(Bài viết của phóng viên Báo Quân đội nhân dân gửi từ Bắc Kinh)

Với chủ đề “Tầm nhìn và hành động: Hướng tới một giải pháp cùng có lợi”, Hội nghị cấp cao ASEM-7 là sự kiện quốc tế lớn thứ hai diễn ra trong hai ngày 24 và 25-10 tại thành phố Bắc Kinh trong vòng 3 tháng qua, sau Ô-lim-pích Bắc Kinh 2008. Hai sự kiện quốc tế lớn này đã khiến thành phố 16 triệu dân thêm bận rộn và đường thêm nghẽn. Trong nắng thu rực rỡ và nhiệt độ không khí xuống dưới 8 độ C, khắp Bắc Kinh đâu cũng thấy những biểu tượng Ô-lim-pích và ASEM. Du khách vẫn đông nghẹt tại các địa danh du lịch. Thành công của hai sự kiện quốc tế này là niềm tự hào của Trung Quốc, một quốc gia đang trên đà phát triển mạnh mẽ về mọi mặt và đang thể hiện vai trò ngày càng lớn trên trường quốc tế.

Những thách thức nóng bỏng

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng các nguyên thủ và những người đứng đầu các chính phủ thành viên ASEM đã tề tựu về Bắc Kinh bàn thảo một loạt các vấn đề và thách thức lớn không chỉ đối với hai châu lục.

Các nhà lãnh đạo Á - Âu tại phiên khai mạc Hội nghị ASEM 7. Ảnh: Cổng TTĐT Chính phủ

ASEM-7 diễn ra khi tình hình thế giới biến động phức tạp: Kinh tế thế giới đang ở thời kỳ khó khăn nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ năm 1997-1998; giá dầu thất thường và giá lương thực tăng cao gây ảnh hưởng không thuận tới đời sống kinh tế, xã hội của nhiều quốc gia; Vòng đàm phán Đô-ha trong khuôn khổ WTO đang vấp phải bế tắc; thách thức do vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu ngày càng trở nên cấp bách, đòi hỏi sự phối hợp giải quyết của cộng đồng quốc tế; mối đe dọa khủng bố, mâu thuẫn tôn giáo, sắc tộc ở một số nơi tiếp tục diễn biến theo chiều hướng phức tạp. Vì thế, các chủ đề thảo luận tại ASEM-7, theo Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì, cũng được điều chỉnh phù hợp với tình hình quốc tế hiện tại và khủng hoảng tài chính được đặt lên hàng đầu trong chương trình nghị sự. Tương lai của châu Á và châu Âu gắn chặt với tương lai của thế giới nên việc hợp tác chặt chẽ vì một giải pháp có lợi là cách tốt nhất để vượt qua những thách thức hiện nay, như bảo đảm an ninh lương thực, năng lượng, phòng, chống thiên tai, thay đổi khí hậu, thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ… và giải quyết mọi bất đồng thông qua đối thoại vì hòa bình và phát triển.

ASEM đã chứng tỏ vai trò là một khuôn khổ hợp tác liên khu vực có ý nghĩa quan trọng nhất trên phương diện hợp tác chính trị, văn hóa-xã hội. Đặc biệt, từ ASEM-5, diễn ra tháng 10-2004 tại Hà Nội, và ASEM-6 tại Hen-xinh-ki tháng 9-2006, đến nay nhiều cam kết của các vị lãnh đạo được thực hiện khá hiệu quả. Các lĩnh vực ưu tiên trong thập niên tới được đề ra ở cấp cao ASEM-6, như tăng cường chủ nghĩa đa phương và đối phó với các mối đe dọa an ninh toàn cầu, toàn cầu hóa và thay đổi cơ cấu kinh tế thế giới, khoa học-công nghệ, an ninh năng lượng, môi trường và phát triển bền vững, đối thoại giữa các nền văn hóa và văn minh được các thành viên chú trọng thúc đẩy và còn mở rộng sang các lĩnh vực hợp tác mới, thiết thực hơn, như giao thông vận tải, du lịch, doanh nghiệp vừa và nhỏ. Hội nghị ASEM-2 tại thủ đô Luân Đôn năm 1998 đã quyết định thành lập quỹ uỷ thác Á-Âu nhằm giúp các quốc gia châu Á vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính khu vực năm 1997. Đó là một ví dụ thành công cho sự hợp tác giữa châu Á và châu Âu trong lĩnh vực tài chính. So với 10 năm trước, các quốc gia của 2 châu lục đều đã có nền kinh tế vững mạnh hơn và có nhiều kinh nghiệm đối phó với khủng hoảng hơn. Tuy vậy, những nỗ lực thúc đẩy hợp tác kinh tế theo hướng thực chất hơn tại cấp cao ASEM-5 và ASEM-6 chưa được hiện thực hóa, kênh thương mại và đầu tư còn có khó khăn.

