mỗi ngày phải mua thêm 300 lít với giá 35.000 đồng. Anh Vĩnh nói: “Nước khoan ở đây vàng khè, chỉ để rửa chân, tay thôi. Để có nước ăn uống, chúng tôi phải mua nước sạch với giá đắt gấp hơn 10 lần giá của Nhà nước. Bình quân mỗi hộ phải chi thêm 1,5 triệu đồng/tháng để mua nước sạch”.

Đến khu phố 5 (phường 7, quận 8), chúng tôi vẫn bắt gặp cảnh người dân phải xách từng can nước từ đường nhựa về nhà. Bà Lê Thị Thảo, sau khi đổ can nước vào chiếc thùng phi, bức xúc kể: “Hơn 8 năm nay, chúng tôi mòn mỏi chờ đợi nguồn nước sạch nhưng chẳng thấy đâu?”. Không chỉ một số khu vực của quận 7, quận 8, huyện Nhà Bè, huyện Bình Chánh, mà nhiều khu vực trên địa bàn các quận Bình Tân, Tân Phú, Thủ Đức cũng trong cảnh thiếu nước sạch.

Theo thống kê của Sawaco, hiện toàn thành phố đang thiếu khoảng 350.000m³ mỗi ngày. Nhưng chính Sawaco lại vừa trình phương án tăng giá nước sạch lên UBND Thành phố Hồ Chí Minh với lý do có nhiều biến động tăng lên của các chi phí sản xuất nước. Nghe tin này người dân rất lo ngại, nhất là trong thời kỳ kinh tế bị suy giảm, thu nhập của họ ít đi.

Theo phương án trên, việc tính định mức giá nước theo hộ gia đình, chứ không tính theo số nhân khẩu như trước đây. Nếu một hộ dân sử dụng 10m³/tháng, sẽ tính giá 4.500 đồng/m³, nếu sử dụng trên 10m³ sẽ phải trả theo giá 7.900 đồng/m³. So sánh với mức giá nước sạch theo định mức đang áp dụng ở Thành phố Hồ Chí Minh, mức giá này tăng từ 24% đến 86% (đã tính thuế giá trị gia tăng). Những tập thể, hộ gia đình sử dụng nước ngoài định mức sẽ tính theo giá 7.900 đồng/m³. Những đơn vị sản xuất - kinh doanh, cơ quan hành chính sự nghiệp hiện nay phải trả từ 4.500 đến 6.000 đồng/m³, theo phương án đề xuất giá mới của Sawaco sẽ phải trả 13.000 đồng/m³ (đối với những đơn vị sản xuất - kinh doanh). Việc tính giá nước theo hộ gia đình là không công bằng. Bởi vì, số nhân khẩu ở các hộ dân không đồng đều. Có hộ chỉ vài ba người, nhưng đa số là các gia đình có từ 4 đến 6 người. Nếu tính giá nước định mức theo hộ, thì những gia đình đông nhân khẩu sẽ bị thiệt thòi. Theo qui định hiện nay, mỗi người dân được hưởng định mức 4m³/tháng với giá 2.700 đồng/m³, một gia đình có 4 nhân khẩu được hưởng định mức là 16m³/tháng. Nếu theo cách tính mới, định mức sử dụng nước của các hộ dân bị giảm đi một nửa.

Chưa đầu tư mở rộng mạng cấp nước

Trong buổi tọa đàm “Nói và làm” do Hội đồng nhân dân và Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức đầu tháng 3-2009, hàng trăm người dân đã gửi câu hỏi đến Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Phương Thảo và ngành cấp nước, đều tập trung vào một nội dung: “Bao giờ thành phố cung cấp đủ nước sạch cho người dân?”.

Lãnh đạo Sawaco thừa nhận chưa đủ khả năng để cung cấp nước sạch. Nhiều địa bàn, mạng cấp nước chưa được triển khai, mặc dù những nơi đó đã đô thị hóa. Ông Lý Chung Dân, Phó tổng giám đốc Sawaco nói rằng: “Chúng tôi đã vận hành tối đa công suất của các nhà máy nước trong thành phố, nhiều nhà máy còn hoạt động quá mức độ an toàn. Cụ thể, Nhà máy nước Thủ Đức nhiều khi vượt công suất cho phép 20.000m³/ngày. Tổng sản lượng nước cung cấp cho thành phố là 1.250.000m³/ngày, nhưng vẫn không đủ cung cấp cho nhu cầu của người dân”. Theo lãnh đạo ngành cấp nước, khó khăn nhất để phát triển mạng cấp nước ở Thành phố Hồ Chí Minh là thiếu vốn. Những nơi chưa có nước sạch đã có dự án đầu tư phát triển mạng cấp nước, nhưng không tìm đâu ra kinh phí để làm. Đối với vấn đề này, lãnh đạo thành phố hứa sẽ tìm nguồn vốn từ kích cầu, hoặc đứng ra bảo lãnh để Sawaco có tiền phát triển mạng cấp nước.

Về phương án tăng giá nước, ông Đặng Văn Khoa, đại biểu HĐND thành phố cho rằng: “Thất thoát nước sạch ở Thành phố Hồ Chí Minh cao nhất nước (từ 34% đến hơn 42%). Bình quân mỗi ngày, Sawaco để thất thoát 500.000m³ nước, ước tính khoảng 3,8 tỉ đồng. Nếu giảm tỷ lệ thất thoát nước xuống dưới 10%, thì không cần phải tăng giá nước”. Trong thời gian từ năm 2005 đến 2007, nước sạch ở Thành phố Hồ Chí Minh không đủ cung cấp cho dân, nhưng đã xảy ra tình trạng nước đục, nước bẩn. Mỗi lần giải quyết các vụ việc này, ngành nước lại tốn hàng triệu mét khối nước để súc rửa. Không những vậy, tình trạng vỡ đường ống, rò rỉ liên tục xảy ra, mà sự thất thoát này người dân phải gánh chịu. Do vậy, tăng giá nước ở thời điểm hiện nay là không thuyết phục, là biểu hiện yếu kém trong phục vụ và quản lý của ngành cấp nước

Bài và ảnh: LÊ PHI HÙNG