Nói đến rác, chuyện như chẳng có gì để bàn. Nhưng những ngày gần đây, câu chuyện về rác đã trở thành vấn đề nhức nhối, nó không còn là chuyện thường ngày nữa mà đã gióng lên hồi chuông báo động.

Chuyện thứ nhất

Cả nước nói chung và Hà Nội nói riêng đang nỗ lực chào đón ngày đại lễ kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Đặc biệt là việc gìn giữ vệ sinh chung. Ngoài việc tuyên truyền ý thức để mỗi người dân không vứt rác bừa bãi, thì hàng loạt hành động cụ thể, thiết thực đã triển khai. Từng chiếc thùng đựng rác trang trí đẹp mắt được đặt ở những nơi công cộng nhằm thu gom từng chiếc lá, từng mẩu giấy... hạn chế mức thấp nhất việc vứt rác bừa bãi, làm ảnh hưởng đến mĩ quan đô thị. Nhưng thật trớ trêu, chính những ngày mà Hà Nội đang tuyên chiến với rác thì ở một số tuyến phố, tình trạng đổ cả xe ô tô phế thải ra đường diễn ra khá phổ biến. Rồi còn có cả những đống bùn đất khổng lồ nằm chềnh ềnh ở những con đường lớn dẫn vào thành phố. Sự xuất hiện bất thường của nó đã làm vạ lây người đi đường vô tình đụng phải, nhẹ thì thương tật mà nặng thì mất mạng. Thật thương cho những tuyến phố, những con đường đẹp đẽ ấy, hằng ngày cứ phải oằn mình lên cõng những đống bùn đất nhơ bẩn một cách bất đắc dĩ.

Chuyện thứ hai

Ghé thăm anh bạn họa sĩ, câu chuyện đang xoay quanh vấn đề nghề nghiệp như vẽ tranh, nặn tượng... thì bất chợt anh buột miệng: “Nghệ sĩ sáng tác mà không có ý tưởng thì dễ biến những tác phẩm của mình thành rác văn hóa lắm ông ạ”.

Rồi anh phân trần: “Mỗi ngành nghề đều có đặc thù riêng, chắc ông nghe nhiều đến rác công nghiệp, rác y tế... còn tôi làm về lĩnh vực văn hóa thì gọi là rác văn hóa”.

Anh nhắc làm tôi nhớ đến những công trình mĩ thuật của chúng ta những năm gần đây. Có những tượng đài vĩ đại, mang tầm cỡ quốc gia, được vinh danh là một trong những tác phẩm lớn, mang đậm ý nghĩa lịch sử, bản sắc văn hóa dân tộc. Nhưng điều đáng tiếc là chúng vừa được xây dựng đã xuống cấp nghiêm trọng. Tìm hiểu kĩ mới biết nguyên liệu làm nên bức tượng kia lẫn cả... phế liệu.

Và anh bạn họa sĩ của tôi đang day dứt về một công trình mĩ thuật hoành tráng đang gấp rút hoàn thành, được dư luận chú ý. Ngay từ buổi đầu đưa ra ý tưởng, tác phẩm này được đông đảo mọi tầng lớp nhân dân cũng như giới chuyên môn ủng hộ và trông đợi. Tuy nhiên sự kì vọng ấy đang có phần mai một, bởi khi thực hiện, nó chưa chuyển tải hết ý tưởng ban đầu tác giả đưa ra. Tác phẩm này hiện vẫn trong giai đoạn hoàn thiện, nhưng được cảnh báo là sẽ thành... rác.

Thiển nghĩ, khái niệm về rác nói chung không còn bó hẹp trong quan niệm cũ nữa, đã đến lúc cần phải nhận diện và gọi tên nó một cách chính xác trong từng lĩnh vực.

Trên đây chỉ là hai trong rất nhiều câu chuyện về rác, và dù rác nào thì cũng phải thu dọn cho sạch. Với xã hội hiện đại, văn minh thì việc để các loại rác tồn tại là điều không thể chấp nhận.

HÀ CHUYÊN