QĐND - Sáng 15-5, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, phiên họp thứ 18 của ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã thông qua Đề án đổi mới Văn phòng Quốc hội để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động; Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 417/2003/NQ-UBTVQH11 ngày 1-10-2003 của UBTVQH về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Văn phòng Quốc hội, đồng thời cũng cho ý kiến về việc chuẩn bị Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIII. Buổi chiều, UBTVQH cho ý kiến về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 170, Luật Doanh nghiệp.

Liên quan đến dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh, trong quá trình thực hiện Luật Đấu thầu hiện hành đã bộc lộ những khó khăn, vướng mắc và hạn chế như: Phạm vi điều chỉnh của Luật chưa bao quát hết các hoạt động mua sắm sử dụng nguồn lực của Nhà nước; hoạt động đấu thầu cũng được quy định rải rác trong nhiều luật, gây khó khăn cho việc tra cứu, áp dụng thống nhất. Mặc dù Luật Đấu thầu năm 2005 là luật chung, nhưng các hoạt động đấu thầu và xây lắp lại thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Xây dựng năm 2003 (trong Luật Xây dựng có một Chương quy định về đấu thầu trong lĩnh vực xây dựng).  Để kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản, góp phần thực hiện tốt các giải pháp kích cầu đầu tư, ngăn chặn đà suy giảm kinh tế, năm 2009, Quốc hội đã ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản (Luật số 38/2009/QH12), đã sửa đổi, bổ sung 21 điều của Luật Đấu thầu năm 2005.

Chủ nhiệm ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Giàu cho biết, qua tổng kết gần 7 năm thi hành Luật Đấu thầu năm 2005, các hoạt động đấu thầu mua sắm sử dụng vốn nhà nước đã dần đi vào nề nếp, ngày càng khách quan, công bằng, hiệu quả, tiết kiệm. Tuy nhiên, cũng xuất hiện tình trạng lợi dụng sơ hở một số quy định pháp luật để thông thầu, chỉ định thầu bất hợp lý, kéo dài thời gian thực hiện gói thầu… gây lãng phí, thất thoát nguồn vốn nhà nước. Cũng theo ông Nguyễn Văn Giàu, đối với các hoạt động đấu thầu, một số ý kiến tán thành với tiêu chí xác định các dự án cho mục tiêu đầu tư phát triển sử dụng vốn nhà nước như quy định tại điểm a nhưng đề nghị có quy định kiểm soát chặt chẽ hơn đối với hoạt động lựa chọn nhà thầu trong trường hợp các dự án cho mục tiêu đầu tư phát triển sử dụng vốn nhà nước từ 500 tỷ đồng trở lên và chiếm tỷ lệ từ 30% trở lên trong tổng mức đầu tư.

Một vấn đề được UBTVQH quan tâm thảo luận là việc chỉ định thầu (Điều 17). Có ý kiến đề nghị cân nhắc không nên quy định theo hướng mở rộng như dự án Luật. Việc chỉ định thầu chỉ nên áp dụng trong các trường hợp bất khả kháng do thiên tai, địch họa, sự cố cần khắc phục ngay... ý kiến khác lại cho rằng dự án Luật đã quy định cụ thể hơn trách nhiệm của cá nhân đối với từng hoạt động trong quá trình đấu thầu, trong đó có trách nhiệm của người có thẩm quyền ra quyết định áp dụng chỉ định thầu, do vậy sẽ hạn chế được tình trạng lợi dụng để chỉ định thầu tràn lan, trốn tránh trách nhiệm trong quá trình chỉ định thầu. Bên cạnh đó, cần tiếp tục tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và nâng cao ý thức, trách nhiệm của người có thẩm quyền cũng như ý thức thực thi pháp luật, từ đó bảo đảm tính nghiêm túc, minh bạch trong hoạt động chỉ định thầu.

Tham gia ý kiến tại buổi họp, Chủ nhiệm ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển đánh giá cao Dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), thống nhất phải sửa đổi Luật Đấu thầu để loại bỏ hiện trạng "quân xanh, quân đỏ, chân gỗ"… trong quá trình đấu thầu. Đấu thầu hình thức, không thực chất dẫn đến việc lãng phí, tiêu cực trong quá trình đầu tư, xây dựng cơ bản. 

Về phạm vi đối tượng điều chỉnh của Dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Phó chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng cho rằng, cần cân nhắc về tiêu chí xác định các dự án cho mục tiêu đầu tư phát triển sử dụng vốn nhà nước như quy định tại điểm a nhưng đề nghị có quy định kiểm soát chặt chẽ hơn đối với hoạt động lựa chọn nhà thầu trong trường hợp các dự án cho mục tiêu đầu tư phát triển sử dụng vốn nhà nước từ 500 tỷ đồng trở lên và chiếm tỷ lệ từ 30% trở lên trong tổng mức đầu tư. Phó Chủ tịch cho rằng, không nên quy định tiêu chí xác định quy mô vốn nhà nước trong các dự án đầu tư có sử dụng vốn nhà nước theo mức tuyệt đối bằng tiền, vì không bảo đảm được tính ổn định của Luật. Hơn nữa, việc quy định mức giá trị tuyệt đối là 500 tỷ đồng như trong dự án Luật chưa có căn cứ thuyết phục.

Phát biểu tại buổi họp, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, việc xây dựng Luật này là việc khó, có tác động rất lớn đến các tổ chức chính trị xã hội và xã hội nghề nghiệp, trong khi Luật Đấu thầu hiện hành chỉ xoay quanh “chuyện” đấu thầu trong xây dựng... Vì thế, chúng ta phải làm chặt chẽ, làm sao đừng để khi ngồi xem lại Luật thấy điều nào cũng muốn loại bỏ vì không còn hợp lý với thực tiễn.

LÊ XUÂN ĐỨC