Thảm hoạ thiên tai. Ảnh minh hoạ

Từ đầu năm đến nay, thảm họa thiên tai xảy ra ở các nước trên thế giới gây hậu quả hết sức nặng nề. Ở Việt Nam, trong 6 tháng đầu năm đã chịu ảnh hưởng 3 cơn bão, 2 áp thấp, mưa đá, lốc xoáy... nhưng không gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Tuy vậy, trong mùa mưa bão này chúng ta phải hết sức cảnh giác với thời tiết bất thường đang diễn ra trên toàn cầu.

Để công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai đạt hiệu quả tốt thì công tác dự báo được đặt lên hàng đầu và luôn được chú trọng. Trong những năm qua, nhờ dự báo chính xác những cơn bão nên đã thông báo, hướng dẫn kịp thời cho tàu thuyền trên biển phòng, tránh, hạn chế được thiệt hại. Công tác dự báo sớm giúp cho việc chuẩn bị kịp thời các phương án đối phó với bão khi đổ bộ vào đất liền, như: sơ tán dân ra khỏi vùng nguy hiểm, chuẩn bị lương thực thực phẩm, cơ sở y tế, lực lượng cứu hộ cứu nạn... Hiện nay, đã có các Trung tâm dự báo quốc gia như: Khí tượng thủy văn, động đất, sóng thần... có thể dự báo bão trước 72 giờ, đồng thời khi có bão các bản tin dự báo thời tiết thường xuyên cập nhật trên các phương tiện thông tin đại chúng (2 giờ thông báo 1 lần). Việc nghiên cứu ứng dụng, phát triển khoa học-kỹ thuật và công nghệ đã nâng cao khả năng dự báo, cảnh báo, đánh giá nguy cơ thảm họa để có phương án ứng phó kịp thời, hợp lý.

Công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của toàn xã hội về công tác phòng, chống thiên tai, thảm họa và ứng phó khẩn cấp rất cần được coi trọng. Cần tuyên truyền cho tất cả người dân nhận thức sâu sắc truyền thống của dân tộc và trong công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn là trách nhiệm của toàn xã hội. Những kinh nghiệm truyền thống trong phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn cần phát huy và nhân rộng như: phòng, chống sạt lở bờ biển; phòng tránh bão trên biển, trên đất liền; phòng tránh sét; trồng cây xanh che chắn, bảo vệ rừng đầu nguồn và rừng phòng hộ... Trước khi có sự cố thiên tai, người dân cần được cung cấp đầy đủ thông tin về tình hình thời tiết và các biện pháp tránh khỏi nơi nguy hiểm, nhằm giảm đến mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra. Công tác tuyên truyền kịp thời cũng nhằm động viên nêu cao tinh thần đoàn kết giúp nhau trong hoạn nạn.

Luôn chú trọng công tác xây dựng kế hoạch để sẵn sàng ứng phó với thiên tai-tìm kiếm cứu nạn. Xây dựng quy hoạch tổng thể, chiến lược, kế hoạch dài hạn, ngắn hạn, xây dựng cơ chế, chính sách về ứng phó khẩn cấp thảm họa từ Trung ương đến địa phương và các đơn vị. Ở cấp Trung ương, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quyết định số 172/2007/QĐ-TTg ngày 16-11-2007 phê duyệt Chiến lược quốc gia phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020; các bộ, ngành, địa phương triển khai chương trình hành động của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược Quốc gia phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020; Kế hoạch Tìm kiếm, Cứu nạn quốc gia... Các bộ, ngành, tỉnh hằng năm đều xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn. Cấp huyện, xã có kế hoạch cụ thể về sơ tán dân, phân lũ... khi có sự cố xảy ra. Công tác xây dựng kế hoạch nhằm chuẩn bị lực lượng, phương tiện, cơ sở y tế, lương thực thực phẩm, huấn luyện đào tạo phát triển nguồn nhân lực, tổ chức diễn tập cơ chế phối hợp, chỉ huy, điều hành, quản lý nâng cao năng lực ứng phó thảm họa của các cấp. Đặt ra giả thiết để đưa ra các phương án khác nhau để đối phó với những tình huống bất ngờ. Thường xuyên duy trì lực lượng, phương tiện cứu hộ, cứu nạn sẵn sàng ứng phó các tình huống. Tổ chức hệ thống trực chỉ huy, trực ban tìm kiếm cứu nạn 24/24 giờ hàng ngày ở tất cả các cấp từ Trung ương đến địa phương và các bộ, ngành để nắm chắc tình hình, kịp thời xử trí tình huống thiên tai, thảm họa.

Khi sự cố và thảm họa thiên tai xảy ra, trước hết các cơ quan thường trực phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn phải thu thập thông tin, tổng hợp, phân tích, đánh giá và tham mưu đề xuất. Phải dựa vào kế hoạch đã xây dựng, lấy sức mạnh của toàn dân và toàn hệ thống chính trị để điều hành.

Trong các biện pháp phòng, chống thiên tai thì biện pháp sơ tán, di dời khẩn cấp người và phương tiện ra khỏi vùng nguy hiểm là quan trọng nhất (trên biển, trên đất liền, cần chú ý chọn thời cơ và phương pháp di dời); thiết lập Sở chỉ huy và tổ chức bảo đảm thông tin liên lạc; cơ động lực lượng, phương tiện kịp thời (cơ động ém lót trước lực lượng, phương tiện); tìm kiếm cứu nạn, cấp cứu người bị nạn; vận chuyển cung cấp hàng cứu trợ; bảo đảm an ninh, trật tự an toàn xã hội trong vùng thảm họa.

Sau thiên tai, thảm họa là nhanh chóng khắc phục hậu quả, vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh; khôi phục cơ sở hạ tầng đặc biệt đường giao thông, điện nước, trường học, bệnh viện, công sở; nhanh chóng ổn định đời sống, sản xuất và các hoạt động bình thường khác của người dân.

Phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn là trách nhiệm của toàn dân, vì vậy khi có thiên tai thảm họa phương châm "4 tại chỗ" được phát huy tác dụng một cách tối đa. Tuy còn có khó khăn và thiếu thốn về trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác tìm kiếm cứu nạn, nhưng trong những năm qua, công tác ứng phó khẩn cấp, cứu hộ cứu nạn được đánh giá là: Kịp thời, có hiệu quả. Nguyên nhân chính là do biết vận dụng và phát huy tốt phương châm “4 tại chỗ” (là lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, chỉ huy tại chỗ, hậu cần tại chỗ).

Qua tổng kết, rút kinh nghiệm công tác ứng phó khẩn cấp, cứu hộ cứu nạn trong các thiên tai, thảm họa ở Việt Nam, có thể nói rằng 75% đến 80% số người và phương tiện được cứu là do lực lượng tại chỗ tiến hành, còn lại là do lực lượng chuyên trách đảm nhiệm. Nhưng cần chú ý rằng, phải biết phối, kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng tại chỗ với lực lượng chuyên trách cơ động, có trang, thiết bị hiện đại từ xa tới để nâng cao hiệu quả ứng phó thảm họa.

Phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn là trách nhiệm của toàn dân. Vì vậy để đối phó và ứng cứu kịp thời chúng ta cần nâng cao nhận thức cho từng người dân ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ trong công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn để giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản do thiên tai gây ra.

CHUNG THỦY

(Cục Cứu hộ, Cứu nạn Bộ Quốc phòng)