Quang cảnh Lễ khai mạc chương trình “Đền ơn đáp nghĩa”

Từ sáng sớm ngày 25-7, từng dòng người từ các nơi đã về dự lễ khai mạc Chương trình “60 năm Đền ơn đáp nghĩa” do Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp với Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, MTTQ thành phố Hà Nội tổ chức. Các đồng chí Trương Mỹ Hoa, Phó chủ tịch nước; Nguyễn Thị Hằng, Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội; Vũ Oanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam; Nguyễn Tấn Trịnh, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam và hàng vạn người là Bà mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh, bệnh binh, Anh hùng LLVT nhân dân, thân nhân liệt sĩ và đồng bào từ các nơi đã về dự.

Nằm ở vị trí trung tâm, tượng đài Ánh lửa hồng – nơi để 8 bát nhang mà trước đó đã được Ban tổ chức rước về từ các nghĩa trang liệt sĩ: đền Bến Dược (Củ Chi, TP Hồ Chí Minh), nghĩa trang liệt sĩ Tây Ninh, nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, nghĩa trang liệt sĩ Điện Biên Phủ, nghĩa trang liệt sĩ Mai Dịch, nghĩa trang liệt sĩ nhà tù Côn Đảo, nghĩa trang liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh và bát hương liệt sĩ toàn quốc được lấy chân hương từ tất cả các nghĩa trang liệt sĩ cả nước - từ mấy ngày nay, lúc nào cũng như một ngọn đuốc, đỏ những nén hương trầm thành kính của đồng bào cả nước về thăm viếng.

Mùi hương trầm thoang thoảng, làn khói hương mảnh mai quyện với ánh nắng ban mai khiến cho không gian khuôn viên Bảo tàng Cách mạng Việt Nam và vườn hoa Cổ Tân trở thành địa điểm thiêng liêng mà bất cứ ai đến đây, trong lòng cũng dâng lên một nỗi xúc động kỳ lạ.

Trước đài tưởng niệm, hạ sĩ Trần Xuân Tùng ở tiểu đoàn huấn luyện của Đoàn nghi lễ 781 (Quân khu Thủ Đô) cùng với đồng đội, cẩn thận thắp lên 60 ngọn đại nến. Tùng có ông nội là liệt sĩ đã hy sinh trong kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, được vinh dự tham gia rước bát hương liệt sĩ từ đền Bến Dược về đặt tại đài liệt sĩ Bắc Sơn, sau đó rước về đài tưởng niệm Ánh lửa hồng. Thắp xong hàng nến, kính cẩn thắp hương cho tám bát nhang, Tùng khấn trong niềm xúc động: “Kính thưa ông và hàng triệu liệt sĩ đã ngã xuống để đổi lấy hòa bình, độc lập cho dân tộc, để chúng cháu - những thanh niên thế hệ hôm nay được sống tự do và thừa hưởng những gì tốt đẹp nhất của xã hội. Vậy là cháu đã thực hiện được lời hứa trước vong linh của ông trước gia đình là trở thành Bộ đội Cụ Hồ, tiếp tục cầm súng bảo vệ Tổ quốc. Hôm nay, trước vong linh ông và các liệt sĩ, cháu xin hứa sẽ học tập, công tác, rèn luyện tốt hơn để làm sao cho xứng đáng với sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ”.

Kính cẩn thắp nén tâm nhang trước các liệt sĩ, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Tấn Trịnh bày tỏ niềm xúc động sâu sắc: “Một trong những hoạt động trọng tâm của Hội Người cao tuổi Việt Nam trong năm nay, là chương trình “Đền ơn đáp nghĩa”, để bày tỏ lòng thành kính và biết ơn sâu sắc trước vong linh các anh hùng, liệt sĩ - những người đã xả thân vì độc lập - tự do - thống nhất Tổ quốc, vì bình yên hạnh phúc của nhân dân”.

