QĐND - Một chiều cuối Thu, tiết trời Tam Kim (Nguyên Bình, Cao Bằng) bắt đầu se lạnh, chúng tôi có cuộc trò chuyện thật ấm áp với ông Nông Văn Tình (74 tuổi, ở thôn Phai Khắt). Trong căn nhà cũ kỹ, chính giữa phòng khách của gia đình, ông Tình treo trang trọng tấm ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp nở nụ cười hiền. Bên trên tấm ảnh phủ một dải băng đen và tờ lịch của ngày 4-10-2013 được cài ở góc ảnh. Ông Tình cho biết, tấm ảnh đó ông được anh Võ Hồng Nam, con trai của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tặng vào đầu năm 2013. Nói rồi, ông đứng dậy đi gần về phía tấm ảnh, giọng run run: “Mới đó mà đã hơn một năm ngày Đại tướng đi xa! Hơn một năm, cõi nhân gian vắng bóng một vị tướng hiền tài, một nhân cách lớn; một trái tim đôn hậu, nhân từ, luôn hết lòng vì nước, vì dân. Gia đình tôi mất đi một người bác, người cha, người chú hết đỗi kính trọng, thân thiết”.

Ông Nông Văn Tình bên tấm ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ảnh: Yên Long

Ông Nông Văn Tình là con trai của cụ Nông Ngọc Ðinh, cháu ruột của cụ Nông Văn Lạc (những cán bộ cách mạng, có nhiều đóng góp quan trọng vào quá trình chuẩn bị và tổ chức thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân (VNTTGPQ), tham gia tổ chức đánh đồn Phai Khắt, Nà Ngần và là hạt nhân lãnh đạo phong trào cách mạng ở Tam Kim). Cụ Nông Văn Lạc có thời gian dài cùng hoạt động cách mạng và là “cánh tay phải” đắc lực của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Bởi vậy, khoảng thời gian cách đây 70 năm về trước, Đại tướng hay lui tới, ăn ở trong gia đình cụ Lạc như một thành viên trong gia đình.

Với ông Tình, lần cuối ông được gặp Đại tướng là năm 1994. Lần ấy, Đại tướng về thăm lại rừng Trần Hưng Đạo và dự Lễ khánh thành tấm bia nơi thành lập Đội VNTTGPQ. Trước đó, năm 1989, khi lên thăm Tam Kim, Đại tướng đã nghỉ trưa tại nhà ông. Vì biết trước kế hoạch, nên gia đình ông Tình dọn sẵn một phòng sạch sẽ để Đại tướng nghỉ. Tuy nhiên, Đại tướng lại chọn cái buồng nhỏ với những đồ đạc lộn xộn để ở và dành cái phòng sạch sẽ đó cho gia đình. Theo ông Tình, khi còn khỏe, năm nào Đại tướng cũng gửi thiệp chúc Tết có chữ ký của mình tặng gia đình ông.

Ông Tình vẫn nhớ như in thời khắc nghe hung tin Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời. Hôm đó, mọi thành viên trong gia đình dù đang xuôi ngược công tác, bán buôn đều dừng việc, tập trung đông đủ về nhà. Vợ ông Tình-bà Nông Thị Ka (68 tuổi) nước mắt giàn giụa, nhưng vẫn gắng gượng, hướng dẫn con cháu chuẩn bị lễ, tổ chức cúng đưa Đại tướng về với tiên tổ theo đúng phong tục địa phương. Tam Kim hôm đó bao trùm khung cảnh u buồn. Dù chưa có tin báo tang chính thức từ Trung ương, nhưng từ sáng sớm, người dân đã kéo nhau đến nhà ông Tình để dâng hương, bởi lẽ mọi người biết Đại tướng từng gắn bó, thân thiết với cụ Nông Văn Lạc. Những tiếng nấc nghẹn ngào, những đôi mắt ngấn lệ, những vành môi mím chặt... Riêng ông Tình, ông vẫn tin rằng: Dù Đại tướng có đi xa thì vẫn nhớ về quê hương Tam Kim, sẽ đoàn tụ cùng đồng đội trong đoàn quân 34 chiến sĩ năm xưa, sẽ gắn bó với núi rừng Nguyên Bình linh thiêng-nơi có những người dân một lòng theo Đảng, kính yêu Đại tướng!

Suy nghĩ của ông Tình có lẽ cũng là tâm thức chung của mỗi người dân Việt Nam: Đại tướng như vẫn còn hiển hiện đâu đây, vẫn nở nụ cười hiền và vẫn mang niềm tin, hạnh phúc đến cho mọi nhà... Đúng như ý thơ của nhà thơ Tố Hữu: “Xin tạm biệt đời yêu quý nhất/ Còn mấy vần thơ, một nắm tro/ Thơ gửi bạn đường, tro gửi đất/ Sống là cho và chết cũng là cho...”.

NGÔ THANH