Hơn mười năm qua, các tỉnh ven biển khu vực Đồng bằng sông Cửu Long xác định thủy sản là ngành kinh tế mũi nhọn, trong đó đi đầu là nghề nuôi tôm sú xuất khẩu. Nghề này từ quảng canh cải tiến đến công nghiệp và bán công nghiệp tạo nguồn nguyên liệu tại chỗ cho gần 30 nhà máy chế biến thủy sản, đã làm thay đổi bộ mặt của hàng chục xã ven biển. Vụ nuôi tôm sú năm 2007 các tỉnh trong khu vực đánh giá là ổn định và thuận lợi nhất trong vài năm qua, diện tích tôm

Nuôi tôm sú. Ảnh: Internet

nuôi bị thiệt hại rất thấp, giá tôm nguyên liệu tương đối ổn định. Tuy nhiên, phần lớn các hộ sau khi thu hoạch thì lợi nhuận rất ít, thậm chí có hộ thua lỗ.

Theo báo cáo của Sở Thủy sản Bạc Liêu toàn tỉnh có 95.000ha được thả tôm sú giống, trong đó 9.857ha nuôi theo mô hình công nghiệp và bán công nghiệp còn lại là quảng canh cải tiến. Đến nay đã có hơn 80% diện tích đã thu hoạch xong, năng suất bình quân cho mô hình cải tiến là 550kg/ha, còn mô hình công nghiệp và bán công nghiệp bình quân là 3-3,5 tấn/ha và chỉ có hơn 15% hộ nuôi bị lỗ vốn, còn lại từ hòa đến lãi. Còn theo số liệu của các tỉnh, tình hình nuôi tôm sú năm nay chuyển biến theo hướng tích cực, diện tích tôm nuôi thiệt hại ở mức khá thấp chiếm từ 15 đến 20%; chỉ có 16-18% hộ nuôi lỗ vốn và hơn 40% hộ lấy công làm lãi.

Nghề nuôi tôm ở ĐBSCL đã có từ những năm đầu thập niên 90 thế kỷ trước với mô hình luân canh lúa-tôm sú bền vững, có nghĩa là sử dụng tôm giống và thức ăn tự nhiên, năng suất chỉ đạt khoảng 250 kg/ha. Nay mô hình này không còn phù hợp với nhiều rủi ro: tôm nuôi thường cho thu hoạch sớm còn sản xuất lúa luôn thất mùa do nước mặn kéo dài cây lúa sống èo uột. Trong những năm gần đây nghề này phát triển theo mô hình bán thâm canh công nghiệp (diện tích này không nhiều) và quảng canh cải tiến ít thay nước.

Anh Nguyễn Văn Là ở xã Hòa Tú, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng bức xúc nói: Còn nhớ mười

Người nuôi tôm sú các tỉnh ven biển ĐBSCL sau một vụ nuôi thu hoạch được từ 30-40 triệu đồng gọi là trúng mùa. Nhưng tính lại chi phí đầu tư, con giống, thức ăn, lãi vay ngân hàng… còn lại chẳng là bao. Hình như việc tái đầu tư của người nuôi tôm sú không còn, chưa kể môi trường nước, thời tiết thay đổi, con giống chất lượng kém, dịch bệnh, chi phí sinh hoạt… nếu thất bại đành mang nợ. Họ lại tiếp tục cái vòng luẩn quẩn chạy đôn chạy đáo tìm ngân hàng hay tiếp cận nguồn vay ngoài để tiếp tục nuôi tôm, lại thiếu vốn, thiếu kiến thức khoa học-kỹ thuật… nên hiệu quả từ nuôi tôm sú không cao. Khi gặp bà con, chúng tôi được nghe nói hơn 70% diện tích tôm nuôi chậm lớn do môi trường bị ô nhiễm, đất nuôi tôm bị khai thác quá mức nên bị chai, tôm giống chất lượng không cao…