Mọi người xúc động khi nghe bài văn tế tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ do NSƯT Đào Lê (Đoàn Nghệ thuật Tổng cục Hậu cần) đọc: “…Nước Việt Nam ta qua mấy nghìn năm dựng nước mới có non sông gấm vóc sáng ngời… Máu liệt sĩ thắm tô lá cờ Tổ quốc, nẩy mầm xanh cho đất nước phồn vinh. Máu xương các anh vùi trong đất mẹ, nhiều liệt sĩ vô danh không có tên trong sử sách, nhiều liệt sĩ chưa biết hài cốt ở đâu, chỉ tìm thấy hương hồn trong hình hài Tổ quốc, trong dáng đứng Việt Nam hiên ngang bất hủ. Cả nước nghiêng mình thương nhớ các chị, các anh. Lời khắc trên bia đá ở đền Bến Dược vẫn còn nhắc nhở “Chiến thắng lớn từ hy sinh to lớn, ai đếm khăn tang, ai đong máu chiến trường. Con của mẹ ra đi không bao giờ trở lại, mẹ khóc mỗi hoàng hôn…chim bay về núi tối rồi”.

Hôm nay đây! Mỗi người dân đều thắp trong lòng một nén hương tưởng nhớ công lao các chị, các anh, các đồng chí. Hương hồn của các anh hùng liệt sĩ từ khắp mọi miền đất nước xin về đây chứng kiến tấm lòng thành: “Tổ quốc đời đời ghi công ơn các anh hùng liệt sĩ – nêu cao đạo lý uống nước nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa…”.

Kết thúc lễ khai mạc là Lễ phóng sinh theo truyền thống dân tộc được đại biểu cấp cao Nhà nước, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, anh hùng LLVT Nguyễn Thị Chiên, La Văn Cầu và đoàn em nhỏ bị di chứng chất độc da cam/đi-ô-xin ở làng Hữu nghị Hoài Đức, Hà Tây cùng chung tay thả hơn 200 con chim vành khuyên tự do như những con đò chở vong hồn những liệt sĩ về miền cực lạc ở cõi vĩnh hằng.

Trong nhà trưng bày hàng trăm hiện vật quý của Bảo tàng Cách mạng Việt Nam đã sưu tầm được trong 60 năm qua về đề tài “Đền ơn đáp nghĩa”, uống nước nhớ nguồn, chúng tôi gặp thương binh 2/4, Ngô Xuân Chiến, ở 17A Bà Triệu, Hà Nội. Ông đứng lặng trước bức thư của Bác Hồ gửi Bộ trưởng Bộ Thương binh cựu binh Vũ Đình Tụng. Bác viết: “Nhân dịp Ngày Thương binh, tôi xin gởi một tháng lương của tôi và 50 cái khăn tay do đồng bào phụ nữ Thái biếu tôi, nhờ cụ chuyển cho anh em thương binh với lời chào thân ái của tôi”. Qua câu chuyện của ông, chúng tôi được biết, nhờ sự quan tâm sâu sắc của Bác Hồ, của Đảng, của Nhà nước và những việc làm đầy tình nghĩa của nhân dân mà tôi và rất nhiều thương binh, đối tượng chính sách khác không những có đủ cơm ăn, áo mặc như mong mỏi của Bác mà còn có cuộc sống ổn định trên mức trung bình của người dân trong khu vực, được chữa trị vết thương, chăm lo cho con cái học hành tiến bộ”.

Chỉ cho chúng tôi xem tấm ảnh chụp cách đây hơn 50 năm ghi lại hình ảnh Bác Hồ thăm thương binh trên đường công tác ở Phú Thọ, tháng 9 – 1954; Bác đón Giao thừa Tết Bính Thân (1956) với thương binh hỏng mắt tại trường Thương binh hỏng mắt Hà Nội… ông Chiến cảm động nói: “Bác là lãnh tụ của dân tộc, dù bận trăm công, nghìn việc nhưng Bác vẫn không quên những người thương binh, gia đình chính sách. Tôi vẫn nhớ lời Bác dạy thương binh trong đêm Giao thừa năm ấy “Thương binh tàn mà không phế”. Câu nói đó đã trở thành lời nhắc nhở, động viên, khích lệ tôi và hàng vạn thương binh của đất nước vượt qua những khó khăn trong cuộc sống, vươn lên và chiến thắng trên mặt trận xóa đói giảm nghèo”.

