Theo tờ trình của Chính phủ, thời kỳ 2001-2010, số quy hoạch được lập là 3.114; thời kỳ 2011-2020, số lượng quy hoạch phải lập là 19.285 bản (tăng gấp 6 lần). Tuy nhiên, quy hoạch hiện tại ở nhiều lĩnh vực của Việt Nam chưa thể hiện được vai trò là định hướng phát triển kinh tế-xã hội. Có những bản quy hoạch nội dung giống như một báo cáo nghiên cứu khoa học, thiếu thực tiễn, chưa thực sự phục vụ định hướng phát triển kinh tế-xã hội, dẫn đến quy hoạch thường xuyên bị phá vỡ, phải điều chỉnh trong thời gian ngắn sau khi ban hành. Vì vậy, dự thảo Luật Quy hoạch được Chính phủ soạn thảo theo hướng điều chỉnh chung cho tất cả các loại quy hoạch trên phạm vi cả nước về: Lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh và thực hiện các loại quy hoạch; quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia hoạt động quy hoạch.

Đồng ý cần thiết phải có Luật Quy hoạch nhằm khắc phục những hạn chế, yếu kém, tùy tiện trong công tác quy hoạch, tuy nhiên, tại phần thảo luận, vẫn còn những ý kiến trái chiều liên quan đến việc hình thành hệ thống quy hoạch. Tại dự thảo, Chính phủ xây dựng 2 phương án về hệ thống quy hoạch trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Cụ thể, theo phương án 1, sau khi các quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh được lập, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ tiến hành rà soát để tích hợp thành Tổng thể quy hoạch quốc gia và báo cáo Thủ tướng Chính phủ để xem xét, quyết định điều chỉnh các quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh cho phù hợp.

Theo phương án 2, Quy hoạch tổng thể quốc gia sẽ được lập trước để định hướng cho các quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và quy hoạch đô thị, nông thôn. Quy hoạch tổng thể quốc gia được lập theo phương pháp tích hợp, đa ngành. Cơ quan lập quy hoạch sẽ do Thủ tướng thành lập với sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, các chuyên gia quy hoạch và sẽ được thẩm định bởi Hội đồng thẩm định Nhà nước và phản biện của xã hội trước khi trình Chính phủ phê duyệt.

Đại diện cơ quan thẩm tra luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho biết, đa số ý kiến Thường trực Ủy ban Kinh tế nhất trí lựa chọn phương án 2. Ông Vũ Hồng Thanh lập luận, do Quy hoạch tổng thể quốc gia được lập theo phương pháp tích hợp, đa ngành, mang tính định hướng, dự báo và phát triển bền vững, tính pháp lý cao của quy hoạch tổng thể quốc gia. Phương án này bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ của hệ thống quy hoạch trong cả nước, khắc phục được tình trạng quản lý chia cắt, cục bộ, thiếu liên kết giữa các quy hoạch, đồng thời tạo lập không gian phát triển thống nhất, khắc phục sự mâu thuẫn giữa quy hoạch vùng và quy hoạch cấp tỉnh về không gian phát triển, về mục tiêu, công cụ chính sách, phân bố nguồn lực, lựa chọn dự án, chương trình ưu tiên đầu tư. “Ngoài ra Quy hoạch tổng thể quốc gia cũng là căn cứ để lập quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch ngành quốc gia phù hợp với tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 16/01/2012 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI”-ông Vũ Hồng Thanh nhấn mạnh.

Không đồng tình với phương án 2, cho rằng Quy hoạch tổng thể quốc gia sẽ dẫn tới xung đột với các luật chuyên ngành, phá vỡ toàn bộ quy hoạch đã lập, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Đình Toàn nêu quan điểm: Luật Quy hoạch có tác động rất lớn đến ngành xây dựng, nếu theo phương án dự thảo này, quy hoạch xây dựng được quy định trong Luật Xây dựng sẽ bị bãi bỏ. Còn theo Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa, dự thảo cần nghiên cứu lại nội dung về quy hoạch sử dụng đất để tránh sự xung đột khi thực hiện với quy hoạch sử dụng đất đã có hiện tại.

Không lựa chọn phương án cụ thể, tuy nhiên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Phan Thanh Bình lưu ý, quy hoạch bắt buộc phải gắn với chiến lược phát triển, Nghị quyết của Đảng; quy hoạch cần được quy định theo hướng quy hoạch được lập theo thứ bậc từ trên xuống dưới; quy hoạch cấp dưới phải phù hợp với quy hoạch cấp trên.

Trước băn khoăn dự thảo Luật nếu được thông qua sẽ phá vỡ quy hoạch hiện nay, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông-đại diện cơ quan soạn thảo dự án Luật cho biết, nếu phương án Quy hoạch tổng thể quốc gia được thông qua thì sau đó sẽ rà soát các quy hoạch hiện hữu. Cụ thể, sẽ có một hội đồng thẩm định các quy hoạch để giữ lại quy hoạch còn hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển, còn quy hoạch nào chồng chéo, không phù hợp sẽ bị loại bỏ. Thứ trưởng Đặng Huy Đông cũng khẳng định, việc tích hợp quy hoạch sẽ chấm dứt được sự chồng chéo, mâu thuẫn, mạnh ai nấy làm trong quy hoạch thời gian vừa qua.

Loại bỏ quy hoạch sản phẩm

Tại phần thảo luận, một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm, đó là việc có nên loại bỏ quy hoạch sản phẩm trong Quy hoạch ngành Quốc gia. Theo Thứ trưởng Đặng Huy Đông, chúng ta đã rất sai lầm khi có quá nhiều quy hoạch, thậm chí có cả quy hoạch cá tra, quy hoạch cá rô phi… Quy hoạch sản phẩm sẽ tạo ra cơ chế xin-cho, tạo rào cản cho sản xuất, kinh doanh. Chính vì vậy, Chính phủ thống nhất cao trong việc bỏ quy hoạch sản phẩm.

Đồng ý với phương án loại bỏ quy hoạch sản phẩm, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng và Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng, quy hoạch sản phẩm không phù hợp với cơ chế thị trường, tạo ra kẽ hở, tiêu cực, cơ chế xin - cho và hạn chế sự sáng tạo của doanh nghiệp. "Bây giờ thị trường cần bao nhiêu sản phẩm thì khi đó cung-cầu quyết định chứ không phải do kế hoạch đề ra năm nay sản xuất 10 tấn thóc hay 10 tấn tôm”, Phó chủ tịch Uông Chu Lưu nhấn mạnh. Còn Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết, đa số ý kiến của Ủy ban này đồng ý với chủ trương loại bỏ các quy hoạch sản phẩm đang tồn tại hiện nay và các sản phẩm cụ thể sẽ được quản lý bằng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kinh tế, kỹ thuật. Điều này sẽ giúp bỏ được những loại giấy phép không phù hợp với kinh tế thị trường, là bước đột phá, giải pháp quan trọng thúc đẩy quá trình cải cách thủ tục hành chính trong đầu tư, sản xuất kinh doanh.

Kết luận phiên thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đề nghị, do còn nhiều ý kiến khác nhau nên UBTVQH đề nghị Chính phủ rà soát, chỉnh sửa lại dự thảo, tiếp tục trình UBTVQH xem xét tại phiên họp tới, trước khi trình ra Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 diễn ra vào cuối tháng 10.

Chiều cùng ngày, UBTVQH cho ý kiến về dự án Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.

Ngày 19-9, UBTVQH tiếp tục làm việc.

VŨ DUNG