năm trước đây, khi môi trường nước ổn định, bà con nơi đây đến vụ nuôi tôm đầu tư cải tạo không nhiều, chỉ việc mua con giống về thả, cho thức ăn viên chế biến loại rẻ tiền sau 3-4 tháng nuôi cho thu hoạch tôm đạt trọng lượng cao. Còn hiện nay thả tôm nuôi hơn 6 tháng mà cỡ tôm chỉ còn bằng nửa. Theo chiết tính, chi phí từ lúc đầu tư đến thu hoạch, giá thành một ki-lô-gam tôm sú thương phẩm không dưới 70.000 đồng. Trong khi đó cỡ tôm trên bán cho thương lái khoảng 45-50 nghìn đồng/kg. Chưa thu hoạch đã biết chắc lỗ.

Còn ông Trần Quốc Hương xã Tạ An Khương, Đầm Dơi, Cà Mau cho biết: Vụ nuôi tôm sú năm nay trên diện tích một ha, tôi thả 200.000 con giống. Đầu vụ thời tiết khá thuận lợi, hy vọng năm nay sẽ trúng mùa gỡ gạc lại những năm trước. Nhưng đằng này ngược lại, mừng chưa được bao lâu tôm phát bệnh liên tục. Bao nhiêu tiền bạc đổ vào ao nuôi tôm sú, sau 6 tháng nuôi tôm không lớn, thu hoạch gần 2 tấn, trừ chi phí lỗ 35 triệu đồng, nên đành mang thêm nợ.

Người nuôi tôm sú các tỉnh ven biển ĐBSCL sau một vụ nuôi thu hoạch được từ 30-40 triệu đồng gọi là trúng mùa. Nhưng tính lại chi phí đầu tư, con giống, thức ăn, lãi vay ngân hàng… còn lại chẳng là bao. Hình như việc tái đầu tư của người nuôi tôm sú không còn, chưa kể môi trường nước, thời tiết thay đổi, con giống chất lượng kém, dịch bệnh, chi phí sinh hoạt… nếu thất bại đành mang nợ. Họ lại tiếp tục cái vòng luẩn quẩn chạy đôn chạy đáo tìm ngân hàng hay tiếp cận nguồn vay ngoài để tiếp tục nuôi tôm, lại thiếu vốn, thiếu kiến thức khoa học-kỹ thuật… nên hiệu quả từ nuôi tôm sú không cao. Khi gặp bà con, chúng tôi được nghe nói hơn 70% diện tích tôm nuôi chậm lớn do môi trường bị ô nhiễm, đất nuôi tôm bị khai thác quá mức nên bị chai, tôm giống chất lượng không cao…

Một thực tế ở ĐBSCL là có đến hơn 80% hộ nuôi được tiếp cận nguồn vốn từ các ngân hàng thương mại trên địa bàn, trong số đó cũng có tỷ lệ nợ quá hạn chiếm khá cao. Nguyên nhân hộ “chây lỳ” cố tình không trả nợ ngân hàng rất ít mà nguyên nhân chính là do thất mùa tôm liên tục hoặc có lãi chẳng là bao. Trước tình hình này, nhiều chuyên gia cho rằng cần có những giải pháp mạnh và tập trung để nhanh chóng xóa bỏ rào cản, tạo sự phát triển bền vững cho nghề nuôi tôm sú ở các tỉnh ven biển Tây Nam Bộ. Khẩn trương rà soát quy hoạch phát triển nuôi tôm sú kết hợp với lập các dự án đầu tư cụ thể, gắn với quy hoạch phát triển thuỷ lợi đồng bộ, đào tạo nghề, phát triển hệ thống cung ứng giống sạch bảo đảm chất lượng, thức ăn, chế biến và thị trường… Có như thế người nuôi tôm sú mới an tâm vươn lên làm giàu chính đáng, chứ không thể chỉ xoá đói, giảm nghèo như hiện nay.

PHƯƠNG NGHI