Tại khu trưng bày các hoạt động Đền ơn đáp nghĩa, chúng tôi bắt gặp bức ảnh lớn chụp Cuộc đua xe đạp “Về Trường Sơn 2007” cúp báo Quân đội nhân dân vừa mới kết thúc ngày 22-7. Trong cuộc đua này, báo Quân đội nhân dân và các nhà tài trợ hảo tâm trao tặng hàng trăm suất quà, hàng chục nhà tình nghĩa với tổng số tiền trị giá hơn 800 triệu đồng cho các gia đình chính sách nghèo ở những địa phương đoàn đua xe đã đi qua. Dù là một hoạt động thể thao, nhưng cuộc đua xe đã đạt được cái đích của nghĩa tình, của sự tri ân với những người đồng đội đã hy sinh và cống hiến một phần xương máu cho Tổ quốc.

Từng tốp sinh viên của các trường đại học ở Thủ đô về dự lễ. Nhiều bạn trẻ - những người chỉ biết đến chiến tranh qua những trang sách, lời kể, rất xúc động khi được tận mắt nhìn thấy lý lịch đi B, giấy chứng nhận X Y Z, thẻ đoàn viên của liệt sĩ Đặng Thùy Trâm… Đứng lặng trước những kỷ vật của anh hùng, liệt sĩ, bạn Nguyễn Thúy Nga, sinh viên Trường đại học Văn hóa tâm sự: “Được tận mắt chứng kiến những hiện vật, những hình ảnh của Bác Hồ đối với thương binh liệt sĩ, những tấm gương vươn lên của các bác thương binh…chúng cháu càng cảm phục tinh thần khắc phục khó khăn và biết thêm được phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ ở đâu cũng tỏa sáng”.

Về với Chương trình lễ hội, doanh nghiệp cựu chiến binh do thương binh nặng Hoàng Đức Đồng làm chủ, đã mang về trưng bày những chiếc xe máy 3 bánh phục vụ cho việc đi lại của thương binh. Anh kể: “Doanh nghiệp của tôi đã sản xuất hàng trăm chiếc xe như thế. Cái sau tốt hơn, tiện lợi hơn cái trước để thương binh nào cũng sử dụng được”.

Từ Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, chúng tôi đến thăm Bà mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Dậu, ở phường Khương Mai, quận Đống Đa, Hà Nội. Căn nhà của mẹ trong những ngày này luôn đầy ắp tiếng cười những đoàn khách đến thăm và những cháu nhỏ tình nguyện đến chăm sóc mẹ. Trên bàn thờ là 2 tấm bằng Tổ quốc ghi công; một của liệt sĩ Tạ Văn Tập (chồng mẹ), một của liệt sĩ Tạ Văn Đoàn (con trai duy nhất của mẹ). Đã cao tuổi nhưng trí nhớ mẹ vẫn còn minh mẫn. Mẹ nói: “Nỗi đau của người vợ mất chồng, người mẹ mất con thì không có gì bù đắp được, nhưng trước sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, của nhân dân nỗi đau ấy như dịu đi”.

Thông qua những hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn” của Đảng, Nhà nước và nhân dân làm được trong suốt 60 năm qua, mỗi ngày một tốt hơn, mỗi năm một hoàn thiện hơn, mỗi người trong chúng ta đã làm dịu đi nỗi mất mát lớn lao của các thương binh, gia đình liệt sĩ và người có công.

Xin được kết thúc bài viết bằng những lời lưu bút của Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa ghi trong cuốn sổ cảm tưởng trong ngày khai mạc “Đất nước ta ngày càng phát triển, mong rằng chính sách chăm lo cho các gia đình chính sách sẽ ngày càng hoàn thiện hơn để thực hiện trọn vẹn đạo lý “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”, góp phần giáo dục cho thế hệ mai sau”.

Bài và ảnh: VŨ ĐẠT – PHÚ SƠN