* Thêm một chiến công của bộ đội thời bình

Dòng sông Hiếu hiền hòa ngày nào bỗng trở nên dữ tợn cuốn phăng đi biết bao cây cối, nhà cửa. Ông Phan Cầm, 72 tuổi ở xóm 250, xã Nghĩa Quang, huyện Nghĩa Đàn khẳng định với chúng tôi rằng: từ thủa bé đến nay, chưa bao giờ ông thấy nước sông Hiếu to như vậy. Lũ làm nhiều đoạn của quốc lộ 48 ngập sâu, một quả núi lớn đổ sập xuống quốc lộ 48 làm cho việc đi lại giữa 4 huyện phía tây bắc của tỉnh Nghệ An là Nghĩa Đàn, Quỳ Châu, Quỳ Hợp và Quế Phong bị ngừng trệ.

Nghệ An vừa phải đương đầu với bão số 5, nay lại phải gồng mình chống lũ. Trên mặt trận phòng chống thiên tai tại đây đã ghi thêm chiến công của bộ đội thời bình...

Bão vừa đi qua, lũ đã ập tới

6 giờ sáng 5-10, nhóm phóng viên báo Quân đội nhân dân rời Hà Tĩnh đi các huyện phía tây bắc Nghệ An. Trên đường đi, đâu đâu chúng tôi cũng nhận ra vết tích của cơn bão số 5 với những ngôi nhà bị tốc mái, cây cối bị đổ chưa kịp dọn. Vậy mà, bão vừa tan, một cơn lũ lịch sử đã bất ngờ đổ về.

Mưa xối xả không ngớt. Con đường ngoằn nghèo, ngập nước liên tục. Hướng đường lên các huyện phía tây là Nghĩa Đàn, Quỳnh Hợp, Quỳnh Châu, Quế Phong vắng vẻ lạ thường. Chiều ngược lại thỉnh thoảng mới có một chiếc ô tô chạy ngược lại do nước tràn đường không dám đi tiếp. Khi chúng tôi tới địa phận thị trấn Thái Hoà (huyện Nghĩa Đàn) lũ sông Hiếu đang lên ở mức rất cao. Hàng trăm ngôi nhà dọc sông chìm trong biển nước. Có những ngôi nhà chỉ còn nhô mỗi chóp mái giữa những cây gỗ bị cuốn trôi lao theo dòng nước. Đứng trên cầu sông Hiếu nhìn xuống dòng sông, một cảnh tượng thật ái ngại. Những cột điện cao thế bị đánh gục ngâm mình trong nước. Hàng nghìn người dân Nghĩa Đàn đứng như trời trồng nhìn về phía dòng sông. Tiếng trẻ con nháo nhác. Chúng đã phải nghỉ học vài ngày nay.

Ông Phan Văn Cường, một người dân của xã Nghĩa Hoà ái ngại: “30 năm rồi tôi mới lại thấy một trận lũ lớn như thế. Năm 1978 lũ cũng tương đương như thế này nhưng thiệt hại không nhiều như năm nay, bởi lúc đó nhà và người chưa nhiều như bây giờ”. Chị Hoàng Thị Lương nhà ngay phía đầu cầu sông Hiếu nói với chúng tôi mà ngân ngấn nước mắt: “Lũ về nhanh nên gia đình tôi chỉ kịp chạy người. Toàn bộ tài sản vẫn để nguyên trong nhà. Giờ thì ngập hết rồi”. Cháu bé con chị Lương cũng khóc bên mẹ: “Sách vở của cháu ướt hết rồi.”

Lũ ào ạt đổ về làm sập một quả núi ở xã Châu Hội, huyện Quỳ Châu chắn ngang quốc lộ 48. Con đường huyết mạch này còn bị chia cắt nhiều đoạn bởi nước lũ, có đoạn ngập sâu tới 3 mét.

