Tiêu hủy gia cầm nhiễm bệnh cúm tại bản Ban, xã Chiềng Mai, huyện Mai Châu (Sơn La). Ảnh: XUÂN TRƯỜNG - TTXVN

Cúm gia cầm đang bùng phát trở lại và có nguy cơ lan rộng tại nhiều tỉnh phía Bắc. Đó là thông tin không vui đối với cả người chăn nuôi lẫn người tiêu dùng. Trước thực trạng này, trong ngày hôm qua (28-5), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tổ chức Hội nghị triển khai các biện pháp cấp bách về phòng, chống dịch. Lãnh đạo Sở nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thú y của 32 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (từ Thừa Thiên - Huế trở ra) đã tham dự hội nghị này.

Mùa hè dịch vẫn bùng phát?

Ông Trần Lâm Bình, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình là người đầu tiên được mời lên phát biểu tại hội nghị. Lý do, Ninh Bình là địa phương thứ 9 trong cả nước vừa xuất hiện dịch cúm gia cầm. Ông Bình thật thà nói:

- Trước khi đàn gia cầm gần 2.000 con tại hộ chăn nuôi ở xã Ninh Khang, huyện Hoa Lư xác định là nhiễm vi-rút H5, chúng tôi đã từng “tiêu hủy” 550 con vịt của hai hộ chăn nuôi khi có triệu chứng nhiễm cúm, mặc dù kết quả xét nghiệm sau đó là âm tính. Điều ấy muốn nói, địa phương chúng tôi thực hiện rất quyết liệt các biện pháp phòng, chống dịch. Chỉ bất ngờ là tại sao giữa mùa hè dịch vẫn có thể bùng phát!

Lời phát biểu của ông Bình không phải không có cơ sở, vì có vẻ như vi-rút H5 vốn phù hợp hơn với thời tiết lạnh. Theo nhận định của các chuyên gia thú y, kể từ khi cúm gia cầm xuất hiện lần đầu tiên ở nước ta vào năm 2003 đến nay, hầu hết các “chu kỳ cúm” thường diễn ra vào mùa đông (được xác định vào khoảng thời gian từ tháng 12 năm trước đến tháng 3 năm sau). Thế nhưng, suốt từ đầu năm 2007 đến nay, cúm gia cầm cứ dai dẳng hoành hành, vừa “sạch” chỗ nọ lại “phát” chỗ kia, làm cho các cơ quan chức năng cứ đôn đáo, ngược xuôi lo chuyện phòng, chống.

Lạ hơn, đúng vào ngày đầu tiên của tháng 5 này, dịch tái bùng phát mạnh tại nhiều tỉnh phía Bắc. Tỉnh mở màn cho “đợt cúm mùa hè” chính là Nghệ An. Chỉ riêng địa phương này đã có tới 8 xã (thuộc 5 huyện) xuất hiện các ổ dịch, làm hàng nghìn con gia cầm bị chết, 28.600 con tại nơi có dịch đã buộc phải tiêu hủy. Sau Nghệ An, dịch tiếp tục xuất hiện tại nhiều tỉnh phía Bắc như Quảng Ninh, Sơn La, Nam Định, Hải Phòng, Bắc Giang, Ninh Bình… Không chỉ ở phía Bắc, tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long cũng đã có hai địa phương là Cần Thơ và Đồng Tháp bùng phát dịch cúm. Như vậy, tính từ ngày 1 tháng 5 đến nay, dịch cúm gia cầm đã tái phát tại 21 xã, thuộc 17 huyện của 9 tỉnh, thành phố. Qua thống kê, đã có 6.517 con vịt, 1.384 con ngan và 678 con gà bị chết vì nhiễm vi-rút H5N1; số gia cầm trong đàn bị nhiễm dịch cúm buộc phải tiêu hủy lên tới 44.968 con. Xác minh của cơ quan thú y cho thấy, dịch cúm xảy ra chủ yếu trên đàn vịt có từ 30 đến 40 ngày tuổi, chưa được tiêm vắc-xin phòng dịch.

Thực tế này cho thấy, vi-rút gây bệnh có thể xuất hiện mọi lúc, mọi nơi, bất kể thời gian nào trong năm. Điều ấy đòi hỏi công tác phòng, chống dịch phải thường xuyên, liên tục, tránh chủ quan lơ là ở tất cả các địa phương.

Gia cầm bị nhiễm cúm từ đâu?

Nguyên nhân gia cầm bị nhiễm vi-rút H5 trở thành đề tài “nóng” tại hội nghị ngày hôm qua. Ông Hoàng Đăng Huyến, Chi cục trưởng Chi cục Thú y tỉnh Bắc Giang nói:

- Dịch cứ như từ trên trời rơi xuống! Kể từ cuối năm 2005 đến nay, tỉnh chúng tôi không xảy ra vụ cúm gia cầm nào. Nhưng vào ngày 23 vừa qua, lại bất ngờ xuất hiện dịch tại 13 hộ chăn nuôi ở thôn Lực, xã Tân Mỹ, huyện Yên Dũng. Số gia cầm bị chết gồm 727 con vịt và ngan, 246 con gà. Không biết số gia cầm này nhiễm vi-rút từ đâu, nhưng chúng tôi đang nghi là từ đàn ngan giống mà các hộ chăn nuôi mua về từ Hà Tây!

