Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện (VTC) là một trong 4 Tổng công ty nhà nước được KTNN kiểm toán xong. Ảnh: Internet

Nhìn chung là lành mạnh và có hiệu quả

Theo kế hoạch năm 2008, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) sẽ tiến hành 135 cuộc kiểm toán. Trong đó, phần được công luận đặc biệt quan tâm là kiểm toán báo cáo tài chính của 23 tập đoàn, tổng công ty và các tổ chức tài chính, ngân hàng. Đến thời điểm 22-8-2008, KTNN đã hoàn thành và phát hành báo cáo kết quả kiểm toán của 4 Tổng công ty Nhà nước là: Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện (VTC), Tổng công ty Khánh Việt (Khatoco), Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn. Trong số 4 tổng công ty này thì có 2 tổng công ty thuộc cấp bộ quản lý và 2 tổng công ty do địa phương quản lý.

Nhận định chung của KTNN là các đơn vị trên hoạt động kinh doanh có hiệu quả, tình hình tài chính lành mạnh. 45/49 doanh nghiệp thành viên của các tổng công ty nói trên đã kinh doanh có lãi (đạt tỷ lệ 92%), chỉ có 4 doanh nghiệp thành viên của 4 tổng công ty nói trên kinh doanh không hiệu quả (đạt tỷ lệ 8%). Cơ bản các đơn vị đã chấp hành quy chế quản lý tài chính của Nhà nước, hoạt động kinh doanh có hiệu quả và bảo toàn, phát triển vốn, đóng góp nhiều cho ngân sách. Một số doanh nghiệp thực hiện đầu tư mở rộng kinh doanh ngoài nhiệm vụ chính, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh, bước đầu mang lại hiệu quả…

Đánh giá đã chính xác?

Đó là băn khoăn của không ít đại biểu tham gia cuộc họp báo. Có ý kiến cho rằng liệu đã chính xác chưa khi đánh giá hoạt động kinh doanh của các tổng công ty là có hiệu quả trong khi tỷ lệ lợi nhuận của họ còn thấp so với các doanh nghiệp dân doanh, trong khi doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ những khoản vốn lớn của Nhà nước và được tạo điều kiện tốt hơn. Đó là chưa kể các khoản vay phải trả của các tổng công ty nói trên đều rất lớn, có tổng công ty gấp tới 3,48 lần vốn chủ sở hữu.

Một trong những chỉ tiêu phản ánh hiệu quả của vốn là hệ số ICOR (tỷ số vốn/sản lượng tăng thêm). Theo đánh giá của một số tổ chức quốc tế, thì hệ số này của các Doanh nghiệp Nhà nước của Việt đang phản ánh hiệu quả kinh doanh của các Doanh nghiệp Nhà nước chưa cao.

Giải đáp những thắc mắc này, ông Lê Minh Khái, Phó tổng kiểm toán Nhà nước cho rằng có nhiều phương pháp để đánh giá về kết quả làm ăn của công ty. KTNN đánh giá các Tổng công ty Nhà nước nói trên làm ăn có lãi, có hiệu quả là dựa trên lợi nhuận trước thuế. “Tất nhiên ai cũng muốn tỷ lệ lãi càng lớn càng tốt. Tuy nhiên, xét trên kết quả 4 tổng công ty trên đạt được, chúng tôi đánh giá họ làm ăn có hiệu quả”, ông Khái khẳng định. Về việc nợ phải trả của VTC chiếm tới 3,48 lần vốn chủ sở hữu, ông Khái cho rằng xét trên nhiều phương diện thì VTC đủ khả năng trả nợ. Tuy nhiên, Kiểm toán Nhà nước cũng cảnh báo trong lúc kinh tế đang khó khăn, lạm phát cao, các doanh nghiệp phải tính toán kỹ, nâng cao hiệu quả vốn vay để tránh rủi ro. Về nguyên tắc, nếu kết quả kiểm toán không chính xác thì phải điều tra nguyên nhân xem kiểm toán viên đã được cung cấp đủ tài liệu chưa, nếu có khuất tất thì phải xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Thực tế, KTNN đặt trọng tâm nhiệm vụ của năm 2008 là kiểm soát, giữ vững sự trong sạch của bộ máy khi đã thanh tra việc thực hiện Quy chế tổ chức và hoạt động của đoàn kiểm toán tại 10 đoàn kiểm toán, kiểm tra hồ sơ kiểm toán của 19 đoàn kiểm toán. Hiện vẫn chưa phát hiện được tiêu cực trong lực lượng Kiểm toán Nhà nước. Các doanh nghiệp nhìn chung đều tuân thủ tốt các yêu cầu của kiểm toán.

Nâng cao vai trò của Kiểm toán Nhà nước

Ông Lê Minh Khái cho biết, với các quy định trước đây, báo cáo kiểm toán chỉ là một tài liệu đi kèm cùng với báo cáo tài chính khi công khai báo cáo tài chính chứ chưa phải là văn bản được công khai một cách độc lập. Để khắc phục những tồn tại nêu trên, ngày 18-8-2008 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 91/2008/NĐ-CP về công khai kết quả kiểm toán và kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước. Đây là một văn bản pháp luật quan trọng, quy định đầy đủ và toàn diện về công khai kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước.

Việc công khai kết quả kiểm toán có thể được thực hiện qua hình thức họp báo, công bố trên Công báo và các phương tiện thông tin đại chúng, đăng tải trên trang thông tin điện tử và các ấn phẩm của Kiểm toán Nhà nước, cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền với thời hạn là 30 ngày kể từ ngày Quốc hội thông qua báo cáo quyết toán ngân sách Nhà nước hằng năm, hoặc kể từ ngày báo cáo kiểm toán được phát hành, hoặc kể từ ngày kiến nghị của đơn vị được kiểm toán được giải quyết.

Kiểm toán Nhà nước và Thanh tra Chính phủ sẽ có sự phối hợp để tránh chồng chéo trong việc kiểm tra tình hình tài chính của các cơ quan, doanh nghiệp. Năm 2008, Kiểm toán Nhà nước đã có đủ công cụ pháp lý để kết luận về trách nhiệm và kiến nghị xử lý vi phạm của các tổ chức, cá nhân dựa vào kết quả kiểm toán.

Quang Phương