Trình diễn thơ-hình thức thu hút độc giả của các nhà thơ trẻ.

Ngày Thơ Việt Nam-ngày hội tôn vinh thơ ca Việt đã bước sang năm thứ 7. Đến hẹn lại lên, vào ngày rằm tháng Giêng, hàng nghìn người làm thơ, khách thơ tụ hội trong không gian trang trọng của Văn Miếu-Quốc Tử Giám, Hà Nội để cùng “thưởng” thơ.

Tình yêu thơ ca và văn chương của công chúng vẫn nguyên vẹn với khao khát những tác phẩm hay. Bởi vậy, mỗi năm, đến với Ngày Thơ Việt , người yêu thơ háo hức chờ đợi những đổi mới từ nội dung đến hình thức tổ chức. Không ngẫu nhiên mà trong phần nghi lễ, khi những tác phẩm bất hủ như “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt hay “Nguyên tiêu” của Hồ Chí Minh... vang vọng lên đã làm nhiều người rưng rưng xúc động. Chính những thời khắc ấy, thơ ca có được một sức sống đặc biệt thôi thúc tình cảm yêu nước mạnh mẽ và nâng cao trách nhiệm công dân đối với lịch sử và tiền đồ dân tộc. Đó là các giá trị thơ ca phát triển qua suốt thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Mỹ và cho tới ngày nay.

Ngày Thơ cũng đã trở thành nơi tụ hội đông đảo những gương mặt thơ, giọng điệu thơ, trào lưu và những khuynh hướng thơ... Thơ Việt không ngừng đổi mới sáng tạo trong các thế hệ nhà thơ để đưa thơ đến với công chúng, đến với hiện thực và nói lên được âm hưởng vang vọng của đất nước, của dân tộc. Điều đó thể hiện rõ nét nhất trong Ngày Thơ, khi nơi đây hằng năm diễn ra sân thơ trẻ. Ví như Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 3 mới xuất hiện Dạ Thảo Phương, Vi Thùy Linh, Nguyễn Thúy Hằng, Phan Huyền Thư, Nguyễn Vĩnh Tiến... thông qua những màn trình diễn thơ, thì đến Ngày Thơ lần thứ 5, thứ 6, những gương mặt thơ mới lại được tiếp nối và mở rộng. Thơ của họ từng ngày đã đi vào lòng công chúng như: Đoàn Văn Mật, Lan Tử Viên, Nguyễn Thế Hoàng Linh, Đỗ Doãn Phương, Lữ Thị Mai... Thơ của họ mới mẻ, đa giọng điệu, cách thể hiện độc đáo...

Nói về thơ trẻ, nhà thơ Hữu Thỉnh-Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam từng nhận xét, mỗi nhà thơ trẻ đã tự khẳng định sức sáng tạo của chính mình, có một vị trí xứng đáng trong nền thơ Việt Nam hiện đại với sự tươi mới, làm phong phú, đa dạng đời sống thơ ca.

Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý cho rằng, thơ trẻ hôm nay đang muốn vượt qua những lối mòn cũ của truyền thống, họ muốn tìm tòi đổi mới trong hơi thở của cuộc sống đương đại, vậy nên cách viết mới mẻ, táo bạo và phóng khoáng. Tuy nhiên, sự tìm tòi đó chưa hẳn đã làm cho công chúng tiếp nhận, thậm chí còn dễ làm cho công chúng quay lưng với thơ. Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý cũng đã gửi gắm tới các nhà thơ trẻ, rằng muốn cách tân, đổi mới thì thơ vẫn phải tiếp nối truyền thống thì mới tồn tại bền vững được.

Không thể phủ nhận, nhiều năm trở lại đây, đông đảo công chúng vẫn dành sự quan tâm đặc biệt cho thơ trẻ, sân thơ trẻ đã ngày một đông hơn. Nhưng để lôi cuốn công chúng yêu thơ, nhất là công chúng trẻ không đơn giản. Như lời một số nhà thơ trẻ, khán giả đến với Ngày Thơ không chỉ đọc những lời giới thiệu về tác giả, về thơ mà họ cần không khí thơ. Do vậy, cần chọn lựa kỹ lưỡng nhà thơ nào đại diện cho đời sống thi ca nước mình trong thời đại mới để có những tác phẩm xứng đáng được vang lên. Thơ không phải món ăn quá xa lạ, vấn đề là thơ có hay không, có chia sẻ được với độc giả hay không? Đó là điều quan trọng và thách thức với các nhà thơ trẻ. Vậy nên, khác với “sân thơ già” hằng năm vẫn là những màn thả thơ, giao lưu, ngâm vịnh, họa thơ, thi câu đối, bình chọn, phổ nhạc, biểu diễn thư pháp… thì “sân thơ trẻ” luôn tìm tòi, sáng tạo và thể nghiệm hình thức trình diễn thơ. Ở Ngày Thơ lần thứ 6, thay vì hình thức đọc thơ, ngâm thơ... thì Đoàn Văn Mật hát thơ trong chèo; Nguyễn Vĩnh Tiến “nhả” thơ trong âm hưởng của ca trù; Ngô Tự Lập và nhóm M6, Dạ Thảo Phương cùng Minh Ánh, Dương Hoàng Yến kết hợp thơ với nhạc; Hồ Huy Sơn sắp đặt thơ với người rối, mặt nạ...

Đóng góp cho nền thơ trẻ hiện nay là những gương mặt thơ mới đang được đào tạo tại Khoa Sáng tác và lý luận-phê bình văn học (thuộc Trường đại học Văn hóa Hà Nội). Từ 3 năm nay, hưởng ứng Ngày Thơ Việt Nam, các nhà thơ trẻ của khoa cũng đã tự tổ chức “sân chơi” của mình vào ngày 14 tháng Giêng, đây được coi như cuộc tập dượt của các gương mặt thơ trẻ để tự tin khi thể hiện trong “sân thơ lớn” tại Văn Miếu. Ngày thơ năm nay, các nhà thơ trẻ đã tổ chức một Ngày Thơ thật ấn tượng tại sân của khoa vào ngày hôm qua (8-2) với chủ để “Trẻ và sáng tạo”. 4 “quán thơ” đại diện cho 4 khóa học được các nhà thơ trẻ trang trí lạ mắt bởi những bài thơ được viết trên nón, vỏ trứng... Các nhà thơ đã đọc và trình bày thơ của mình trong không khí vui vẻ, khích lệ của các nhà thơ thành danh như: Bằng Việt, Nguyễn Hữu Quý, Hoàng Quý...

Ngày Thơ Việt Nam đã trở thành thời điểm để nhìn lại một năm qua đi của thơ ca Việt Nam, không chỉ là ngày tôn vinh thơ ca, tôn vinh các nhà thơ và những đóng góp của họ cho thơ ca nước nhà, mà quan trọng hơn, đó là ngày mà các nhà thơ và những người yêu thơ có cơ hội gặp gỡ, giao lưu với nhau, đọc cho nhau nghe đôi vần thơ của mình, như một lời chào, một tri ân, một khối tâm tình sâu nặng cùng độc giả.

Bài và ảnh: VƯƠNG HÀ