Cây lúa từ bao đời nay gắn bó với người nông dân Việt , hình ảnh cây lúa là niềm tự hào của người nông dân, là nỗi nhớ của những người xa quê hương. Ngoài hạt thóc, cây lúa còn cung cấp một lượng lớn rơm, rạ, đây chính là nguồn chất đốt chủ yếu của những gia đình nông dân, là nguồn thức ăn cho trâu, bò và còn được dùng để tạo ra phân chuồng-một loại phân bón không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp. Đánh giá mức độ giàu-nghèo của các gia đình nông dân Việt ngày trước, người ta hay nhìn vào cót thóc và cây rơm có to hay không.

Đốt rơm, rạ sau khi thu hoạch, ảnh hưởng môi trường xung quanh (ảnh Phúc Thắng)

Ngày nay, cùng với sự phát triển của khoa học-kỹ thuật, đời sống của người dân ngày một cải thiện. Máy cày đã dần thay thế cho con trâu, con bò. Bếp than tổ ong, bếp ga, các loại bếp điện, các loại xoong nồi dùng điện đã giúp người nông dân nấu những bữa ăn nhanh hơn, sạch sẽ hơn, do đó sợi rơm không còn cần thiết mà nhiều khi lại là gánh nặng, nỗi phiền toái cho người nông dân mỗi khi mùa gặt đến. Ở nhiều vùng nông thôn, 100% các gia đình đun than, củi, bếp điện, bếp ga… do vậy mỗi khi thu hoạch, người nông dân bỏ lại rơm, rạ trên khắp các trục đường xung quanh làng và trên các cánh đồng. Nhiều gia đình đốt đi để lấy tro bón ruộng. Đốt rơm, rạ không những ảnh hưởng đến môi trường xung quanh, mà còn lãng phí nguồn nguyên liệu dồi dào để sản xuất ra các sản phẩm khác như nấm rơm, một loại thực phẩm rất giàu chất dinh dưỡng. Vừa qua trên các phương tiện thông tin đại chúng có đưa tin về mô hình sản xuất nấm rơm của Hợp tác xã Chùa Hang (Thái Nguyên). Đây là một mô hình sản xuất hay, đạt hiệu quả kinh tế cao, tận dụng được nguồn phế phẩm nông nghiệp dồi dào ở nhiều địa phương.

Thiết nghĩ, những địa phương đang dư thừa các phế phẩm nông nghiệp nên nghiên cứu, học tập và làm theo mô hình sản xuất của Hợp tác xã Chùa Hang, nhằm tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có, tăng thu nhập cho người nông dân, đồng thời bảo vệ môi trường. Góp phần xây dựng nông thôn Việt hiện đại.

Đỗ Hà Giang