Ngay lập tức, trong phát biểu của mình, đại diện Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Hà Tây “phản biện”:

- Chúng tôi thừa nhận hồi cuối tháng 2 vừa qua Hà Tây đã tái phát dịch. Chỉ có duy nhất hai con gà bị “rù”, nhưng chúng tôi đã kiên quyết cho tiêu huỷ cả đàn. Tỉnh đã chi tới 5 tỉ đồng để hỗ trợ cho công tác phòng, chống dịch, làm tốt việc tiêu độc khử trùng, vệ sinh môi trường, từ đó đến nay không xuất hiện thêm ổ dịch nào. Đối với số gia cầm mua từ nơi khác về, nếu không tiêm phòng chúng tôi cũng kiên quyết tiêu hủy. Vậy thì không thể nói nguồn gốc vi-rút là do con giống lấy từ Hà Tây được?

Cũng có ý kiến trong hội nghị nghi ngờ về hiệu lực của vắc-xin, cho rằng vi-rút H5 có thể đã “nhờn” thuốc hoặc có những biến thể nhất định. Về vấn đề này, Phó giáo sư, Tiến sĩ Bùi Bá Bổng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiêm Phó trưởng Ban chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch cúm gia cầm khẳng định: Không thể có chuyện vi-rút cúm gia cầm đã có sự biến đổi. Bộ đã tiến hành gửi mẫu vi-rút ra nước ngoài để đối tác sản xuất kiểm tra hiệu lực của thuốc, kết quả độ tương thích giữa vắc-xin với vi-rút cúm (khả năng phòng hộ đối với gia cầm) vẫn đạt tới 98%. Như vậy, không thể nói nguyên nhân cúm gia cầm bùng phát là do vắc-xin kém hiệu lực hay vi-rút H5 đã biến thể…

Về cơ bản, các ý kiến đều thống nhất cho rằng, nguyên nhân dịch cúm tái phát chủ yếu là do công tác phòng, chống dịch tại các địa phương chưa thực sự hiệu quả, nhiều nơi còn chủ quan, lơ là; việc tiêm phòng chưa đúng quy định, tiêm không đúng liều lượng, còn bỏ sót gia cầm chưa tiêm, thậm chí không tiêm vẫn báo cáo đã tiêm; công tác quản lý con giống, đàn bố mẹ, cơ sở ấp nở còn lỏng lẻo, nhiều cơ sở không đăng ký hoạt động và chưa quan tâm tới điều kiện vệ sinh thú

Theo nhận định của các chuyên gia thú y, kể từ khi cúm gia cầm xuất hiện lần đầu tiên ở nước ta vào năm 2003 đến nay, hầu hết các “chu kỳ cúm” thường diễn ra vào mùa đông (được xác định vào khoảng thời gian từ tháng 12 năm trước đến tháng 3 năm sau). Thế nhưng, suốt từ đầu năm 2007 đến nay, cúm gia cầm cứ dai dẳng hoành hành, vừa “sạch” chỗ nọ lại “phát” chỗ kia, làm cho các cơ quan chức năng cứ đôn đáo, ngược xuôi lo chuyện phòng, chống.

y. Gia cầm bị nhiễm cúm có thể do nhiều nguyên nhân như mầm bệnh cũ tại địa phương, lây từ địa phương này sang địa phương khác và không loại trừ do chim di trú mang mầm bệnh đến, ngay cả đối với những nơi được coi là “sạch vi-rút”!

Địa phương thứ 10 xuất hiện dịch cúm gia cầm

Ngay khi hội nghị bàn biện pháp cấp bách phòng, chống gia cầm vừa kết thúc, chiều tối hôm qua, chúng tôi nhận được thông tin: Bắc Ninh là địa phương thứ 10 xuất hiện dịch cúm gia cầm

Được biết, vào ngày 25-5, dịch đã xảy ra tại hộ chăn nuôi là gia đình ông Nguyễn Văn Bộ, thôn Đại Trạch, xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành làm 60 gà và 510 ngan (trên tổng đàn 950 con gia cầm) bị chết. Kết quả xét nghiệm của cơ quan thú y cho thấy, số gia cầm này đã bị nhiễm vi-rút H5N1. Toàn bộ số gia cầm trên đã được địa phương tiến hành tiêu huỷ theo đúng quy trình kỹ thuật phòng, chống dịch.

Như vậy, cuộc phòng, chống dịch cúm gia cầm trong cả nước lại tiếp diễn một cách cam go, quyết liệt ngay trong mùa hè nóng bỏng này. Sự thành công của mục tiêu “Vì một Việt Nam không cúm gia cầm” đang đòi hỏi những nỗ lực chung của các cấp, các ngành, chính quyền mỗi địa phương và toàn xã hội.

LÊ THIẾT HÙNG