Nhanh về còn kịp ông Táo lên Thiên đình!

QĐND Online - Hôm nay mới là ngày tiễn ông Táo lên trời bẩm tâu với Ngọc Hoàng chuyện trần gian trong suốt một năm qua. Thế nhưng, để chuẩn bị cho ngày ông “lên đường”, nhà nhà, người người đã rộn ràng từ mấy hôm trước đó…

Cá chép giấy cạnh tranh cá chép sống

Sáng hôm nay (tức là ngày ông Táo lên chầu trời), thế nhưng trước đó một ngày đã có nhiều nhà làm lễ tiễn ông Táo. Trong các chợ lớn của thành phố như chợ Hôm, Châu Long, chợ 19-12… những chậu cá chép đỏ đã xuất hiện đón khách sớm. Gặp hai chị em gái Duyên và Hải bán cá ở chợ Châu Long, hai chị cho biết, nhà chị bán cá ở chợ này lâu lắm rồi. Tục lệ tiễn ông Táo bằng cá chép đỏ chị cũng chẳng biết có từ bao giờ, chỉ biết rằng từ ngày bán hàng đến nay, cứ đến ngày này bọn chị dành hẳn cho mặt hàng cá chép đỏ và không bán bất cứ loại hàng nào khác. Riêng ngày hôm qua chị bán hết 4kg cá, còn hôm nay số lượng gần gấp ba.

Cá chép đỏ - phương tiện “đi đường” truyền thống của ông Táo

Vui chuyện, chúng tôi hỏi chị: thế “xe” cho ông Táo năm nay có đắt không hả chị? Hàng năm nay nhập vào cũng cao hơn năm ngoái từ 20.000-30.000đ/kg (năm ngoái là 60.000đ/kg) nên giá bán cũng cao hơn, trung bình là 30.000đ/bộ (3 con), chị bảo.

Vừa trao 3 chú chép đỏ cho khách hàng, giọng chị bỗng chùng xuống: “Thời hoàng kim của cá chép đỏ phải là 3-4 năm trở về trước em ạ. Có ngày chị bán tới 30kg cá chép. Một hai năm trở lại đây trên thị trường xuất hiện cá chép giấy nên nhiều người đơn giản hoá, cho rằng mua cá chép sống vừa lách cách lại mất công đi thả nên thôi. Năm nay thời tiết lạnh quá, nhiều người lại càng ngại phải đi thả. Nhưng, nói gì thì nói, dù có hiện đại, đơn giản hoá thì phong tục của cha ông vẫn không thể bỏ. Đấy, bằng chứng là vẫn rất đông người tìm mua bằng được cá chép đỏ thôi. Có nhà cầu kỳ còn dặn bọn chị từ mấy hôm trước, chọn cá khoẻ, đẹp…”.

Cá chép bằng nhung - phương tiện “đi đường” của ông Táo mới xuất hiện năm nay

Tâm sự của chị Duyên, chị Hải cũng giống suy nghĩ của chị Linh ở chợ Hôm: “Năm nay chị cũng không dám lấy nhiều cá chép đỏ vì một, hai năm trở lại đây nhiều nhà thay thế bằng cá chép giấy cho đơn giản”.

Năm nay thời tiết lạnh, nhưng những người bán hàng đều đã chuẩn bị cá chép đỏ từ cách đây một tuần. Cá được lấy từ nguồn Hà Tây, Hưng Yên, Phú Thọ… Các chủ hàng cho chúng tôi biết, nếu mua tại ao, cá chỉ vào khoảng 40.000 một kg (1kg khoảng 40 con), còn vận chuyển ra đến Hà Nội, cá dao động vào khoảng 80.000-110.000đ/kg.

Sắm đồ cúng ông Táo

Trong vai khách hàng đi sắm đồ cúng ông Táo, chúng tôi thực sự bối rối bởi mặt hàng này trên thị trường khá đa dạng và phong phú. Một bộ cúng ông Táo đầy đủ gồm: một bộ đồ cho thần bếp 3 mũ, 3 đôi hài, 3 cá chép giấy và nhiều nhà mua kèm luôn một bộ cúng thần linh gồm 1 mũ cánh chuồn, 1 bộ quần áo, tiền, vàng và thêm “cỗ xe tam mã” cùng ba cá chép đỏ đang tung tăng bơi lội…

Tuỳ loại mà những mặt hàng này có giá khác nhau. Nếu mua của những người gánh hàng rong vàng mã từ những vùng quê quanh Hà Nội hoặc những khu vực ven đô đi bán dạo trên đường, giấy không được đẹp nhưng lại rất thuận tiện vì được phục vụ tận nơi, giá cả vừa phải. Không ít người đã chọn mặt hàng này bởi vì như bộc bạch của chị Quyên (khu tập thể Nghĩa Tân), quan trọng là “ở cái tâm” của mình. Một bộ đồ cúng thần bếp và một bộ cúng thần linh mua ở hàng rong vào khoảng 10.000-15.000 đồng (hàng trung), khoảng 20.000-25.000đ/bộ (hàng đại). Nếu được bày bán trong chợ thì trung bình khoảng 22.000-25.000đ/bộ trung; 30.000đ- 35.000đ/đại; còn kỹ tính và cầu kỳ hơn thì phải lên Hàng Mã, giấy xịn, kiểu dáng đẹp và dĩ nhiên giá thành cũng đắt hơn hàng khác gấp 2-3 lần: bộ trung vào khoảng 30.000-35.000đ/bộ, 40.000đ-45.000đ/bộ đại. Cho dù giá cả có đắt hơn nhưng phố Hàng Mã những ngày này vẫn luôn tấp nập kẻ bán người mua. Có những gia đình làm ăn, buôn bán khá giả còn sẵn sàng sắm cho thần bếp nhà mình đầy đủ từ xe máy, đến vi la, ô tô, quần áo hàng hiệu hầu các Táo về trời.

