Một lễ khởi công xoá nhà tạm. Ảnh: Internet

Sáng 12-5, tại thành phố Tam Kỳ, UBND tỉnh Quảng Nam đã tổ chức Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện chương trình hỗ trợ cải thiện nhà ở đối với người có công với cách mạng (1997-2007)-Chương trình này báo Quân đội nhân dân đã cùng phối hợp với UBND tỉnh Quảng Nam thực hiện trong 10 năm qua.

Khó khăn chồng lên khó khăn

Khi các ngành chức năng của tỉnh Quảng Nam khảo sát, trong tổng số 59.824 hộ thuộc diện ưu đãi, có 35.280 hộ thuộc diện khó khăn về nhà ở cần có sự quan tâm hỗ trợ của Nhà nước và cộng đồng xã hội. Trong đó, có tới 19.083 hộ khó khăn đặc biệt cần được hỗ trợ kịp thời về nhà ở không chỉ để làm nơi ở cho người đang sống, mà còn có nơi để thờ phụng hương hồn các anh hùng liệt sĩ.

Với một tỉnh nghèo như Quảng Nam, hậu quả chiến tranh là vô cùng lớn lại phải đối mặt thường xuyên với thiên tai. Chương trình làm Nhà tình nghĩa đang triển khai chưa xong, lại phải tiếp tục lo chỗ ở cho gần 3.000 hộ (chỉ tính riêng đối tượng chính sách) bị bão lũ tàn phá làm sập đổ hoàn toàn trong các năm từ 1998 đến 2007. Ai đã đến các vùng quê như Điện Bàn, Thăng Bình, Duy Xuyên, Đại Lộc… trong những ngày ấy, không thể cầm lòng trước cảnh nhiều hộ gia đình chính sách phải sống tạm bợ trong những túp lều xiêu vẹo, nhà không ra nhà, trại không ra trại, chỉ được che chắn bằng những tấm phên hoặc tấm tôn rách nát, mưa dột, gió lùa tứ phía. Bàn thờ liệt sĩ không có chỗ đặt, các danh hiệu cao quý không có chỗ treo, bát hương liệt sĩ chỉ nghi ngút khói vào ngày giỗ được đặt tạm trên chiếc hòm gỗ trong khoảng sân mấp mô, nham nhở.

Nở rộ những cách làm sáng tạo

Cảm thông và sẻ chia sâu sắc với đồng bào, đồng chí Quảng Nam, nhiều địa phương trong cả nước đã hưởng ứng chương trình 10.000 ngôi nhà tình nghĩa cho đối tượng chính sách đặc biệt khó khăn ở Quảng Nam. Cả nước đã dấy lên phong trào “hướng về Quảng Nam”, “hướng về Mẹ Việt Nam anh hùng”, bằng những nghĩa cử cao đẹp. Song để sử dụng hiệu quả những đồng tiền tình nghĩa của cả nước tri ân, cũng phải có những cách làm hết sức cụ thể, tỉ mỉ, thể hiện tính dân chủ, công khai, công bằng và minh bạch.