Thượng tá Trương Hào Quang, Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự huyện Quế Phong nghẹn ngào nói với chúng tôi qua điện thoại: Lũ về bất ngờ quá, lại ở trên diện rộng, nhân dân trở tay không kịp. Lũ đã cuốn trôi hai anh em ruột là Măng Văn Tuấn và Măng Văn Thu đi rừng ở bản Na Nhắng, xã Tiền Phong, xác anh Thu trôi về xã Hạnh Dịch, còn anh Tuấn vẫn bị mất tích. Hiện có hai xác người chết do lũ chưa xác định được danh tính, đó là một phụ nữ khoảng 40 tuổi và một cháu bé khoảng từ 12 đến 15 tuổi. Nước lũ đã làm ngập hầu hết các tuyến đường xuống xã và đường về tỉnh, điện lưới quốc gia đã ngừng cấp điện cho huyện từ tối 4-10 do nước lũ, rất nhiều điểm dân cư bị cô lập, nhiều nhà dân bị ngập. Cho đến chiều qua (5-10), nước lũ ở Quế Phong đã rút chậm nhưng vẫn còn ở mức rất cao.

Tại huyện Quỳ Châu, chúng tôi không thể phân biệt được đâu là đường, đâu là ruộng, bởi tất cả đều mênh mông biển nước trắng xóa. Giữa biển nước mênh mông ấy chỉ thấy phất phơ mấy ngọn tre, mấy nóc nhà.

Thượng tá Trần Trung Thái, Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự huyện Quỳ Châu cho biết, nước lũ đổ về rất nhanh từ ngày 3-10 với cường độ cao hơn cả trận lũ lịch sử năm 1978 đã gây thiệt hại rất lớn cho huyện Quỳ Châu, số liệu cụ thể về thiệt hại chưa thể thống kê được do hệ thống giao thông liên lạc bị chia cắt, nhưng chắc chắn có rất nhiều đất đá bị sạt lở, khoảng 400 ngôi nhà bị lũ cuốn trôi hoặc ngập đến mái và hầu hết hoa màu bị mất trắng, trong đó có khoảng 400 ha lúa chưa kịp gặt.

Thượng tá Đinh Xuân Minh, Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự huyện Quỳ Hợp cũng buồn rầu thông báo với chúng tôi: Nhiều xã của huyện đã bị ngập tràn trong lũ. Lũ đã cuốn phăng rất nhiều diện tích lúa và hoa màu. Hệ thống giao thông, hệ thống điện lưới trong huyện đã bị ngừng trệ.

Đâu khó, có bộ đội

Ngay sau khi nhận được tin nước lũ tràn về 4 huyện phía tây bắc, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo ngay các lực lượng vũ trang trên địa bàn khẩn trương cứu dân và giúp đỡ chính quyền các địa phương tổ chức sơ tán dân cứu trợ, cứu nạn. Bộ chỉ huy quân sự tỉnh ngay trong buổi sáng ngày 4-10 đã tổ chức hai đoàn công tác đặc biệt hành quân bằng thiết bị chuyên dùng để chỉ đạo trực tiếp công tác cứu trợ, cứu nạn những huyện mà ô tô không thể tới được. Một đoàn do đồng chí đại tá Nguyễn Đình Minh, chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy quân sự tỉnh dẫn đầu và một đoàn do thượng tá Nguyễn Sĩ Hội, Phó tham mưu trưởng Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An dẫn đầu. Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An cũng đã tăng cường phương tiện như xuống máy, áo phao cho cơ quan quân sự huyện làm nhiệm vụ.