Chọn 3 con khoẻ và nhanh nhẹn cho ông!

Vòng quanh Hàng Mã, chúng tôi còn được một số chủ hàng giới thiệu rất nhiều phương tiện cho ông Táo, từ xe ngựa, xe tay, xích lô dành cho những Táo truyền thống; Ô tô, xe máy kèm theo mũ bảo hiểm khá hiện đại, các loại xe đạp điện, xe tay ga thời thượng như SH, @... loại nào cũng có… Tivi, tủ lạnh, di động, biệt thự… đủ cả. Những mặt hàng này có giá chẳng “mềm” chút nào, có chiếc lên đến hàng triệu đồng. Tâm niệm “Có thờ có thiêng, có kiêng có lành”, vì vậy có nhà thẳng tay sắm sanh cho ông Táo mà chẳng kỳ kèo, mặc cả những mặt hàng này khi mua.

Dịch vụ ăn theo cá chép trở nên nhộn nhịp

Hai năm trở lại đây, mặt hàng cá chép giấy trở lên khá thông dụng, cạnh tranh mạnh với cá chép sống. Nhiều người bán hàng giải thích với chúng tôi rằng, việc cúng ông Táo bằng cá giấy không phải mang đi thả mà chỉ cần hoá ở nhà, rất tiện. Đặc biệt, trong những ngày rét đậm thế này, mua cá chép sống chẳng may lúc thả cá chết thì “xúi quẩy” cả năm.

“Chép ơi...

Không chỉ có cá chép giấy, năm nay “phương tiện” đi đường cho ông Táo có sự xuất hiện của nhiều sản phẩm mới. Tại một số cửa hàng bán đồ sứ ở chợ Nghĩa Tân, chúng tôi còn thấy người bán hàng đang tiếp thị với khách sản phẩm cá làm bằng sứ, có con lên tới cả triệu đồng. Cá này cũng được bán khá chạy vì có thể “cúng” quanh năm và đồng thời trưng bày cho đẹp. Cao cấp nữa là loại cá chép làm bằng đá ngọc thạch (loại này được bán ở một số cửa hàng đầu chợ Bưởi). Hàng này rất kén khách, vì giá thành có con lên tới cả chục triệu đồng.

Đặc biệt, năm nay lác đác một số cửa hàng trên phố Hàng Mã còn giới thiệu loại mặt hàng mới nhập từ Trung Quốc: cá chép làm bằng nhung có màu đỏ rực rỡ vừa treo bàn thờ cúng ông Táo, vừa làm vật trang trí bàn thờ. Cá chép nhung có nhiều loại: có thể 4 con nhỏ kết thành một dây, nhưng cũng có khi chỉ là một con được làm thật lớn với những dải tua rua đi kèm… Giá thành vào khoảng từ 100.000-150.000đ/dây. Loại này xem ra cũng được nhiều người quan tâm, và cũng có nhiều nhà mua cá chép nhung thay thế cá chép sống. Cá chép đỏ truyền thống lại có thêm những đối thủ cạnh tranh trong lễ ông Táo năm nay!

“...đi cẩn thận nhé!”

Đi trên phố ngày này, bạn dễ dàng nhìn thấy những túi cá chép nhiều màu sắc được ngoắc cẩn thận trên ghi đông xe đạp, xe máy, được cầm trên tay các bà, các cô… đang mải miết tìm đến hồ gần nhất thả phóng sinh. Địa chỉ mọi người thường tìm đến là hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây, hồ Bảy Mẫu, hồ Thiền Quang…. “Cho dù có bận mải đến đâu đi nữa, năm nào đến ngày Tết ông Táo, gia đình tôi cũng đều chuẩn bị đầy đủ mâm cơm mặn cùng mũ mão, tiền, vàng và 3 cá chép đỏ cho ông đi đường. Bây giờ cuộc sống có nhiều thay đổi, nhiều loại vật phẩm hiện đại thay thế cho mâm cúng ông Táo, nhưng gia đình tôi vẫn theo nếp truyền thống. Mỗi lần được cả nhà giao “trọng trách” ra hồ phóng sinh những con cá chép đỏ trong ngày 23 tháng Chạp, tôi cảm thấy lòng thật thanh thản” – tâm sự của ông Thục (phố Ngọc Hà) khiến chúng tôi có suy nghĩ rằng, dù có cá thật, cá bằng sứ, bằng ngọc thạch hay bằng giấy chăng nữa, nhưng tiết kiệm vẫn là vấn đề chúng ta phải quan tâm! Việc nhiều người mải lo sắm sửa những nhà lầu, xe hơi, tiền, vàng… cho ông Táo lên tới hàng triệu đồng mà quên mất cái đức làm người, liệu ông có “hài lòng” bằng sự thành tâm của gia chủ!?

Bài và ảnh: Hồng Anh, Kim Anh