Trong tham luận tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Minh Hùng, Phó chủ tịch UBND huyện Điện Bàn đã nêu cách làm năng động của huyện. Trải qua 2 cuộc kháng chiến, Điện Bàn là một trong các huyện bị chiến tranh tàn phá nặng nề nhất của Quảng Nam: 94/117 thôn bị hủy diệt hoàn toàn, toàn huyện có 1.565 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, 18.000 liệt sĩ, 7.000 thương binh, bệnh binh, 20.000 gia đình có công với cách mạng, 6.045 người bị nhiễm chất độc hóa học... Từ thực trạng đó, Huyện ủy, UBND huyện đã ra nghị quyết chuyên đề và thành lập Ban chỉ đạo tổ chức thực hiện. Để có nguồn vốn ban đầu, trong 10 năm qua huyện Điện Bàn đã quyết định trích 1% trong tổng số ngân sách hằng năm và riêng khoản thu này Điện Bàn cũng đã có hơn 700 triệu đồng, cùng với huy động quỹ “đền ơn, đáp nghĩa”, kêu gọi sự hỗ trợ của các tổ chức kinh tế, xã hội trong và ngoài huyện, vận động sự đóng góp của bà con quê hương Điện Bàn đang sinh sống trên khắp mọi miền đất nước... có vốn được đến đâu, triển khai ngay đến đó. Cùng với nguồn vốn của trên, các địa phương cũng chuẩn bị nguồn vốn bổ sung tại chỗ. Nguồn vốn ấy là sự đóng góp trực tiếp của đối tượng, là sự hỗ trợ của người thân và tộc họ. Trên cơ sở các nguồn vốn huy động để xác định tổng nguồn vốn và quy mô xây dựng của từng ngôi nhà. Việc triển khai được thực hiện một cách công khai, do chính các đối tượng chính sách bình chọn. Ai khó nhiều thì xây dựng trước, ai khó ít xây dựng sau. Quá trình xây dựng có sự giám sát không chỉ của ban chỉ đạo, mà cả địa phương và gia đình chính sách. Với cách làm như vậy, đã không chỉ tạo ra nguồn lực để giải quyết, mà còn tạo được sự đồng tình của nhân dân. Mặc dầu còn gặp nhiều khó khăn nhưng trong 10 năm qua, toàn huyện đã xây dựng được 2.866 ngôi nhà tình nghĩa, sửa chữa 238 ngôi nhà với tổng số tiền lên tới 30,3 tỷ đồng.

Là xã nghèo, xã Tiên Sơn, huyện Tiên Phước đã có cách huy động riêng. Đồng chí Dương Văn Trường, Phó chủ tịch UBND xã đã nhấn mạnh đến việc huy động công lao động tại địa phương, khai thác nguyên vật liệu tại vườn nhà. Mỗi khi có hộ chính sách ở thôn, xóm nào được hỗ trợ xây dựng, thì bà con ở xóm đó chung tay giúp đỡ. Chỉ tính riêng tiền công và nguyên vật liệu mà bà con tự nguyện giúp đỡ, cùng với sự đóng góp của tộc, họ đã xấp xỉ 800 triệu đồng… Bằng cách làm ấy, Tiên Sơn đã xóa nhà tạm cho 85 gia đình đối tượng chính sách. Tương tự, Bình Dương, xã 3 lần được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, là một xã vùng cát có đến 64% số hộ dân là đối tượng chính sách, ngoài nguồn ngân sách trên cấp và nguồn kinh phí nghĩa tình từ các nơi ủng hộ, Bình Dương còn huy động từ nội lực bằng ngày công, quy ra tiền đạt hàng chục triệu đồng…

Trong khối các doanh nghiệp, cơ quan có nhiều đơn vị có cách vận động sáng tạo, Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam đã nêu bài học về việc vận động cán bộ, nhân viên tham gia việc nghĩa trên cơ sở khơi dậy lòng biết ơn, là sự tri ân của thế hệ hôm nay với những người đã hy sinh vì tự do, độc lập của đất nước. Nhờ biết thổi bùng lên phong trào “uống nước nhớ nguồn”, mặc dù mới được thành lập từ năm 1996 đến nay, nhưng Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn đã đóng góp kinh phí từ đồng lương của cán bộ, công nhân viên được xấp xỉ 2 tỉ đồng, xây dựng 72 nhà tình nghĩa tặng đối tượng chính sách. Nhiều cán bộ chủ chốt trong ban lãnh đạo đã động viên gia đình, vợ con cùng đóng góp kinh phí. Trong đó, phải kể đến gia đình ông Võ Văn Lâm-Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn Quảng Nam, ngoài phần đóng góp chung với cơ quan, ông Lâm cùng gia đình đã ủng hộ 72 triệu đồng từ sự tích góp trong nhiều năm để xây dựng 5 ngôi nhà tình nghĩa. Noi gương giám đốc, tập thể 27 đồng chí thạc sĩ là cán bộ Ngân hàng đã sử dụng toàn bộ 27 triệu đồng tiền thưởng trong đợt bảo vệ luận án để xây dựng 2 nhà tình thương...