Tại các huyện bị ngập lụt nặng, những nơi khó khăn nhất đều có các cán bộ chiến sĩ trong quân đội với bộ quân phục quen thuộc và chiếc áo phao mang dòng chữ Quân khu 4 đến ứng cứu. Tại huyện Quỳ Châu, cơ quan quân sự huyện đã thành lập những tổ công tác tỏa xuống các xã trọng điểm giúp dân sơ tán đến nơi an toàn. Trung đội dân quân cơ động của huyện và các xã cũng đã được huy động 100 % quân số cho công tác cứu hộ cứu nạn. Tại huyện Quỳ Hợp, lực lượng vũ trang huyện đặc trách bảo vệ an toàn 3 con đập lớn, nếu vỡ 3 con đập này thì thiệt hại sẽ còn rất lớn. Tại huyện Quế Phong, lực lượng vũ trang của huyện cũng đã kịp thời giúp dân thu hoạch hơn 30 ha lúa trước khi lũ đổ về.

Mặc dù ngay lúc nước lũ về, Ban chỉ huy quân sự huyện Nghĩa Đàn đã huy động tối đa lực lượng cùng với dân quân tự vệ và các lực lượng khác tìm mọi cách để ứng cứu, giúp người dân chạy lũ nhưng những thiệt hại vẫn là rất lớn. Lũ lên rất nhanh do toàn bộ nước phía thượng nguồn đổ về. Khi lũ về, người dân chỉ kịp chạy người mà không kịp di chuyển tài sản. Thượng tá Hoàng Ngọc Giao, chính trị viên Ban chỉ huy quân sự huyện Nghĩa Đàn kể lại sức mạnh của dòng nước thật khủng khiếp: Nhóm cán bộ của Ban CHQS huyện đi kiểm tra tình hình lũ, xe sau chỉ đi cách xe trước vài phút mà đã không thể đi được do lũ lên. Hiện chưa thể thống kê hết mức độ thiệt hại do mưa lũ gây ra với huyện Nghĩa Đàn nhưng đã có một người dân mất tích. Khi chúng tôi tới, Thượng tá Phan Đình Tuyên, Chỉ huy trưởng Ban CHQS huyện Nghĩa Đàn cùng hơn 30 cán bộ chiến sĩ vẫn trần mình trên xuồng cứu hộ chạy vào từng ngóc ngách để tìm nhưng người không kịp chạy lũ. Trời vẫn tiếp tục mưa như trút. Trước đó các lực lượng chức năng đã kịp thời đưa phương tiện tới cứu 3 người dân còn mắc lại trên các mái nhà.

Trời mưa ngày một nặng hạt, nước dâng cao nhưng công tác đối phó với lũ tại huyện Nghĩa Đàn (Tỉnh Nghệ An) diễn ra vô cùng khẩn trương. Theo Thượng tá Phan Đình Tuyên, Chỉ huy trưởng Ban CHQS huyện Nghĩa Đàn, nước ngày càng dân cao khiến toàn bộ hoa màu bị ngập hết. Tuy nhiên, do chủ động chuẩn bị các phương án đối phó với lũ và được sự giúp đỡ của lực lượng cán bộ, chiến sĩ, hầu hết nhân dân trong huyện đã kịp thời sơ tán đến các khu vực an toàn nên thiệt hại về người là không đáng kể. Qua kiểm tra sơ bộ, chỉ có 2 xã Nghĩa Quang và Nghĩa Hoà là bị ảnh hưởng nặng nề nhất do mưa lũ gây ra. Đáng chú ý là xã Nghĩa Hoà, nơi có tới 5 xóm bị cô lập hoàn toàn, giao thông tắc nghẽn.

Đêm qua (5-10), nước lũ ở các huyện Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Quế Phong đã rút chậm, nhưng tại Nghĩa Đàn, nước lũ vẫn tiêp tục dâng cao. Mưa vẫn như trút nước gieo nặng nỗi lo cho cán bộ chiến sĩ và nhân dân 4 huyện. Xé màn đêm, những chiếc ca nô của lực lượng vũ trang Nghệ An vẫn xuyên đồng, xuyên ruộng, đến các bản làng bị ngập để cứu trợ và tìm kiếm người bị nạn, các anh lại tiếp tục ghi thêm chiến công mới của bộ đội thời bình./.

Đỗ Phú Thọ, Nguyễn Anh Tuấn và Vũ Hùng