Vụ tai nạn lao động xảy ra tại Đà Nẵng. Ảnh: internet

Mấy ngày qua liên tiếp xảy ra nhiều vụ tai nạn lao động (TNLĐ). Ngày 10-3, cầu Chợ Đệm (Thành phố Hồ Chí Minh) đang thi công bị sập một nhịp làm hai công nhân chết và bị thương. Cùng ngày, một công nhân xây dựng cầu Rạch Ngã Tư (huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) thiệt mạng vì giá đỡ cần cẩu sập. Ngày 8-3, hai công nhân tử vong do đá lăn sau khi nổ mìn ở lèn đá xã Cam Thành, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị…

Theo báo cáo của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, mặc dù các cơ quan chức năng đã tăng cường nhiều biện pháp bảo đảm an toàn lao động (ATLĐ), nhưng tình trạng mất ATLĐ ngày càng tăng. Năm 2008, cả nước xảy ra 5.836 vụ, cướp đi sinh mạng gần 600 người và làm hơn 1.250 người bị thương nặng, thiệt hại vật chất lên tới 194 tỉ đồng. Đầu năm 2009, TNLĐ nghiêm trọng vẫn xảy ra với mật độ dày, liên tục được các phương tiện thông tin đại chúng cập nhật. Đó là chưa kể rất nhiều vụ TNLĐ ở vùng sâu, vùng xa mà chỉ người dân ở đó mới biết.

Vì sao TNLĐ tăng? Theo ngành chức năng thì nguyên nhân chủ yếu là do vi phạm những qui định về ATLĐ (chiếm khoảng 80% số vụ, trong đó chủ sử dụng lao động vi phạm gần 50%, còn người lao động vi phạm hơn 30%). Việc xem thường các qui định về bảo đảm ATLĐ và bất cẩn đã dẫn đến nhiều vụ tai nạn đau lòng. Bên cạnh đó, nước ta có nhiều lao động xuất phát từ các vùng nông thôn, thiếu hiểu biết pháp luật, khi đi làm thuê họ không được đào tạo cơ bản, không được hướng dẫn các thao tác bảo đảm an toàn…

Song, có lẽ những nguyên nhân trên chưa phải là gốc của vấn đề. Bởi trong nền kinh tế thị trường, khi lợi ích kinh tế được cả chủ sử dụng lao động và người lao động đặt lên trên hết, thì việc họ cố tình vi phạm những qui định về bảo đảm ATLĐ là điều… khó tránh.

Chúng ta không khỏi giật mình khi được biết, hiện cả nước chỉ có chưa đến 400 nhân viên thanh tra lao động chuyên trách, trong đó thanh tra chuyên về ATLĐ chỉ… hơn 100 người (!). Trong khi toàn quốc có khoảng 56 triệu người ở độ tuổi lao động, hàng triệu cơ sở sản xuất kinh doanh lớn nhỏ, trong đó có hơn 300.000 doanh nghiệp. Tính trung bình, mỗi thanh tra viên ATLĐ phải kiểm soát hàng vạn cơ sở sản xuất kinh doanh, trong đó có hơn 3.000 doanh nghiệp về thực hiện các biện pháp bảo đảm vệ sinh ATLĐ. Đây quả là việc… không tưởng. Bởi thanh tra viên về ATLĐ dù có nhiệt tình, trách nhiệm cao đến mấy, cũng phải mất vài năm mới đến kiểm tra doanh nghiệp được một lần? Đấy là chưa kể có cơ sở sản xuất còn “bồi dưỡng” thanh tra để được “bỏ qua” vi phạm.

Bên cạnh đó vai trò của chính quyền cơ sở chưa thực sự được phát huy. Nếu phát huy tốt trách nhiệm của chính quyền cơ sở, chắc chắn sẽ là biện pháp hữu hiệu giải quyết tận gốc vấn đề về vệ sinh ATLĐ. Bởi lẽ, dù có tăng biên chế số lượng thanh tra viên ATLĐ lên gấp 10 lần như hiện nay mà chính quyền cơ sở bàng quan, thờ ơ với những vi phạm của doanh nghiệp và người lao động ngay trên địa bàn do mình quản lý thì vẫn không thể cải thiện tình hình…

Bất cập nữa là mức xử phạt vi phạm trong lĩnh vực này quá nhẹ. Theo Nghị định 113/2004/NĐ-CP, vi phạm về vệ sinh ATLĐ bị xử phạt hành chính từ 200 nghìn đồng đến 20 triệu đồng. Với mức phạt này, không ít chủ doanh nghiệp “thà nộp phạt còn hơn phải đầu tư hàng trăm triệu đồng để bảo đảm vệ sinh ATLĐ theo đúng quy chuẩn”. Rõ ràng, TNLĐ “nóng” vì khâu kiểm soát của chúng ta quá lỏng lẻo.

Ngày 15-3 là ngày bắt đầu Tuần lễ quốc gia An toàn vệ sinh lao động và Phòng, chống cháy nổ năm 2009 (từ 15 đến 21-3) với chủ đề “Nâng cao nhận thức, đề cao trách nhiệm tuân thủ pháp luật của các tổ chức, cá nhân và toàn xã hội trong công tác an toàn vệ sinh lao động-phòng, chống cháy nổ”. Người dân cả nước hy vọng, chủ sử dụng lao động và mỗi người lao động cùng nêu cao ý thức tự giác chấp hành những quy định về bảo đảm ATLĐ, không để xảy ra những vụ TNLĐ đau lòng.

NGUYỆT ANH