Là lực lượng nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng-an ninh, 10 năm qua, Bộ CHQS tỉnh Quảng Nam đã có nhiều đóng góp vào cuộc vận động “Đền ơn đáp nghĩa” và chương trình “10.000 ngôi nhà cho đối tượng chính sách”. Bằng sự vận động quyên góp từ những đồng lương ít ỏi và hàng vạn ngày công, bằng tình thương, trách nhiệm của người lính thời bình, cán bộ, chiến sĩ trong toàn LLVT tỉnh đã xây dựng 104 ngôi nhà tình nghĩa; tặng sổ tiết kiệm, tặng quà các đối tượng chính sách, hộ nghèo đồng bào vùng sâu, vùng xa với số tiền gần 4 tỷ đồng. Cơ quan Tổng cục Chính trị cũng đã quyên góp hỗ trợ tỉnh Quảng Nam xây dựng 23 nhà tình nghĩa. Hằng năm, Cục Hậu cần (thuộc TCCT) còn phối hợp với Bộ Y tế thực hiện Chương trình quân-dân y kết hợp khám, chữa bệnh, cấp thuốc miễn phí cho các đối tượng chính sách và trang bị một số dụng cụ y tế cho địa phương...

Tiếp tục dấy lên phong trào nhân văn

“Sinh động, sáng tạo, tình nghĩa và nhân văn”, đấy là lời đánh giá của Thứ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, Bùi Hồng Lĩnh, về chương trình làm nhà tình nghĩa của Quảng Nam. Theo Thứ trưởng Bùi Hồng Lĩnh: “là một chương trình tình nghĩa nhân văn, việc thực hiện cũng phải thể hiện cho được ý nghĩa ấy. Những đồng tiền huy động được, ngoài ý nghĩa về vật chất, nó còn có ý nghĩa to lớn hơn, đó là thể hiện tình cảm, tấm lòng, sự biết ơn của cả cộng đồng và xã hội, vì vậy phải được sử dụng đúng mục đích, công khai, công bằng và minh bạch. Làm tốt việc ấy, chắc chắn đồng bào, đồng chí cả nước sẽ tiếp tục chia sẻ với Quảng Nam”.

Ngay tại hội nghị, thay mặt lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa kết nghĩa, đồng chí Trần Văn Nam, Phó giám đốc Sở LĐ-TB-XH tỉnh Thanh Hóa, đã tiếp tục chuyển đến ủng hộ Quảng Nam số tiền 50 triệu đồng. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh, ngay trong ngày hôm qua cũng đã về các địa phương trong tỉnh chuyển số tiền 40 triệu đồng để xây nhà tình nghĩa tặng các đối tượng chính sách…

Chúng tôi hy vọng rằng, danh sách các địa phương đơn vị, tổ chức, cá nhân đóng góp xây dựng nhà tình nghĩa cho đối tượng chính sách của tỉnh Quảng Nam ngày một dài thêm, nhiều thêm. Hơn lúc nào hết, lúc này đến với Quảng Nam là lương tâm, là trách nhiệm, là nghĩa tình của tất cả chúng ta. 5.500 ngôi nhà của bố liệt sĩ, vợ thương binh, của những người đã hiến máu xương, hiến cả cuộc đời cho cách mạng đang thúc giục chúng ta. Một lần nữa báo Quân đội nhân dân thiết tha kêu gọi các địa phương, các tổ chức, cá nhân tiếp tục giúp các đối tượng chính sách ở Quảng Nam như giúp chính bản thân mình, người thân mình và gia đình mình, sớm ổn định cuộc sống trong thời gian sớm nhất.

Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện chương trình hỗ trợ cải thiện nhà ở đối với người có công với cách mạng tỉnh Quảng Nam đã gợi mở nhiều cách làm. Các tham luận tại hội nghị đã nói lên tấm lòng và sự sáng tạo trong việc tổ chức huy động nguồn lực. Hy vọng rằng, các địa phương trong cả nước tiếp tục bổ sung thêm những sáng kiến mới, kinh nghiệm mới, tìm ra nhiều bài học quý từ thực tiễn, cả xã hội đồng sức, đồng lòng chung tay, góp sức để giảm bớt khó khăn, bù đắp một phần mất mát to lớn cho những đối tượng chính sách trong cả nước.

TRUNG HỘI, TIẾN DŨNG