Cán bộ kiểm lâm tuần tra bảo vệ rừng đặc dụng Vồ Dơi, tỉnh Cà Mau. Ảnh: TRUNG KIÊN

Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào mùa khô, nhiệt độ có nơi lên đến 36 độ C, làm cho các cánh rừng thuộc vùng U Minh Thượng, U Minh Hạ, Phú Quốc, vùng núi An Giang bị khô hạn, nguy cơ cháy rất cao. Các tỉnh trong khu vực phải làm gì để đưa ra các giải pháp nhằm phòng chống cháy rừng trong khi mùa khô còn kéo dài?

Vào khoảng 3 giờ 30 phút ngày 26-2-2009, tại khu rừng tràm thuộc Bãi Vòng, xã Hàm Ninh, huyện đảo Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang) đã xảy ra vụ cháy trong vòng hai giờ, thiêu trụi 25 héc-ta tràm, không có thiệt hại về người (trong khu vực cháy có 3 nhà dân sinh sống). Đây là vụ cháy rừng đầu tiên trong mùa khô năm nay ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nắng hạn gay gắt, nguy cơ cháy rất cao nếu chính quyền các cấp không chủ động phòng, chống.

Đồng bằng sông Cửu Long hiện có hàng trăm nghìn héc-ta rừng đặc dụng và rừng phòng hộ, tập trung tại vùng U Minh Hạ (tỉnh Cà Mau), U Minh Thượng (tỉnh Kiên Giang) và nhiều vùng khác thuộc các tỉnh: Long An, Đồng Tháp, An Giang, Bạc Liêu, Hậu Giang… Hiện nay, trên các cánh rừng này nước bắt đầu rút nhanh, thời tiết hanh khô làm cho lớp thực bì khô, rất dễ bắt lửa. Tại rừng U Minh Hạ, mực nước trên các cánh rừng chỉ còn hơn 30cm, trong đó 12 nghìn héc-ta rừng tràm đã cạn nước, các loại dây leo và lớp thực bì đang khô dần. Trao đổi với chúng tôi về tình trạng của những cánh rừng trên địa bàn tỉnh Cà Mau, ông Phạm Thành Tươi, Phó chủ tịch UBND tỉnh xác nhận:

- Hiện tại trên các cánh rừng đều thiếu nước, một số diện tích đã khô, lớp thực bì và dây leo đang héo và khô dần. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, chỉ cần một sơ suất nhỏ của người dân vào rừng khai thác lâm sản trái phép sẽ xảy ra cháy, lúc đó thiệt hại thật khó lường. Nghiêm trọng nhất là lâm phần thuộc rừng U Minh Hạ, mới đầu mùa khô mà rừng tại đây đã hết nước, nguy cơ cháy tăng lên.

Tại vùng U Minh Thượng, hơn 8 nghìn héc-ta rừng thuộc vùng lõi cũng đang trong tình trạng thiếu nước, dễ cháy khi mùa khô vào thời kỳ cao điểm khoảng giữa tháng 3 đầu tháng 4. Ngoài ra, hơn 50 nghìn héc-ta rừng thuộc khu vực đảo Phú Quốc, huyện Hòn Đất, Kiên Lương - Hà Tiên cũng trong cảnh tương tự: Cạn nước, lực lượng kiểm lâm mỏng, thiếu người kiểm soát nên người dân thường xuyên vào các cánh rừng bắt cá, lấy mật ong, có thể gây ra cháy.

Tỉnh An Giang có hơn 14 nghìn héc-ta rừng nằm ở 25 xã thuộc các huyện: Tri Tôn, Tịnh Biên, Thoại Sơn, thị xã Châu Đốc và một phần ở vùng Tứ giác Long Xuyên, cũng đang thiếu nước, cây khô héo.

Nhằm chủ động trong phòng, chống cháy rừng, chính quyền các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đang khẩn trương huy động lực lượng tham gia chốt giữ các điểm nguy cơ cao. Ngoài ra, các địa phương cũng đầu tư hàng chục tỉ đồng mua sắm trang, thiết bị phục vụ công tác phòng, chống cháy rừng. Ông Trần Minh Sử, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp U Minh Hạ (tỉnh Cà Mau) cho biết:

- Ngay sau Tết Nguyên đán, chúng tôi đã triển khai công tác phòng cháy, chữa cháy rừng đến từng lâm phần, tổ chức tuyên truyền cho nhân dân nâng cao ý thức phòng, chống cháy và bảo vệ rừng. Ngoài ra, các đơn vị tổ chức cho 3.100 hộ dân sinh sống quanh những cánh rừng ký cam kết thực hiện tốt công tác phòng, chống cháy rừng. Công ty đầu tư đắp hơn 80 bờ đập lớn để giữ nước dưới chân rừng, xây dựng gần 40 chòi canh lửa, mua mới và sửa chữa 33 máy bơm nước, thành lập gần 30 tổ máy với hơn 100 người phục vụ, chuẩn bị huy động hơn một nghìn người có thể tham gia chữa cháy tại chỗ khi có cháy xảy ra. Lực lượng kiểm lâm trực thường xuyên 24/24 giờ, quản lý chặt chẽ, nghiêm cấm các cá nhân, hộ dân sống ven rừng vào rừng lấy mật ong, bắt cá.

Tỉnh Kiên Giang cũng tổ chức củng cố 120 tổ, đội với lực lượng lên đến hơn 2 nghìn người sẵn sàng tham gia phòng cháy, chữa cháy. Các chủ rừng thuộc vùng đệm bố trí lực lượng canh phòng thường xuyên, dọn lá khô, dây leo, giữ nước trong rừng đề phòng nếu xảy ra cháy sẽ tránh được lây lan trên diện rộng. Tỉnh cũng chi 3 tỉ đồng để mua sắm trang, thiết bị như máy bơm, cuốc, xẻng, xây dựng hệ thống chòi canh để phòng, chống cháy. Riêng rừng Phú Quốc và rừng Tràm U Minh Thượng đang được các lực lượng chức năng bảo vệ nghiêm ngặt. Ông Nguyễn Văn Hưởng, Giám đốc Vườn Quốc gia U Minh Thượng nói:

- Cán bộ, công nhân và nhân dân sinh sống xung quanh rừng đã được triển khai công tác phòng, chống cháy. Chúng tôi đang huy động lực lượng đắp đập giữ nước, trực thường xuyên để không cho bất kỳ người dân nào vào rừng khai thác lâm sản. Quan trọng nhất trong công tác phòng, chống cháy rừng là tuyên truyền về tầm quan trọng của rừng đối với việc duy trì hệ sinh thái. Ngoài ra, cần chuẩn bị thật tốt công tác “4 tại chỗ” để khi tình huống xảy ra, lực lượng tại chỗ có thể chủ động xử lý được ngay.

Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào thời kỳ cao điểm của mùa khô, nhiều cánh rừng trong khu vực có khả năng xảy ra cháy rất cao và cực kỳ nguy hiểm. Để phòng, chống cháy rừng có hiệu quả, các địa phương, nhất là lực lượng kiểm lâm cần tuần tra canh gác thường xuyên 24/24 giờ. Một số cánh rừng bị khô lâu ngày cần bơm nước giữ ẩm và nghiêm cấm người dân vào rừng khai thác lâm sản.

NGUYỄN BÁ HIÊN