Vị thế Việt Nam

ASEM-7 là dịp quan trọng để các thành viên cùng xây dựng một tầm nhìn thiết thực và hành động hiệu quả hơn. Là một trong những thành viên sáng lập ASEM, Việt Nam luôn coi trọng và tham gia tích cực vào hợp tác ASEM. Việc tổ chức thành công ASEM-5 ở Hà Nội và đề xuất nhiều sáng kiến thiết thực đã góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong ASEM. Nhiều nước Á-Âu tin tưởng và mong muốn Việt Nam đang trên cương vị là ủy viên không thường trực của HĐBA LHQ nhiệm kỳ 2008-2009 và chủ nhà của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM lần thứ 9, sẽ được tổ chức tại Hà Nội trong năm 2009, sẽ đóng vai trò nổi bật hơn nữa trong ASEM. Tham dự ASEM-7, đoàn Việt Nam do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đứng đầu đã tích cực đóng góp và chủ động thúc đẩy hợp tác ASEM đi vào thực chất, phát huy những lĩnh vực mà Việt Nam có lợi ích và có thế mạnh, đặc biệt là 3 lĩnh vực ta tham gia nhóm đi đầu: văn hóa, giáo dục và y tế. Đây cũng là dịp để Thủ tướng tiếp xúc với một số nước trong ASEM, góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương; giới thiệu với bạn bè quốc tế về chủ trương, đường lối, chính sách và tình hình phát triển kinh tế, chính trị-xã hội của Việt Nam.

Ngoài các hoạt động chính thức của ASEM-7, nhân dịp này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã tiến hành một loạt cuộc gặp song phương và khu vực bên lề ASEM-7, nhằm bàn bạc cùng các nhà lãnh đạo các nước khác về quan hệ giữa Việt Nam với các nước này. Trong các cuộc gặp gỡ song phương với các đối tác châu Âu, Thủ tướng đều đánh giá cao mối quan hệ giữa Việt Nam-EU, mong muốn tiếp tục duy trì, thúc đẩy quan hệ với cả EU và các nước thành viên. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng bày tỏ sự không hài lòng về nghị quyết mà Nghị viện châu Âu mới thông qua không phản ánh đúng thực tế khách quan về tình hình nhân quyền ở Việt Nam.

Thành công của Việt Nam trong công cuộc đổi mới và đối phó thành công đối với những thách thức lớn trong phát triển là lý do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng được mời phát biểu trực tiếp tại Diễn đàn doanh nghiệp Á – Âu lần thứ 11. Trong hành trang mang tới hội nghị, ngoài những đóng góp vào nội dung các văn kiện, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng còn có một số sáng kiến thúc đẩy sự hợp tác trong khuôn khổ ASEM: Đề nghị họp các quan chức cao cấp về văn hóa nhằm tăng cường quảng bá ASEM; đề nghị tổ chức hội thảo cấp tổng vụ trưởng nhằm trao đổi kinh nghiệm về sẵn sàng ứng phó với biến đổi khí hậu và những dịch bệnh mới nổi; và đề nghị tổ chức diễn đàn cấp tổng vụ trưởng về an ninh lương thực cùng một số đồng sáng kiến khác. Đó là những sáng kiến thiết thực đối với các thành viên ASEM và được hoan nghênh tại ASEM.

KIM TÔN